25 Eylül 2021 Cumartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 27°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
İrfan ÜLKÜ
İrfan ÜLKÜ

Sınıf çatışmasından, medeniyetler çatışmasına

[email protected]
+
Aa
-
29 Temmuz 2007 Pazar

Soğuk savaş öncesinde Hint asıllı İngiliz romancısı Salman Rüşdi romanında Hazreti Muhammed ve Kur’an’a hakaret ettiği için, İran lideri Humeyni tarafından verilen fetvayla ölüme mahkûm edilmişti. Olay hem İslam dünyasında hem de Avrupa ve Batı’da büyük yankılar yaratmış, Mefisto yüzlü romancı, uzun yıllar İngiliz gizli servisinin korumasında kimliğini değiştirerek, ölümden kurtulmayı başarmıştı.

O zaman da İran ile İslam dünyasında Rüşdi aleyhine bugünkü gibi büyük gösteriler yapılıyor, Avrupa basını da Rüşdi’yi savunuyordu. Ancak hiç kimse medeniyetler çatışmasından söz etmiyordu. 1980’li yıllardaydık, SSCB ve ABD’den oluşan iki kutuplu dünyada temel evrensel kavram, sınıf çatışmasıydı. Medeniyetler, ideolojilerin kalın buzuyla kendi kimliklerini barış içinde sürdürüyorlar, Doğu-Batı çaltışması ise, komünist blokla hür dünya adı verilen kapitalist blokun rekabetinin sebebi değil, sonucu olarak gündeme geliyordu.

Sonra birdenbire tarih değişti, Berlin duvarı çöktü, Sovyet İmparatorluğu dağıldı. ABD, tek başına dünyanın alınyazısını belirleme misyonunu savunmaya başlamıştı. Irak savaşından bir yıl sonra, Profesör Samuel Huntington “Medeniyetler Çatışması mı?” adlı makalesini Foreign Affairs dergisinde yayınladı.

Daha sonra Huntington tarafından genişletilerek kitap haline getirilen makalenin hızla yayılan etkisini ancak Marx ve Engels’in ünlü Komünist Manifestosu’yla kıyaslayabiliriz. Huntington gibi, Yahudi kökenli olan Karl Marx, toplumları ve tarihi sınıf çatışmasıyla açıklamıştı. Kuramı yirminci yüzyılda Komünizmin dünyanın yarısını kapsayan politik bir sisteme dönüşmesini ve devlet gücü haline gelmesini sağlamıştı.

Huntigton’un bugün yaşadığımız tarih kesitindeki etkisini Marx’ın geçen yüzyıldaki etkisiyle de kıyaslayabiliriz rahatlıkla. Tıpkı Hegel’den yola çıkan Marx gibi, Huntington da ünlü İngiliz tarihçisi ve felsefecisi Arnold Toynbee’nin “Tarih Çalışmaları” adlı 11 ciltlik eserinde açıkladığı, medeniyetlerin tarihe yön veren niteliği kuramını daha yalın biçimde ve geliştirerek, basitleştirdi; kapsamlı, somut bir teori haline getirdi. Toynbee, medeniyetler bağlamında iç ve dış proleteryaların tarihsel itici gücün önemli bölümünü oluşturduğunu öne sürmüştü. Profesör Huntington, bunu biraz daha basitleştirerek, Toynbee’nin 21 tipik medeniyetini 5-6 medeniyete indirgedi ve çağımızın temel çatışmasının onların arasında gerçekleşeceğini ilan etti.

Huntington, küresel siyasetin küreselleşme sürecinin bir ürünü olarak medeniyetler çatışmasını görünür kıldığını, dinamik hale getirdiğini yazıyor kitabında. Zayıf halka, Huntington’ın terminolojisinde sosyal, küresel, ekonomik ve kültürel patlamalar üreten fay hatlarına dönüşmüştü. Huntington’ın kuramı İslam ile Batı medeniyetlerinin çatışmasını temel çatışma olarak alıyor, buna Çin ve Ortadoks medeniyetlerini de katıyordu ama tarih, İslam ve Hıristiyan Batı medeniyetlerinin çatışmasını başta temel çelişki haline getirmiş durumda bugün.

Hazreti Muhammed’i “terörist” olarak gösteren Danimarka ve Avrupa gazetelerindeki karikatürlere verilen küresel İslami tepki, konsoloslukların yakılması ve İslam dünyasında süren gösteriler... Bütün bu olaylar ortaya çıktığında en sıradan yerel ve ulusal medyadan uluslararası büyük medyaya kadar baktığımızda, bu haberlerin başına medeniyetler çatışması kavramı mutlaka yetiştiriliyor. Yirmibirinci yüzyılın en büyük teorisyeninin, Huntington olacağı beğensek de beğenmesek de artık görünen bir gerçek. Zamanında Marx’ın kuramları da akıl-dışı, Yahudi komplosu, beynelmilel komünizmin fesad teorileriyle açıklanmıştı ama, Sovyet devriminden, SSCB’nin yıkılışına kadar tam bir yüzyıl dünyayı etkiledi.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Suriye'nin istikrarında İdlip'in rolü
Suriye'nin istikrarında İdlip'in rolü
Armağan KULOĞLU
Suriye'nin istikrarında İdlip'in rolü
Kobay bebekleri duydunuz mu?
Kobay bebekleri duydunuz mu?
Arslan BULUT
Kobay bebekleri duydunuz mu?
TBMM, bu sorunu nasıl çözer? 
TBMM, bu sorunu nasıl çözer? 
Arslan BULUT
TBMM, bu sorunu nasıl çözer? 
HDP'ye güzelleme... Denenmişi denemek
HDP'ye güzelleme... Denenmişi denemek
Arslan TEKİN
HDP'ye güzelleme... Denenmişi denemek
'İmralı'yla Ne'ye Gittim?'
'İmralı'yla Ne'ye Gittim?'
Arslan TEKİN
'İmralı'yla Ne'ye Gittim?'
Eksi reel faiz, döviz riskini artırdı
Eksi reel faiz, döviz riskini artırdı
Esfender KORKMAZ
Eksi reel faiz, döviz riskini artırdı
AKP-HDP ittifakı yakın...
AKP-HDP ittifakı yakın...
Mehmet FARAÇ
AKP-HDP ittifakı yakın...
Devletten beslenen dinci vakıf yurtları kamulaştırılsın!
Devletten beslenen dinci vakıf yurtları kamulaştırılsın!
Murat AĞIREL
Devletten beslenen dinci vakıf yurtları kamulaştırılsın!
Demediğini dedirtmeye çalışıyorlar...
Demediğini dedirtmeye çalışıyorlar...
Murat İDE
Demediğini dedirtmeye çalışıyorlar...
Yahşi Batı'nın başkanı Joe Biden'ı kınıyorum…
Yahşi Batı'nın başkanı Joe Biden'ı kınıyorum…
Orhan UĞUROĞLU
Yahşi Batı'nın başkanı Joe Biden'ı kınıyorum…
''Bay Kemal!'' diye bağırıp suçlamak kolay ama...
''Bay Kemal!'' diye bağırıp suçlamak kolay ama...
Orhan UĞUROĞLU
''Bay Kemal!'' diye bağırıp suçlamak kolay ama...
Cumhurbaşkanlığı sistemi ve ekonomik kriz!
Cumhurbaşkanlığı sistemi ve ekonomik kriz!
Özcan YENİÇERİ
Cumhurbaşkanlığı sistemi ve ekonomik kriz!
Cumhurbaşkanı haklı çıkacak!
Cumhurbaşkanı haklı çıkacak!
Remzi ÖZDEMİR
Cumhurbaşkanı haklı çıkacak!
Liyakat de hafıza gibi bir şey zahir…
Liyakat de hafıza gibi bir şey zahir…
Selcan T. HAMŞİOĞLU
Liyakat de hafıza gibi bir şey zahir…
Yurtsuzluğa bak; ibretsizliği gör
Yurtsuzluğa bak; ibretsizliği gör
Selcan T. HAMŞİOĞLU
Yurtsuzluğa bak; ibretsizliği gör
Yanlış anlaşılmak...
Yanlış anlaşılmak...
Yavuz Selim DEMİRAĞ
Yanlış anlaşılmak...
Merkez dolar bombasının fitilini ateşledi!
Merkez dolar bombasının fitilini ateşledi!
Evren Devrim ZELYUT
Merkez dolar bombasının fitilini ateşledi!
Hugo'yu Uğurcan kurtardı…
Hugo'yu Uğurcan kurtardı…
Murat TAŞKIN
Hugo'yu Uğurcan kurtardı…