TARİHTEN DERSLER:Fransız devriminde terör

A+A-
Altemur KILIÇ

Bütün dünya devrimlerinin doğasında dehşet ve “terör” dönemleri vardır! Dünyada özellikle Avrupa’da sonra da Orta Doğu’da devrimlerin “anası” bir bakıma yol göstericisi olarak bilinen Fransız İhtilali, milliyetçiliğin ve ulus devletin de yolunu açmış. Bunlar 18. ve 19. yüzyıllarda Orta Avrupa’da Balkanlarda rejim değişikliklerine esas teşkil etmişti. Osmanlı İmparatorluğunun parçalanmasına da bu akımlar sebep oldu demek yanlış olmaz. Ne var ki sonra unsurların ihanetine uğrayan Türkler için de en doğru yol, Fransız Devrimiyle ortaya çıkan milliyetçilik ve bununla bağlantılı olarak da “ulus devlet” oldu... Türklerde  “milliyetçilik” duygusunun kökleri çok eskilere dayansa da!

Atatürk sonrası sancılar...
Devrimlerin kaçınılmaz aşamalarından biri yaşanan “terör” dönemleriydi. Köklerinden sarsılan eski kurulu düzenlerin, eski rejimlerin tasfiyesinin belki de kaçınılmaz gereği ve doğum sancıları gibi.
Çağdaş Türkiye Cumhuriyetini kuran devrimlerde dozları az da olsa şiddet sancıları olmuştu ve artık düzenin Avrupa ülkelerinde olduğu gibi yerleştiğini sanıyorduk... Atatürk yıllarından sonra sancılar başladı. İlk sancı ve terör 27 Mayıs Darbesi idi... Bu darbe ülkeyi ve de orduyu alt üst etti. Şimdi içli dışlı bir “terör dönemindeyiz” ... Fransız Devriminin terör dönemine çok benzeyen fakat “modern giysili” bir terör dönemi yaşamaktayız!

Fransız devrimi
Fransız Devrimi, Yeni Çağı bitiren, Yakın Çağı başlatan olay olarak kabul edilir. Çünkü bu devrim sonucunda tüm dünyada milliyetçilik kavramı önem kazanmaya başladı. Ezilen halklar haklarını aramayı öğrendiler. Halklar, yönetimden korkmamaları gerektiğini, yönetimlerin güçlerini halklarından aldığını fark ettiler.
 Bu devrim, 1789-1815 yılları arasında beş farklı dönem yaşayarak devam etti.

Meşrutiyet Devri (1789-1792)
Bu dönemde parlamentonun yasama ve yürütme yetkilerini kralla paylaşması öngörülmekteydi. Başlarda burjuvazi, kralı ve liberal görüşlü soyluları safına çekerek Fransa’nın toplumsal ve ekonomik yapısında, her üç tarafın da çıkarlarına olan düzenlemeleri yapmak hesabındaydı. Ama böylesi müttefikler bulamadı karşısında. 16. Louis, yetkilerinin sınırlanmasına razı olmamakta direndi. Aristokratlar eski düzenin geri gelmesini istiyorlardı... Kralın mutlakiyet idaresini yeniden kurmak için içeride isyan çıkartması, dışarıda ise Fransa’nın düşmanlarıyla işbirliğine gitmesi sonucu, 1792’de cumhuriyet ilan edildi.

Cumhuriyet Devri
Cumhuriyet yönetimi milli birliği sağladı ve dış tehdidi etkisiz hale getirdi. 1793’te dış güçlerle ittifak yaptığı için kral idam edildi.
1793-1794 yılları arasında kalan bu döneme Terör Devri (Reign of Terrör) de denmektedir. Fransa’da monarşik rejimin yıkılıp, yerine cumhuriyetin kurulmasına neden oldu.

Terör dönemi
Fransız Devriminde terör Bourbon Hanedanının devrilmesi ve Kral Louis’in ve eşi Marie Antoinette’in giyotinde idam edilmesinden sonra 1793 Haziranında başladı ve giyotin çok canlara kıydıktan sonra, 27 Temmuz 1794’te sona erdi... Fransız Devrimini, rakip siyasi gruplar Girondins ve Jakobenler arasındaki çatışma ateşledi.
Tahminlere göre bu “Terör döneminde” devrim düşmanlarının temizlenmesi için başta aristokratlar olmak üzere 20 bin kişi giyotinde can verdi. 16. Louis, Marie Antoinette, Girondins, Philippe Ègalitè (Philippe d’Orleans), Maximilien François, Marie Isidore, Robespierre ve Madam Roland, modern kimyanın babası olarak diğer pek çok alim gibi Antoine Lavoisier onun bıçağı altında
hayatlarını kaybetti.
“Giyotin”, denilen Doktor Giyotin’in idam cezalarının baltayla infaz edilmesi yerine daha insani bir yöntemle yapılması için icat ettiği (Ulusal Jilet) infaz aracı bir dönemin sembolü oldu...

Görene... Köre ne!..
1794 sırasında, devrimci Fransa iç ve dış düşmanları tarafından gerçek ya da hayali komplolar ile kuşatılmış oldu. Ulusal topraklarında iç savaş ve yabancı orduların ilerleme uzantısı, bir siyasi kriz üretilen, Girondins ve daha radikal Jakobenler arasındaki çekişmeler yabancı güçlere cesaret veriyordu.
Through Devrimci Mahkemesi, geniş yetkilerle toplu infaz ve siyasi tahrik için kullanıldı! 1794, Haziran ve Temmuz aylarında, bir dönemin adını oluşturan “Grande Terreur” (Büyük Terör) sona erdi.
Fransız Devriminden ve özellikle  “Terör Döneminden” çıkarılacak çok dersler var! İbret alınabilirse...


ATATÜRK DİYOR Kİ
Devrim yasası, eldeki yasaların üstündedir. Bizi öldürmedikçe, bizim kafalarımızdaki akımı boğmadıkça, başladığımız devrim ve yenilik bir an bile durmayacaktır. Bizden sonraki dönemlerde de böyle olacaktır.

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları