Devlet bütçesi kime çalışıyor? - Esfender KORKMAZ
19 Ocak 2022 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Devlet bütçesi kime çalışıyor?

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
18 Ekim 2020 Pazar

Bütçe ile ilgili haber ve yorumlar, genel olarak bütçe açıkları ve bütçedeki faiz yükü açısından yapılıyor. Yine bütçeler, bütçe  politikası da açısından deÄŸil de ÅŸirket bütçesi gibi yalnızca muhasebe açısından deÄŸerlendiriliyor. Hükümetler açısından da bütçe denkliÄŸi ön planda tutuluyor.

Gerçekte ise bütçe açıkları ve faiz bazen gerekli ve isteniyor olabilir.

Ekonominin daralma dönemlerinde, harcamaların artması ekonomiyi canlandırır. Vergilerin bir kısmı tasarruflardan ödendiÄŸi için devletin vergi alıp harcama yapması toplam talebin artmasını saÄŸlar. Ancak bu harcamaların mal ve hizmet alımı, personel giderleri ve yatırım harcamalarının ağırlıklı olması gerekir. Oysaki Türkiye de bütçenin çoÄŸu transferlere ve kamu-özel iÅŸbirliÄŸi yoluyla önceden özel sektörün yaptığı yatırımlara gidiyor. Bütçelerde  yatırımların adı bile yok. 

Faize gelince, eğer devlet yatırım yapmak için faiz alıyorsa yatırımların yaratacağı katma değer ve verimlilik artışı, devletin yaptığı borçları ödemede kullanılır. Oysaki bizde devlet bütçesi ile yatırım yapılmıyor. Hem de hiç… Ocak-Eylül döneminde sermaye giderlerinin bütçe içindeki payı yüzde 5,9 olmuş. Adına bakarak sermaye giderleri ile yatırım yapıldığını sanmayın… Bu harcamaların tamamına yakını gayrimenkul alımı ve onarımı (Amortisman) için harcanmış. Bütçeden Köydes ve Kalkınma Ajanslarına yapılan ve bütçenin yalnızca yüzde 0,6 (binde 6) oranında yer tutan sermaye transferlerini yatırım olarak alabiliriz. Dikkat edelim; binde 6.

Öte yandan, eğer devlet enflasyonun altında faizle borç alıyorsa, bu reel olarak devlete borç verenlerin aynı zamanda devlete, gizli vergi olarak kaynak transfer ettiklerini de gösteriyor. Yani devletin eksi reel faizle borçlanması aynı zamanda gizli vergi demek oluyor.

Bütçe harcamalarının etkin kullanılıp-kullanılmadığı, bütçe denkliğinden daha önemlidir. Bütçe harcamaları iktidarlar elinde çıkar amaçlı, popülist amaçlı kullanılıyor ve çarçur ediliyorsa denk olsa neye yarar?

Ocak-Eylül, 9 ayda bütçenin yüzde 42,9'u cari transferlere gitmiÅŸ. Cari transferler sosyal güvenlik açıkları ve bütçeden halka dağıtılan paralardır. Bunlar katma deÄŸer  yaratmayan, üretken olmayan harcamalardır. EÄŸer bütçeden halka dağıtılan paraların bir kısmı ile devlet her yıl yatırım yapmış olsaydı ve para yerine iÅŸ dağıtmış olsaydı iÅŸsiz sayısı yarıya düşerdi.

Cari transferler içinde popülist harcamalar, hem bütçe dengesini bozuyor hem de kaynakların verimsiz kullanılmasına neden oluyor. Devletin ekonomi içindeki payı yüzde 20 ile yüzde 25 arasında değişiyor. Bu nedenle bütçe politikası iktisat politikasının en önemli aracıdır.

Bu gün; Yaşamakta olduğumuz ekonomik istikrar sorununda harcamaların popülist amaçlı olarak kullanılması ve çarçur edilmesi de etkilidir.

Söz gelimi cari transferler içinde yer alan görev zararları, yatırımlar olarak baktığımız sermaye transferlerinden daha fazla 8,1 milyar lira olmuş.

Dağılımı milyar lira olarak şöyle; KİT'ler 1,7, Halk Bankası 2.2, Ziraat 3,1, diğer 1.0.

Ziraat ve Halk bankalarına ya seçimlerde kredi dağıtmak görevi veriliyor ya da Devlete ait TOKİ ve TOKİ müteahhitleri konut satsın diye enflasyonun altında kredi vermeleri sağlanıyor. Temmuz ayında yıllık enflasyon yüzde 12 iken, kamu bankaları enflasyonun altında faizle konut kredisi verdi. Faizin bir kısmını kendileri bir kısmını ise görev zararı adıyla biz vergilerimizle ödemiş olduk. Bu durumda devlet bütçesi kime çalışmış oldu?

Kamu özel işbirliği kapsamında geçiş garantisi verilen köprülerin, yolcu garantisi verilen hava alanlarının, hasta garantisi verilen hastane yatırımlarının büyüklüğü 67,5 milyar dolara ulaşıyor. Bunlar için 2020 bütçesinden 18,8 milyar lira ayrıldı. Bütçe artık bu projelere çalışacak. Proje iyi, ancak eğer bu projeleri devlet yapsaydı müteahhit karı olmayacaktı. Devlet daha düşük faizle kredi bulacaktı ve böylece proje maliyeti yüzde 20 daha düşük olacaktı. Oysaki şimdi bütçeler bilinen birkaç müteahhide çalışıyor

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Apaçık bir çarpıtma örneği
Apaçık bir çarpıtma örneği
Ahmet GÜRSOY
Apaçık bir çarpıtma örneği
Rüya görmek…
Rüya görmek…
Ahmet SEVGİ
Rüya görmek…
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
Arslan BULUT
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
Bu kin sizi nereye götürür?!
Bu kin sizi nereye götürür?!
Arslan TEKİN
Bu kin sizi nereye götürür?!
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
Esfender KORKMAZ
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
Murat AĞIREL
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
Orhan UĞUROĞLU
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Selcan TAŞÇI
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Vedat BAYRAM
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Evren Devrim ZELYUT
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…
Murat TAŞKIN
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…