Demoklesin kılıcı: Döviz - Esfender KORKMAZ
1 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Demoklesin kılıcı: Döviz

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
16 Haziran 2020 Salı

Türkiye, 7 ile 10 yılda bir ekonomik kriz yaşıyor. Son krizler 1994-1999-2001-2009 ve 2018 krizleridir. 2008 krizinin nedeni dünya finansal krizidir. DiÄŸerleri, dış açıklar ve döviz sorunu kaynaklıdır. Bize özgü bu krizlerin tamamı da devalüasyonla sonuçlanmış ve ertesi yıl toparlanmıştır. 2018 kur ÅŸokuyla gelen kriz de 3 çeyrek sürmüş, 2020 büyümeye geçmiÅŸtir. Ancak ÅŸimdi  açıktır ki pandemi buna izin vermeyecektir.

Krizler sırasında üretim düştüğü için ithalat talebi azalmıştır. Devalüasyon yapıldığı için de ithalat pahalı ihracatta avantajlı hale gelmiştir. Sonuçta dış açıklar azalmıştır.

EÄŸer daha dikkatli bakarsak Türkiye'nin öncelikli sorununun dünde bu günde döviz sorunu olduÄŸunu  görebiliriz.

Ekonomide tasarruf açığının dış açık yarattığı tezi, Türkiye için çok uygun değil. Çünkü bu teorinin bir ayağı da yatırım-tasarruf eşitliğidir. Türkiye de tasarruflar yatırımlara dönüşmüyor. Söz gelimi son 7 çeyrektir yatırımlarda eksi büyüme - daralma yaşıyoruz. Tasarrufların önemli bir kısmı güven sorunu nedeni ile yurt dışına gidiyor. Özellikle geçen ve önceki yıl bu sorunu aleni yaşadık. Dahası ithalat içinde yatırım mallarının oranı yüzde 13'tür.

Türkiye de döviz sorununun nedeni;  üretimde giderek daha fazla ithal girdi kullanılmasıdır. Söz gelimi 1998 yılında imalat sanayiinde ithal girdi oranı yüzde 14,7 iken 2012 de bu oran yüzde 30.6 olmuÅŸtur. Motorlu araçlar ile buzdolabı -çamaşır makinası gibi metal eÅŸyada bu oran yüzde 40'ı geçiyor.

(Aşağıdaki tablo)

 

 

Üretim için ithalat gereği yüksek olduğu için döviz talebi de artıyor. Bir yandan da yabancı sermaye çıkışı olduğu için kur artışı yaşıyoruz. Merkez Bankası kurları tutmak için döviz satmak zorunda kalıyor. Bu defa rezervler yetersiz kalıyor. Türkiye'nin uluslar arası piyasalarda riski artıyor. Daha pahalı borçlanmak zorunda kalıyoruz.

Üretimin dışa bağımlılık oranının yüksek olması nedeni ile, üretim artsa da işsizlik aynı oranda azalmıyor. Çünkü aramalı ve hammadde ithal ettiğimiz ülkelerde istihdam yaratmış oluyoruz.

Dahası kur artınca da, TL cinsinden ithal girdi fiyatları artıyor. Maliyet artışı fiyatlara yansıyor.  Ä°thalatın maliyeti artıyor. Ä°thalatın finansmanı zorlaşıyor. Dış borçları çevirmek zorlaşıyor. Yatırım mali ithalatı pahalı geliyor, yatırımlar daralıyor.

Türkiye'nin döviz sorununu kalıcı çözmesi için;

1. Demokratik ve hukuki altyapı ve güven ortamı kurulursa, dışarıya döviz çıkışı önlenir ve aynı zamanda ithalata alternatif yatırımların önü açılır. Aramalı ve hammaddeyi içerde üreterek ithalata bağımlılık oranını yüzde 10 seviyesine düşürmeliyiz.

2. 2001 krizinde IMF dalgalı kur politikasını getirirken, aklına Türkiye de üretim dışa bağımlı olur diye bir düşünce gelmedi. Gerçekte dalgalı kur sistemi teoride olduğu gibi otomatik kur dengesini sağlayamadı. Dalgalık kur sistemini değiştirerek bize daha uygun öngörülebilir bir sisteme geçmeliyiz.

3. Türkiye, Çin'den yatırım malı veya ara malı gibi zorunlu ithalat yapmıyor. Ä°ncik boncuk alıyor. Çin'den ithalata kota koyarak yıllık 20 milyar ithalatımızı  aynı ülkeye ihracatımız tutarı olan 2 milyar dolar seviyesine indirmeliyiz.

 

dfs-004-001-011-001-001-001-002-016-1-007.jpg

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Öğretemediklerimiz
Öğretemediklerimiz
A. Yağmur TUNALI
Öğretemediklerimiz
MHP neyin kavgasını yapıyor?
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Ahmet GÜRSOY
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Eğitim dâvâmız…
Eğitim dâvâmız…
Ahmet SEVGİ
Eğitim dâvâmız…
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Arslan BULUT
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Arslan BULUT
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
'Rektörümüz Öcalan!'
'Rektörümüz Öcalan!'
Arslan TEKİN
'Rektörümüz Öcalan!'
Türk'ün yeni vizyonu
Türk'ün yeni vizyonu
Arslan TEKİN
Türk'ün yeni vizyonu
Dış güçler belli
Dış güçler belli
Esfender KORKMAZ
Dış güçler belli
İktisadın sustuğu yer
İktisadın sustuğu yer
Esfender KORKMAZ
İktisadın sustuğu yer
Rakamsal veriden ötesi
Rakamsal veriden ötesi
Fatma ÇELİK
Rakamsal veriden ötesi
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Murat AĞIREL
Gelen tehlikenin farkında mısınız
''Kirlenmek güzeldir''
''Kirlenmek güzeldir''
Murat İDE
''Kirlenmek güzeldir''
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Orhan UĞUROĞLU
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Orhan UĞUROĞLU
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Tek adam sisteminin iflası!
Tek adam sisteminin iflası!
Özcan YENİÇERİ
Tek adam sisteminin iflası!
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Selcan TAŞÇI
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Selcan TAŞÇI
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Sebep ne?
Sebep ne?
Vedat BAYRAM
Sebep ne?
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Evren Devrim ZELYUT
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
AKP bakın kimleri zengin etti!
AKP bakın kimleri zengin etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP bakın kimleri zengin etti!
Hakemin sahadaki yeri
Hakemin sahadaki yeri
Ertuğrul DİLEK
Hakemin sahadaki yeri
O sezonun bu haftası…
O sezonun bu haftası…
Murat TAŞKIN
O sezonun bu haftası…