Kutadgu Bilig’in yeni tıpkıbasımları

Ahmet SEVGİ

Geçen yıl Aydınlar Ocağı Konya şubesinden arkadaşlar “Sille Kültür Sohbetleri” çerçevesinde “Kutadgu Bilig”le ilgili bir konuşma yapmamı talep ettiler. Konunun önemine binaen isteği kabul ederek konuşma metnini hazırlamak için çalışmalara başladım.

Önce “Kutadgu Bilig”le dinleyiciyi buluşturmak maksadıyla eserin tıpkıbasımlarını bir araya getirdim. Malum, İslâmî Türk edebiyatının bilinen ilk eseri olan ve“mutlu olma bilgisi” anlamına gelen “Kutadgu Bilig”in (Yazarı: Yusuf Has Hâcib, yazılış tarihi: 1069-1070) elimizde üç yazma nüshası var: Kahire nüshası, Fergana nüshası, Herat nüshası. Bu üç nüshanın da 1943’te TDK tarafından (o günkü ilkel şartlarda) tıpkıbasımları yapılmıştı. Daha sonra 1993’te Kültür Bakanlığı’nca Kahire nüshası tekrar tıpkıbasım yapıldı. Kültür Bakanlığı’nın söz konusu tıpkıbasımını incelerken  “Sunuş” yazısında geçen şu ifadeler dikkatimi çekti: “Takımın bundan sonraki kitapları, Viyana ve Fergana nüshalarının tıpkıbasımları olacaktır. Fergana nüshasının neşrinde bir sahifede tıpkıbasım, diğer sahifede okunuş ve manzum tercüme bulunacaktır.” 
Aradan 20 yıl geçtiğine göre diğer nüshaların tıpkıbasımları muhakkak yapılmış olmalıydı. Ama benim kitaplığımda yoktu, üzüldüm. Yine de basılıp basılmadığından emin olmak için Kültür Bakanlığı’nı aradım, aldığım cevap şu oldu:  “O proje yarım kaldı, sadece Kahire nüshasının tıpkıbasımı neşredildi. Yani Fergana ve Herat nüshalarının tıpkıbasımları yapılmadı...” 
Açıkçası 1940’larda yapılanı, tekniğin bu kadar geliştiği 2000’li yıllarda devlet yap(a)mamıştı ve Kültür Bakanlığı için bu bir nakîsa idi. Konuşmamda bu mevzu üzerinde ısrarla durmuştum.
5-6 ay sonra bir gün postadan bir kitap çıktı: KUTADGU BİLİG Fergana nüshası TIPKIBASIM/Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Emek Üşenmez... Basım işini Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı üstlenmiş. Büyük boy, birinci hamur kâğıt, renkli baskı... Aslını aratmayacak bir çalışma... Hemen eseri hazırlayan İst. Ünv. Edebiyat Fak. Öğretim Üyesi Emek Üşenmez’i aradım, teşekkür edip Kutadgu Bilig’in Uygur harfleri ile yazılmış olan Herat nüshasının tıpkıbasımını da hazırlayabilirsen kültürümüze büyük bir hizmette bulunmuş olursun dedim.
Yaz tatilinden dönüşümde masamın üzerinde “KUTADGU BİLİG Herat nüshası TIPKIBASIM 2014” adlı çalışmayı görünce bilseniz ne kadar sevindim... Aynı kişi (Emek Üşenmez) ve aynı ajans tarafından bu defa da Kutadgu Bilig’in Herat nüshasının tıpkıbasımı yapılmış.
Bilmem Kültür Bakanlığı için biraz ağır olur mu ama söylemek zorundayım. Bakanlığın yap(a)madığı bir hizmeti Emek Üşenmez ile Eskişehir Valiliği el ele vererek gerçekleştirmiş oldular. Emeği geçenleri tebrik eder darısı “Kadı Burhaneddin Divanı”nın başına diyorum.
“Memleket alev alev yanıyor, sen Kutadgu Bilig masalı okuyorsun” diyenler elbette çıkacaktır. Lakin bendeniz başımıza gelen bütün felaketlerin temelinde kültürümüzden uzaklaşmış olmamızın yattığına inananlardanım. Kim ne derse desin, kalemimi ve kelamımı -karınca kararınca- kültürel konulara ayırmaya devam edeceğim...
Görüşmek üzere...

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Günün Karikatürü
Yeniçağ karikatur / Emre Ulaş