İstatistiki yalanla siyaset yapılıyor

Esfender KORKMAZ

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinin önceki  gün 75. kuruluş yıl dönümü idi. Cumhurbaşkanı sayın  Abdullah Gül de fakülte mezunu olduğu için törene katıldı. Bu fakültede  Ekonometri ve İstatistiğin özel bir yeri vardır. Fakültenin kuruluşunu Atatürk bizzat istemiştir. Bu sıralarda Alman nazi idaresinden kaçan Alman hocalarla  birlikte fakülteyi  kuran hocalardan Prof. Dr. Ömer Celal  Sarç da istatistik hocasıdır. İstatistik için söylediği söz her iktisatçının kulağına küpe olmuştur.. Bu söz “Üç türlü yalan var... Ağırlık sırasıyla  yalan, kuyruklu yalan ve istatistiki yalan” şeklindedir.
Sayın  Başbakanın daha önce söylediği ve iki gün önce Financial Times’ta da dikkat  çekilen “Görevde olduğum süre içinde kişi başına geliri 3 katına çıkarmanın gururunu yaşıyorum”; konuşmasının içindeki “Fert başına geliri üç katına çıkardım”  lafı  istatistiki yalandır.
Fert başına gelir dediği, kişi başına düşen milli gelirdir. Fert Başına Milli Gelir veya  yaklaşık olarak Fert Başına Gayri Safi Milli Hasıla, Milli Gelirin nüfus sayısına bölünmesi ile bulunur.
Türkiye İstatistik Enstitüsü, Fert Başına Gayri Safi Yurtiçi Hasılayı üç türlü hesap ediyor. Enflasyonu da içine alan cari fiyatlarla, enflasyonun etkisini bertaraf eden sabit fiyatlarla ve dolar cinsinden...
Cari fiyatlarla gelir artışını  enflasyon şişiriyor. Söz gelimi 2002 ile 2003 arasında cari fiyatlarla fert başına gelir yüzde 28.1 artmıştır. Ancak 2003 yılında TÜFE olarak enflasyon yıl sonunda yüzde 18.4 olmuş. Bu durumda cari fiyatlarla fert başına gelir, enflasyonu da içerdiği için gerçek  (reel ) gelir artışını göstermez. Bunun içindir ki TÜİK aynı zamanda sabit fiyatlarla kişi başına  gelir artışını da hesaplıyor. 2003 yılında cari fiyatlarla yüzde 18.4 artmış görünen kişi başına gelir artışı sabit fiyatlarla  yüzde 3.9’dur.
Mamafih,  geçen hafta bu yılın üçüncü çeyreğinde GSYH’da büyüme oranı yüzde 8.2 olarak açıklandı. Bu büyüme oranı  sabit fiyatlara göre hesap ediliyor. Oysaki cari fiyatlara göre üçüncü çeyrek büyüme yüzde 17.4 oldu. O  zaman  Başbakan 3. çeyrek büyümenin de yüzde 17.4 olduğunu söylesin. Kimse söyleyemez... Çünkü büyümenin enflasyon kadar şiştiğini de herkes bilir. Fert Başına GSYH  için de  aynı şekilde cari fiyatlarla artışı vermek  yanıltıcı olur.
TÜİK’e göre ve aşağıdaki tabloda yer aldığı gibi,  2002 ile 2010  arasında   fert başına gelir  artışı  cari fiyatlarla  yüzde 185, sabit fiyatlarla yüzde 31 olmuştur. Bunlardan gerçek artış sabit fiyatlarla olan artıştır. Bu anlamda geçen sekiz  senede fert başına milli gelir  yüzde 31 oranında artırmıştır. Fert başına gelirde ortalama yıllık büyüme ise  yüzde 3.9 olmuştur. Bu büyüme gelişmekte olan ülkeler ortalaması kadardır.

 

Kişi başına gayri safi yurt içi hasıla
                                          2002     2010     Artış (%)
Cari fiyatlarla (TL)       5.310   15.119        185
Dolar                          3.492   10.067        105
Sabit fiyatlarla (1998) 1.099     1.448         31

 

Öte yandan dolar değeri ile fert  başına gelir artışı da yanıltıcıdır. Çünkü doların satın alma gücü sabit değildir.  Dolarla fert başına gelir hesabını etkileyen üç  faktör var... Birisi dolardaki enflasyon gelir artışını şişiriyor... İkincisi... Doların dünyada  değer kaybetmesi  içeriye yansıyorsa,  gelir artışını yüksek gösteriyor... Üçüncüsü  fert başına gelir hesabı  kur etkisinde kalıyor. Kur düşük ise, fert başına gelir yüksek, yüksek ise fert başına gelir tersine düşük çıkıyor. Söz gelimi 2011 yılında fert başına gelir cari fiyatlarla 17.500 lira olacaktır.
Bu sene eğer dolar kuru ortalama 1.8 olursa, fert başına gelir dolar olarak 9.722 dolara yani 2010 yılının altına düşer. Gerçekte ise 2011 yılında büyüme yüzde 8 dolayında, fert başına gelirde büyüme de yüzde  7 dolayında  gerçekleşecektir. Yani gelir arttığı halde kurun düşük kalması nedeniyle dolar olarak azalmış olmaktadır. Bunun içindir ki uluslararası mukayeselerde, doların satın alma gücü paritesine göre fert başına  milli gelir hesaplanmaktadır.
Gönül ister fert başına gelir on kat artsın. Ancak cari fiyatlarla gelir artışını,  reel artış gibi gösterirseniz, halk da sonunda benim cebime girmeyen bu artış nereye gitti diye sormaya başlar.

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Günün Karikatürü
Yeniçağ karikatur / Emre Ulaş