Azerbaycan'da harita okumak... - Yavuz Selim DEMÄ°RAĞ
27 Ocak 2022 Perşembe
İstanbul Hava durumu İstanbul 3°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Yavuz Selim DEMİRAĞ
Yavuz Selim DEMİRAĞ

Azerbaycan'da harita okumak...

ysd592@gmail.com
+
Aa
-
8 Ekim 2020 Perşembe

"Örümcek ağına sinekler düşer" özdeyiÅŸi yine doÄŸru çıktı. Siyaset mühendisleri, psikolojik harekat uzmanları ve iktidarın "Göbels"lerine raÄŸmen muhalefet Azerbaycan konusunda tuzaÄŸa düşmedi. BaÅŸta CHP ve Ä°YÄ° Parti olmak üzere Türk siyasetinin önemli bölümü emperyalizmin maÅŸası Ermenilere karşı top yekün bir araya gelerek, AKP ve gölge ortağının muhtemel erken seçim kozunu elinden aldı. Lakin televizyon ekranlarında harita başına geçen sözde uzmanlar ile program yöneticilerinin Azerbaycan konusunda hiç bir ÅŸey bilmediÄŸi ortaya çıktı. Türkçenin en güzel örneÄŸi olan Azerbaycan lehçesini bile anlamayan pek (!) muhterem bilirkiÅŸiler yüzünden memleketin adına utanç duyduÄŸumu belirtmeliyim. Canlı yayında Azerbaycan'dan katılan yetkili ve gazetecilerin anlatımlarını utanmasalar tercüman aracılığı ile tercüme ettirecekler. Harita okumak sadece fiziki coÄŸrafya deÄŸildir. Bu sütundan defalarca yazdım, harita tarihtir, siyasettir, sosyoloji, etimoloji, ekonomi, demografidir... 5 Ekim'de "Suret Hüseyinov ve Azerbaycan'ı bölme planı" baÅŸlıklı yazımda Çarlık dönemin "Hanlıklar" ile yönetilen bu ülkenin SSCB sonrasında yediye hatta sekize bölünme planını yazdım. Okumayan, araÅŸtırmayan, gönlünde olmayan anlamıyor. Haritanın önünde duranlar Azerbaycan'ın Ermeni iÅŸgalinden kurtarmaya baÅŸladığı reyon olarak tabir edilen yerleÅŸim birimlerinin isimlerini zikrederken olaya arazi gözü ile bakıyorlar. Metrekare, dönüm, hektar hesapları ile rakam kalabalığı yapıyorlar. CoÄŸrafi olarak baÅŸkent Bakü'yü öğrenmiÅŸler, ünlü bir gazetenin genel yayın yönetmeni Gence'nin ikinci büyük ÅŸehir olduÄŸunu canlı yayında öğrenince "Gence'yi duydum ama ikinci büyük ÅŸehir olduÄŸunu bilmiyordum" itirafından bulundu. Biraz utanır insan akÅŸam proÄŸrama katılacaksın otur biraz dersine çalış. Kendine saygın yoksa okuyucuya, seyirciye saygılı ol. Temmuz ayında saldırılan Tovuz'un nerede olduÄŸundan haberdar  bile deÄŸiller. Bir kaçı Tovuz'un önemini petrol boru hattının geçiÅŸ güzergahı olduÄŸunu keÅŸfetmiÅŸ. Tovuz'un Gürcistan Ermenistan sınırının kesiÅŸtiÄŸi sınırda hançer gibi duruÅŸunu da henüz çözememiÅŸler. Dilerseniz emperyalistlerin Azerbaycan'ı 7-8 bölgeye ayırma projesini yeniden hatırlatalım. Bakü, Gence, Nahcıvan özerk bölgeleri, Lezgi, Zakatala-Kah, Talış-Mugan özerk bölgeleri, Laçin-Gubatlı bağımsız Kürt Cumhuriyeti ve KarabaÄŸ bağımsız Ermeni Cumhuriyeti...

BaÅŸkent Bakü'den sonraki Gence'nin ayrılma planında  darbecilikten BaÅŸbakanlığa yükselen Suret Hüseyinov'un piyonluÄŸunda Gence'yi isyan ile Bakü'den koparmaktan Hüseyinov'un tutuklanması ile kurtulduÄŸunu ifade etmeliyiz. Lakin yarın öbür gün bir baÅŸkasını bulmayacakları anlamına gelmemeli.

Lezgi özerk bölgesine gelince... Lezgi'nin  ne anlama geldiÄŸini bilmeyenler için özetle; Kafkas halklarından olmakla beraber kültürel farklılıkları olan Lezgilerin komünist idare döneminde bürokrasi yönetiminde etkin olduÄŸunu hatırlatalım. BaÅŸkent Bakü'nün kuzey-doÄŸusunda bulunan Kuba kenti ve çevresidir. Kuba'nın geçmiÅŸte Rusya'nın radar üssünün bulunduÄŸu yer olduÄŸunu bilmem hatırlayan var mıdır? KarabaÄŸ'daki Ermeni çatışmalarından hiç etkilenmediler. GeçmiÅŸten günümüze kadar "Sadyal" adı verilen bir de yeraltı örgütü vardır Kuba'da... Bakü'de çıkması muhtemel karışıklıktan "Sadyal"lar baÅŸkente yürümek için hazır tutulur... Lezgi bölgesindekiler Zakatala-Talış bölgesinde Albay Humbetov'un bağımsızlık ilan etmesinden sonra baÅŸarılı olması durumunda harekete geçeceklerinin altını çizmeliyiz.

Zakatala... Kah özerk bölgesi Gürcistan sınırında bir dönem Anzurisky tarafından yönetiliyordu. Darbenin ilk günlerinde Bakü yönetimini tanımadığını ilan ederken Gence'den Suret Hüseyinov'un desteğini almıştı. Azerbaycan'ı Bosna-Hersek örneğinde olduğu gibi federatif yapı altında parçalama planındaki Zakatala-Kah bölgesinde "Avar"lar, Dağıstan'daki zengin yeraltı ve yerüstü zenginliklerine güvenip "Avar Devleti" kurmayı da planlıyordu. Bu günde amaçlarından vazgeçmiş değildir.

Talış-Mungan Özerk Belgesi; İran sınırındaki Lenkeran şehrinde Suret Hüseyinov'a yakın Albay Ali İkram Humbetov'un karışıklık esnasında bağımsız "Talış-Mugan respuplukası" adı ile bağımsızlık ilan ettiğini daha önce yazmıştım. Fars kökenli olmakla beraber Moskova'ya bağlıdır. Hummetov'un askerlerini İran Devrim muhafızlarının yetiştirdiği bir gerçektir. Elçibey'in "Bütov Azerbaycan Ülküsü"ne karşı İran'ın Güney Azerbaycan ile birleşmesini engellemek için oluşturma gayretindeki Talış-Mugan ile ilgili tehlike halen devam ediyor.

Azerbaycan'daki iç kargaşa esnasında hapishaneden kaçırılan Humbetov, önce Moskova'ya geçti. Şimdi Hollanda'da yaşadığı belirtiliyor.

Bu yazıda adı geçen yer adlarına dikkat çekiyorum. Harita okurken bunlara dikkat etmek şarttır. Yarın Nahçıvan özerk bölgesi, Laçin-Gubatlı Bağımsız Kürt Cumhuriyeti ve Karabağ bağımsız Ermeni Cumhuriyeti haritasını okumaya gayret edeceğiz...

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Erdoğan: ''Güzel ivme yakaladık!''
Erdoğan: ''Güzel ivme yakaladık!''
Arslan BULUT
Erdoğan: ''Güzel ivme yakaladık!''
CHP'nin tavrı şimdi ne olacak?
CHP'nin tavrı şimdi ne olacak?
Arslan TEKİN
CHP'nin tavrı şimdi ne olacak?
Devlet bütçesi de parti bütçesi oldu
Devlet bütçesi de parti bütçesi oldu
Esfender KORKMAZ
Devlet bütçesi de parti bütçesi oldu
KKTC'de egemenliğim devletim, anavatanım diyenler kazandı
KKTC'de egemenliğim devletim, anavatanım diyenler kazandı
Hüseyin Macit
YUSUF
KKTC'de egemenliğim devletim, anavatanım diyenler kazandı
Kâr şirketlere, zarar millete…
Kâr şirketlere, zarar millete…
Orhan UĞUROĞLU
Kâr şirketlere, zarar millete…
Korkulmayacak gibi değil
Korkulmayacak gibi değil
Selcan TAŞÇI
Korkulmayacak gibi değil
Devlet Sanatçısı Zileli Âşık Eminî Düştü
Devlet Sanatçısı Zileli Âşık Eminî Düştü
Mehmet YARDIMCI
Devlet Sanatçısı Zileli Âşık Eminî Düştü
O Japon askerleri gibi kalmak!
O Japon askerleri gibi kalmak!
Servet AVCI
O Japon askerleri gibi kalmak!
Kabaş'ın kaçma şüphesi olduğuna kim inanır?..
Kabaş'ın kaçma şüphesi olduğuna kim inanır?..
Yavuz Selim DEMİRAĞ
Kabaş'ın kaçma şüphesi olduğuna kim inanır?..