Yönetici, yasa ve erdem

Özcan YENİÇERİ

Türkiye siyaseti, eskiden çok daha fazla şantaj, tehdit ve blöf ile yönlendirilmeye ya da yönetilmeye başlanmıştır. Rakiplerin ve sorunların dize getiremediği bir yöneticiyi bir CD bir anda gündemden düşürüyor. Bu durumu ihtiyatsızlık, zafiyet, yetersizlik, basiretsizlik ve iradesizlikle açıklamak mümkündür. Ancak bütün bunların tarihi birikimlerin, bilgelerin öğüt ve tavsiyelerini göz ardı etmekle de yakın ilişkisi olduğunun altı çizilmelidir. Başkan ya da yönetici konumunda olan şahısların bu manada güveni zorunluluk, ihtiyatı esas, karizmatik özelliği şart olarak görmeleri gerekir.


Yöneticide olması gereken erdemler!
Bu konuda Farabi ve Fenelon’un görüşlerini dikkate almak bile bir yönetimi tuzağa düşmekten alıkoyabilir. Bu nedenle bilgelerin özellikle bir başkanda bulunması gereken erdemler konusunda ortaya koyduğu görüşlere kısaca değinmekte yarar var. Farabi, “Arai Ehil Medinetülfazıla” adlı eserinde bir (başkanda) yöneticide bulunması gereken erdemleri şöyle sıralamıştır: Organları tam olmalıdır, anlayışlı olmalıdır, belleği güçlü olmalıdır, akıllı ve ince görüşlü olmalıdır, güzel konuşur olmalıdır, öğrenmeye gönüllü olmalıdır, yiyeceğe içeceğe ve eğlenceye tutkun olmamalıdır, doğruluğu sevmeli ve yalancılıktan tiksinmelidir. Nefsini yüksek tutmalı ve kendisinden kuşkulandıracak şeylerden çekinmelidir, dindar olmalı ve dünya kaygılarında gözü bulunmamalıdır, adaletli olmalı ve kötülük yapmaktan çekinmelidir. İşinde ayak diremeli ve dilekli olmalıdır.
Farabi bu erdemler tek kişide bulunmazsa, birkaçı birinde, birkaçı da ötekinde bulunursa o iki kişi başkan (yönetici) olur. Eğer bu erdemler üç kişide bulunursa o üç kişi başkan (yönetici) olur. Bu erdemler için çok kişi gerekiyorsa o kadar kişi başkan olur.
Bir örgüt, mensuplarının bilgi, yetenek ve zekâlarını kullanabildiği ölçüde yönetilebilir. Mensuplarının akıllarını küçümseyen, yeteneklerini yok sayan, zekâlarıyla alay eden anlayış yönetmez; güder. Amaçlar doğrultusunda insanların özelliklerini bir araya getirerek örgütleyen, insanlarını yüreklendiren ve onları motive edenler için başarısızlık diye bir kavramdan söz edilemez.


Kral ve yasa!
Fenelon ise bir kral ya da yöneticinin nasıl bir tutum, tavır, algı ve davranış içinde olması gerektiğini şöyle ifade eder: Kral halka her şeyi yapabilir ama, yasalar da krala her şeyi yapabilir. Kralın iyilik yapmakta sınırsız bir gücü vardır ama kötülük etmek istedi mi, elleri bağlı olmalıdır. Yasalar ona halklarını en değerli hazine olarak emanet ederler, ama uyruklarına bir baba olmak şartıyla... Kralın başkalarından fazla varlığı olmamalı, yalnız zor görevini hafifletmek, ya da yasaları desteklemekle görevli adam, halkta saygınlık uyandırmak için ne gerekli ise onu elinde bulundurmalı... Kralın öbür insanlardan daha zengin, daha keyfince yaşayan bir insan değil, daha akıllı, daha dürüst ve daha onurlu olması gerekir. Dışarıya karşı ordularının başında yurdunun koruyucusu, içeride ise, halkın daha iyi, daha uslu akıllı ve daha mutlu olmasını sağlayan bir yargıç durumundadır. Tanrılar onu kendisi için kral seçmiş değillerdir; halkın adamı olmak için kral olmuştur. Bütün dikkatini, bütün kaygılarını, bütün sevgisini halka vermek zorundadır. Kendini unuttuğu ve halkın yararına canını verdiği ölçüde krallığa layıktır.
Machiavelli’yi sonsuz bir vecd ve saygı ile içselleştirenler, Farabi ve Fenelon söz konusu olduğunda anlama ve kavrama sıkıntısı çekmektedirler. İnsanların ‘duymak istediklerini duymak; anlamak istediklerini de anlamak’ gibi bir zaafları vardır. Yüz yıllardır Farabi ya da Fenelon gibilerin söylediklerine kulak tıkayanlar süreç içerisinde kulaksız kalmak gibi bir kaderi yaşamak zorunda kalmışlardır. Artık zamanı anlamak ve gereğini de ona göre yapmak zamanı olduğunu idrak etmek gerekmektedir.

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Günün Karikatürü
Yeniçağ karikatur / Emre Ulaş