Hazar'da dostluk köprüleri yeniden kuruluyor

Kürşad ZORLU

Bildiğiniz gibi Hazar’a komşu üç ülke olan Türkmenistan, Kazakistan ve Azerbaycan aynı zamanda ortak kültür coğrafyasında yer almaktadır. Zengin petrol ve doğalgaz kaynakları nasıl küresel güçlerin iştahını kabartıyorsa, bu üç ülkenin zaman zaman aralarında problemlere de yol açmaktadır. Nitekim Türkmenistan ve Azerbaycan arasında böylesine bir sorun meydana gelmiş ve 2001 yılında Türkmenistan’ın Bakü büyükelçiliğini maddi imkansızlar gerekçesiyle kapatmasına yol açmıştı. Aslında sudan bir sebep olarak gördüğümüz bu gerekçenin temelinde başka sebepler vardı. İki ana sebepten birincisi Hazar’ın statüsündeki belirsizlik diğeri de Azerbaycan’ın Türkmenistan’a olan doğalgaz borcu. Öyle ki 1992-1993 yıllarında Azerbaycan’ın aldığı doğalgaz miktarı ve fiyatı, uzun süre netleştirilemedi. Zaten 1995 yılında Azerbaycan alımı durdurmuştu. Buna göre Azerbaycan borcun 18 milyon dolar olduğunu söylerken, Türkmenistan faizleri ile birlikte 56 milyon dolar olduğunu ileri sürmektedir. Parasal büyüklüğe bakarsanız iki ülkenin ilişkilerini bu seviyeye getirmesine değmeyecek türden, ama buna benzer gerginlikler maalesef olabiliyor. Neyse ki 2008 yılında yapılan toplantıda borç miktarı ve ödeme sürecinde uzlaşmaya varıldı. 17 Ocak 2007’de Türkmenistan’ın Bakü Büyükelçiliği yeniden hizmete açıldı. Azerbaycan Dışişleri Bakanı Aşkabat’ı ziyaret etti. Ve bu yıl içerisinde Türkmen liderin, Bakü’ye gelmesi bekleniyor. Nihayet, 8 Nisan Salı günü Türkmenistan’ın Azerbaycan Büyükelçisi Annamamed Mamedov Azerbaycan Dışişleri Bakanı Elmar Mamedyarov’a güven mektubu sunduğunu açıkladı. Yeni Türkmen liderle birlikte sorunlar çözülecek gibi görülüyor. Geriye dönüp baktığımızda kaybedilen vakit ve işbirliği seçenekleri de hanelerine yazılmış olacak. Bana sorarsanız bu tarz problemleri aşmaya dönük, söz konusu ülkeler arasında bir üst düzey komisyon oluşturulmalı. Nasıl mı ? Mesela önümüzdeki aylarda yapılması planlanan Türkçe konuşan ülkeler devlet başkanları zirvesinde bu bir teklif olarak masaya yatırılabilir.

Ansari Türkmenistan’a bereket getirmiş
Hindistan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Hamid Ansari geçtiğimiz günlerde Türkmenistan Devlet Başkanı Gurbanguli Berdimuhammedov’un davetlisi olarak Aşkabat’taydı. İkili görüşmede Türkmen lider bu ziyaretten dolayı ülkeye bereket geldiğini ve ilkbahar mevsiminde ilk kez böylesine bir yağmur yağdığını ifade etmiş. Tabii bu işin güzel yanı\’85Önemli olan Türkmen liderin ülkesini Avrasya coğrafyasına açmakta kararlı olması. 7 yıl aradan sonra Türkiye’ye gelmesi de bunun bir yansıması. Hindistanlı yetkili Türkmenistan’ı bir partner olarak gördüğünü ifade ediyor ve enerji konusunda işbirliği seçeneklerini seslendiriyorsa hiç şüphesiz bunda dünyadaki değişimi anlayan bir iradenin sinyalleri bulunmaktadır. Fakat biz Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan arasında daha net anlaşmalar ve uygulamalar bekliyoruz. Örneğin vizesiz geçiş\’85 Bir kısım anlaşmalar var ama uygulamada ciddi sorunlar yaşandığını duyuyoruz. Öncelikle bu sorun sağlam bir temel üzerinde çözülmeli. Değilse bölgedeki karşılıklı ticaret hacmi ve entegrasyon çalışmaları sekteye uğrayabilir.

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Günün Karikatürü
Yeniçağ karikatur / Emre Ulaş