Enflasyonu neden çözmedik

Esfender KORKMAZ

Merkez Bankası, finans sektöründe ve reel sektörde faaliyet gösteren işletmeler nezdinde anket yapmakta ve makro göstergelerle ilgili beklentileri değerlendirmektedir.

16 Eylül'de yapılan anket sonuçlarına göre, 2016 yılı TÜFE beklentisi, bir ay önceki anket döneminde yüzde 8.21 iken, bu ay yüzde 8.07'ye geriledi.

Bu durum Merkez Bankasıı'nın bugün 14.00'te yapılacak Para Kurulu toplantısı için faizleri düşürmede elini güçlendirdi. Ancak Para Kurulu, faizleri düşürürken bu kararın muhtemel enflasyonist etkilerini de dikkate almalıdır.

*******************************************

Merkez Bankasıı Beklenti Anketi

 

                                                             2016 Yıl Sonu Beklentisi

 

TÜFE (Yüzde)                                                           8.07

Cari İşlemler Açığı (Milyar)                             -33.01

Dolar Kuru (TL)                                                    3.0662

Büyüme Oranı (Yüzde)                                        3.4

MB Ağırlıklı Ort. Fonlama

Maliyeti (Yüzde Faiz)                                           7.86

Vadesine En Fazla 3 Ay Kalmış TL

Devlet İç Borçlanma Senetleri (Yüzde)     8.61

Vadesine En Fazla On Yıl Kalmış TL

Devlet İç Borçlanma Senetleri (Yüzde)      9.61

**************************************

Enflasyon 2009 yılında krizin etkisiyle yüzde 5'lere kadar geriledi. Ancak krizden çıkışla yeniden artmaya başladı. Aslında, 2004 Nisan ayından beri, 12 yıldır yüzde 8 ile yüzde 10'lar seviyesinde devam ediyor.

Enflasyon, arz-talep dengesinin bozulması ile oluşan bir süreçtir. Enflasyonu bir defalık vergi artışları veya bazı aylardaki arızi fiyat artışları ile izah etmek yanlıştır. Bu nedenle 'Çekirdek Enflasyonu' dikkate almak gereklidir.

Kronik yapı kazanan enflasyonu, mevcut günübirlik politikalarla çözemeyiz. Veya tek başına para politikası ile de çözemeyiz. Enflasyon için önce yapısal sorunları çözmek gerekir.

Ekonomide yapısal sorunlar, tarım-sanayi ve hizmetler dengesinin bozulması, reel sektör finans sektörü dengesinin bozulması, tasarruf yatırım oranı dengelerinin bozulması, Devlet-piyasa dengesinin bozulması ve gelir dağılımının bozulması gibi sorunlardır.

Bu sorunların çözümünün siyasi ve ekonomik ayakları var. Burada yalnızca ekonomik olanları tartışıyorum.

1) Reel sektör-finans sektörü arasındaki dengeyi, yeniden kurmak ve finans sektörünün reel sektörü temsil edebilmesi için sermaye piyasasının ve bankacılık sektörünün yeniden yapılanmasını sağlamak, bu piyasalardaki spekülatif kârları ve istismarları önlemek gerekir.

Örneğin bankacılıkta yabancı sermayeye sınır getirilmesi, bankacıların medya kurması ve tüketiciyi yanlış yönlendirmesi önlenmelidir.

2) Kamu malları ve kaynakları etkin kullanılmalıdır. Bu çerçevede,

* Yolsuzluklarla mücadele artırılmalıdır. Zira yolsuzluklar kamuda mal ve hizmet maliyetlerinde verimliliğin düşmesine ve maliyetlerin artmasına neden oluyor.

* Bürokrasi siyasi etkiden kurtarılmalıdır.

* Bütçe kaynakları etkin kullanılmalıdır.

* Devlette, yetki ve sorumlukların yeniden tarif edilmeli ve kamu yönetiminde reform yapılmalıdır.

3) Piyasada rekabetin önü açılmalıdır. 

* Darbe teşebbüsü aynı zamanda devletin bir tarikat tarafından nasıl istismar edildiğini de gösterdi. Devlet imtiyazlarının belirli kişilere verilmesi, piyasada haksız rekabet yaratıyor. Piyasa düzenini bozuyor. Bu gibi uygulamalar yasa ile önlenmelidir.

* Doğal tekellerin, kamu altyapı yatırımlarının, blok satış yoluyla, yabancılara ve yerli yandaşlara verilmesi, piyasada haksız rekabet yarattı. Bu tür özelleştirme işlemleri durmalıdır.

* Piyasada birçok sektörde oligopol yapı var. Teşvik ve yönlendirme ile bu oligopol yapılar kaldırılmalıdır.

* Gelir dağılımının bozuk olması, üretimi de etkiliyor. İşletmeler kitlesel üretim yerine, daha lüks ve fakat kârlılığı daha yüksek üretime öncelik veriyorlar. Sanayi düşük kapasitede çalışıyor. Bu nedenle üretim maliyetleri artıyor. Gelir dağılımının iyileşmesi için kamuda çalışanların refahını artırmak, çiftçiye ve esnafa destekleri artırmak gerekir.

* Kur hareketleri aynı zamanda kırılganlığı artırıyor. MB, reel kuru da gözetecek bir yapıya kavuşturulmalıdır.

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Günün Karikatürü
Yeniçağ karikatur / Emre Ulaş