Nûşirevan ve hikmet...

A+A-
Ahmet SEVGİ

Nûşirevan Doğu edebiyatında “adalet” sembolü bir hükümdar olarak zikredilir. Aynı şekilde, veziri Büzürgmihr de âdil ve bilge bir şahsiyettir. Esasen tarihte âdil devlet yöneticilerinin ekseriyetle bilge oldukları yahut en azından çevrelerinde bilge insanlar bulundurdukları ve “hikmet”e değer verdikleri bilinmektedir. Bu bağlamda Yusuf Kâmil Paşa’nın (ö. 1876): “Hükûmet hikmet ile müşterektir//Vezir olan hakîm olmak gerektir” beyti söz konusu geleneğin (bilgelik) bizde son zamanlara kadar -teoride bile olsa- devam etmiş olduğunu gösterir. Daha önce sizlere bu sütunda Nûşirevan’ın 23 bilgeye hazırlattığı  “anayasa”  mahiyetinde 23 hikmetli sözden bahsetmiştim. Bugün de Nûşirevan’ın yazma bir mecmuada gördüğüm 30 hikmetli sözünü -sadeleştirerek- sunmak istiyorum. Gerçi toplum “hikmet” değil “siyaset” peşinde. Gel gör ki el Mersin’e gidiyor, bendeniz tersine, affola...
1- Mademki gece gündüz ve gündüz gece oluyor, gidişatın değişmesine şaşmamak gerekir.
2- Padişah ile arkadaş olan nasıl uyku uyur?
3- Dirliği (geçimi) düzgün olmayan kendini diri saymasın.
4- Düşmanınla dost olanı dosttan
sayma.
5- Hünersiz kişiye dost olma ki yanlış iş yapmayasın.
6- İnsafı kendine rehber et ki mahkemelik işin olmasın.
7- Ne kadar acı da olsa doğruyu söyle.
8- Sırrını düşmanın bilmesin istiyorsan dostuna (bile) söyleme.
9- Dostlara muhtaç olmaktan ölmek yeğdir.
10- Kimsesizlerin ekmeğini yemekten ölmek yeğdir.
11- Gönlünün itimat etmediği kişiye
inanma. 
12- Sana itimat etmeyen kişinin işine girme.
13- Namerde muhtaç olmayı büyük felaket say.
14- Dünya tâlibi fâsık, ameliyle öğünen kendini beğenmiş zâhitten yeğdir.
15- Bilmediği şeye düşmanlık etmekten büyük rezillik olmaz.
16- Malını veresiye satmaktan büyük kabahat yoktur.
17- Gücü yettiği halde ihtiyaç sahibinin ihtiyacını karşılamayandan daha pinti insan olmaz.
18- Başkasından sana söz taşıyan (kovcu) kişiye inanıp dilini kötülüğe bulaştırma.
19- Zamanın ıslah edemediği kişiyi hiç kimse ıslah edemez.
20- Halk senin iyiliğini söylesin istersen başkalarının kötülüğünü söyleme.
21- Başım ağrımasın dersen kimseyi kötüleme.
22- Şeref ve itibarım olsun istersen herkese izzetüikramda bulun.
23- Dilersen ki perdem yırtılmasın, kimsenin perdesini yırtma.
24- Pişman olmak istemiyorsan gönlünün isteğine göre hareket etme.
25- Arkandan konuşulmasını istemiyorsan maiyetinde temiz insanların bulunmasına dikkat et.
26- Değerim eksilmesin dersen başkalarına değer ver.
27- Kadrin yüce olsun istersen maiyetindeki kişilere iyi davran.
28- Halk seni sevsin istersen herkese iyi söyle.
29- Akranından daha üstün olmak istersen elinden geleni (iyilik) halktan esirgeme.
30- Dilin uzana dersen elin kısa tut.
Bu cevahiri Nûşirevan-ı âdilden alıp kalp hazinenizde koruyasınız vesselâm...

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları