Bastil- Hasdal

Altemur KILIÇ



1789’da Fransız Devrimi sadece Fransa’da bir çağ ve rejim değişikliğinin değil, dünya tarihinde de büyük değişikliklerin  başlangıcı idi... “Milliyetçilik”  de bu ihtilâlin ürünü idi... Fransa’da başlayan “milliyetçilik” bütün dünyada ve Osmanlı İmparatorluğunda, özellikle de Balkanlardaki “milletlerin” bağımsızlık-ayrımcılık hareketlerini ateşledi...

***

Fransa’da “ihtilâl”, yıllardır süren ve “hiçbir şeyi unutmayan ve hiçbir şey öğrenmeyen” Burbonlar istibdadına karşı aydınların da tahrikiyle yapılan bir hareketti. Ve “Aydınlanma Çağının” kaçınılmaz bir sonucuydu.
Fransız halkı önceki döneme göre büyük bir evrim geçiriyordu. Halk bilinçlenmeye; sarayın, kralın, seçkinlerin denetiminden çıkmaya başladı. Şehirlerde yaşayan pek çok kitle büyük bir atılım içinde bulunmaktaydı. Kitaplar yaygınlaşmakta, aileler çocuklarını üniversitelere göndererek sağlam bir gelecek kurma yolunu tutarak kültürel seviyeyi yükseltmekteydi. Bağımsız yayıncıların çıkarttıkları gazete, bildiri ve broşürler, kitlesel bilinçlenmeye yol açmaktaydı. Bu koşullar da toplumsal değişim taleplerinin olgunlaşmasına yol açmıştır.
Toprak sahipleri ve soylular, ayrıcalıklarını korumaya çalışmakta; bu sebeple burjuvaların soylular tabakasına geçmesini engelleyecek barikatları yükseltmekteydi. Soylular statülerini koruma hevesindeyken, burjuvalar da ekonomik olarak güçlenmelerine rağmen toplumsal haklarda söz sahibi olamamaktan şikâyetçiydiler. Kırsal nüfus ise üzerindeki vergi yükünün hafiflemesini istemekteydi.
Devrimci düşünce, ülkede köklü yapısal değişikliklere gitmek gerektiği inancı, katmanlar arasında yayılmaya başlamıştı.
Merkezi otorite, ülkenin içinde bulunduğu evrimsel süreci kavrayamadığından, eski yöntemlerle sorunları halletme yoluna yönelmek istiyordu... Kısacası ihtilâlin bütün şartları ve düşünc temeli oluşmuştu.
Halk “Vatandaşlar” diye mücadeleye katılmış ve sonunda bir çok askerlerin, aydınların tıkılı olduğu Bastil kalesi 14 Temmuz 1790’da basılıp yıkılmış, içerdekiler kurtarılmıştı. O müstebit Burbon idaresi yıllardır kendilerine muhalif yazarları,  düşünürleri “düzmece belgelere” istinaden  Paris’teki Bastil kalesine tıkmışlardı... İhtilâlin dönüm noktası Bastil zindanının halk tarafından basılması ve tutukluların kurtarılması oldu...

***

Burbonların sonu... Kral 16. Louis ve eşi... “Halk aç,  ekmekleri yok” diyenlere rivayete göre: “Öyleyse pasta yesinler” diyen Kraliçe Marie Antoinette, giyotinle başları kesilerek can verdiler.
Fransız İhtilâli ve fikirleri, Osmanlının son  dönemlerinde  zamanın istibdat idaresini devirmek isteyen düşünürleri de çok etkiledi ve denebilir ki bu etki Meşrutiyet ve  Abdülhamid’in devrilmesine ışık tuttu. Fransız İhtilâli’nin “Bağımsızlık-Kardeşlik ve Eşitlik” ilkeleri  Türk düşünürler tarafından da benimsendi.

***

Paris’te Bastil Zindanınının 14 Temmuz 1789’da halk ve ihtilâlciler tarafından basılması, ihtilâlin simgesi. O tarihten itibaren Fransa’da 1. Cumhuriyet, 2. Cumhuriyet,  3. Cumhuriyet ve Krallığın restorasyonları oldu ama ihtilâl ruhu değişmedi...  14 Temmuzlarda  Fransa’nın her yerinde ve Pariste Champs Elysees meydanında askeri resmi geçitlerle kutlanır...  Fransa’nın “Grande Armeesi” hâlâ ayaktadır.

***

Fransız devrimi ve sonrası bütün dünya ve herkes için derslerle ve ibretlerle doludu!..
Milliyetçi-ulusalcı aydınların çoğunun nazarında bizim Bastilimiz -Bastillerimiz: “Hasdal, Silivri ve Metris”...
Bastil zindanına insanları düzmece mektuplar vb. ile tıkmışlardı... Bunların postmodern karşıtları montajlı cd’ler... Fransız Devriminin “Vatandaşlar”ının sesleri kulaklarda çınlıyor!..

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Günün Karikatürü
Yeniçağ karikatur / Emre Ulaş