Özbekistan anayasası

A+A-
Haydar ÇAKMAK

Coktandır Türk Dünyası ile ilgili bir yazı yazmak istiyorduk ama Türkiye’nin gündemine giren önemli olaylardan imkan bulamadık. Kardeş ülke Özbekistan 8 Aralık 1992’de kabul ettiği yeni anayasayı her yıl devlet başkanı Sayın İslam Kerimov’un bizzat katılımı ile çeşitli etkinliklerle kutlamaktadır. Özbekistan’ın yetenekli ve çalışkan Ankara Büyükelçisi Ülfet Bey de her yıl önem verdikleri bu yeni anayasanın kabul edilişinin yıldönümlerinde bir dizi tanıtıcı toplantılar düzenlemektedir. Anayasayı ele almadan önce fırsat gelmişken Türk Dünyası ile ilgili birkaç söz söylemek istiyoruz. 2002’den bu tarafa iktidarda olan AKP zihniyeti Türk Dünyasını yok saymaktadır. Bilindiği gibi beynelmilelci dinciler için Arap Dünyası, İslam Dünyası, Öbür Dünya ve bir de Yalancı Dünya vardır, ama bir Türk Dünyası yoktur. Filistin’i bayraklaştıran bu zihniyet Türk kökenli halkların sorunlarını görmezden gelirler. Bu kozmopolitler için din esas bir faktör olsaydı Türk kökenli ülke halkları da Müslümandır ve onlarla da ilgilenirlerdi. Türkçe konuşan halklar arasında işbirliğinden kaçmaktadırlar. Eğer sorun petrol ve gaz ise bu ülkelerde de çok büyük miktarlarda petrol ve gaz rezervleri mevcuttur. Bu tür işbirliğinin dünyada çok sayıda örneği de mevcuttur. İngilizce konuşan Milletler Topluluğu (Commonwealth), Fransızca Konuşan Ülkeler Birliği (Francophonie), Farsça Konuşan Ülkeler Birliği (İran, Tacikistan ve Afganistan), 22 ülkenin üye olduğu Arap Birliği gibi, hiç kimse bunlara ırkçı, faşist vesaire gibi yakıştırmalarda bulunmazken her ne hikmetse Türk Birliği deyince başta Türkiye’de yaşayan İslamcı felsefedeki insanlar olmak üzere birçok sağ ve sol zihniyetteki insan ve gruplar Türk Dünyası ve Türklükle ilgili oluşumlara ideolojik ve ırksal yaklaşarak önemsizleştirme ve engelleme çabasındadırlar.
Altı bölüm ve 128 maddeden oluşan Özbekistan Anayasası Soğuk Savaşın sonu ve Sovyetler Birliğinin yıkılmasının ardından Özbekistan’ı özgür devletler ailesi arasına sokan ve yeni dünya düzenine geçişi sağlayan temel prensipleri içermektedir. Özbekistan akıllı, tecrübeli ve dirayetli başkan Kerimov ve ekibinin sayesinde komünist ekonomi sistemden kapitalist ekonomi sistemine geçişi sosyal bir patlama olmadan sağlamıştır. Serbest piyasa ekonomisi koşullarını yüzde yüz devlet kontrolünün olduğu komünist ekonomik yapı ve anlayış üzerine kurmak kolay bir iş değildir. Doğu Avrupalı ülkeler bir sistemden diğerine geçişlerinde başta Avrupa Birliği olmak üzere Amerika Birleşik Devletleri ve batı dünyasından önemli destek almışlardır. Özbekistan ve diğer Türk kökenli ülkeler böyle bir yardım almamışlar ve geçişi kendi imkanları ile sağlamışlardır.
Anayasa yeni düzene geçişte, siyasi yapılanma, devlet düzeni, yeni ekonomik anlayış, yargı, özgürlükler, çağdaş ihtiyaçların giderilmesi gibi birçok konu yer almaktadır. Yerimizin kısıtlı olması nedeniyle anayasayı detaylı bir incelemeden geçirmemiz mümkün değildir, ancak hassas olduğumuz iki farklı konunun da anayasada yer alması bizi çok mutlu etti.
Türklerin herhalde genetiğinde olsa gerek kadınların toplumdaki yeri ile doğa saygısı İslamiyet öncesi ve sonrasında, Türkler diğer Müslüman halklardan farklı davranış içerisinde olmuşlardır. Kardeş Özbek Halkı Anayasasında Mecliste kadınlara yüzde otuz kontenjan ayırmıştır. Bu yaklaşım Özbekistan’ı,  kendisini demokrat ve fırsat eşitliği şampiyonu sayan batılı ülkelerden daha ileri bir noktaya getirmiştir. Ayrıca milletvekili sayısı 120’den 150’e çıkarılmış ve bunun 15 tanesi Anayasa gereği çevre ve ekoloji ile uğraşanlara ayrılmıştır. Bu gerçekten son derece akılcı ve medeni bir karardır. Kadının toplumsal hayattaki yerinin ve çağdaşlaşmanın önemli bir unsuru olduğuna inancımızdan dolayı ve iklim değişikliğinin ne kadar tehlikeli boyutlara ulaştığının bilincinde olan biri olarak kardeş ülke Özbekistan yönetimini bu istisnai ve olumlu kararlarından dolayı kutlarız.     

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları