Devlet bütçesi kime çalışıyor? - Esfender KORKMAZ
9 Aralık 2021 Perşembe
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Devlet bütçesi kime çalışıyor?

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
18 Ekim 2020 Pazar

Bütçe ile ilgili haber ve yorumlar, genel olarak bütçe açıkları ve bütçedeki faiz yükü açısından yapılıyor. Yine bütçeler, bütçe  politikası da açısından deÄŸil de ÅŸirket bütçesi gibi yalnızca muhasebe açısından deÄŸerlendiriliyor. Hükümetler açısından da bütçe denkliÄŸi ön planda tutuluyor.

Gerçekte ise bütçe açıkları ve faiz bazen gerekli ve isteniyor olabilir.

Ekonominin daralma dönemlerinde, harcamaların artması ekonomiyi canlandırır. Vergilerin bir kısmı tasarruflardan ödendiÄŸi için devletin vergi alıp harcama yapması toplam talebin artmasını saÄŸlar. Ancak bu harcamaların mal ve hizmet alımı, personel giderleri ve yatırım harcamalarının ağırlıklı olması gerekir. Oysaki Türkiye de bütçenin çoÄŸu transferlere ve kamu-özel iÅŸbirliÄŸi yoluyla önceden özel sektörün yaptığı yatırımlara gidiyor. Bütçelerde  yatırımların adı bile yok. 

Faize gelince, eğer devlet yatırım yapmak için faiz alıyorsa yatırımların yaratacağı katma değer ve verimlilik artışı, devletin yaptığı borçları ödemede kullanılır. Oysaki bizde devlet bütçesi ile yatırım yapılmıyor. Hem de hiç… Ocak-Eylül döneminde sermaye giderlerinin bütçe içindeki payı yüzde 5,9 olmuş. Adına bakarak sermaye giderleri ile yatırım yapıldığını sanmayın… Bu harcamaların tamamına yakını gayrimenkul alımı ve onarımı (Amortisman) için harcanmış. Bütçeden Köydes ve Kalkınma Ajanslarına yapılan ve bütçenin yalnızca yüzde 0,6 (binde 6) oranında yer tutan sermaye transferlerini yatırım olarak alabiliriz. Dikkat edelim; binde 6.

Öte yandan, eğer devlet enflasyonun altında faizle borç alıyorsa, bu reel olarak devlete borç verenlerin aynı zamanda devlete, gizli vergi olarak kaynak transfer ettiklerini de gösteriyor. Yani devletin eksi reel faizle borçlanması aynı zamanda gizli vergi demek oluyor.

Bütçe harcamalarının etkin kullanılıp-kullanılmadığı, bütçe denkliğinden daha önemlidir. Bütçe harcamaları iktidarlar elinde çıkar amaçlı, popülist amaçlı kullanılıyor ve çarçur ediliyorsa denk olsa neye yarar?

Ocak-Eylül, 9 ayda bütçenin yüzde 42,9'u cari transferlere gitmiÅŸ. Cari transferler sosyal güvenlik açıkları ve bütçeden halka dağıtılan paralardır. Bunlar katma deÄŸer  yaratmayan, üretken olmayan harcamalardır. EÄŸer bütçeden halka dağıtılan paraların bir kısmı ile devlet her yıl yatırım yapmış olsaydı ve para yerine iÅŸ dağıtmış olsaydı iÅŸsiz sayısı yarıya düşerdi.

Cari transferler içinde popülist harcamalar, hem bütçe dengesini bozuyor hem de kaynakların verimsiz kullanılmasına neden oluyor. Devletin ekonomi içindeki payı yüzde 20 ile yüzde 25 arasında değişiyor. Bu nedenle bütçe politikası iktisat politikasının en önemli aracıdır.

Bu gün; Yaşamakta olduğumuz ekonomik istikrar sorununda harcamaların popülist amaçlı olarak kullanılması ve çarçur edilmesi de etkilidir.

Söz gelimi cari transferler içinde yer alan görev zararları, yatırımlar olarak baktığımız sermaye transferlerinden daha fazla 8,1 milyar lira olmuş.

Dağılımı milyar lira olarak şöyle; KİT'ler 1,7, Halk Bankası 2.2, Ziraat 3,1, diğer 1.0.

Ziraat ve Halk bankalarına ya seçimlerde kredi dağıtmak görevi veriliyor ya da Devlete ait TOKİ ve TOKİ müteahhitleri konut satsın diye enflasyonun altında kredi vermeleri sağlanıyor. Temmuz ayında yıllık enflasyon yüzde 12 iken, kamu bankaları enflasyonun altında faizle konut kredisi verdi. Faizin bir kısmını kendileri bir kısmını ise görev zararı adıyla biz vergilerimizle ödemiş olduk. Bu durumda devlet bütçesi kime çalışmış oldu?

Kamu özel işbirliği kapsamında geçiş garantisi verilen köprülerin, yolcu garantisi verilen hava alanlarının, hasta garantisi verilen hastane yatırımlarının büyüklüğü 67,5 milyar dolara ulaşıyor. Bunlar için 2020 bütçesinden 18,8 milyar lira ayrıldı. Bütçe artık bu projelere çalışacak. Proje iyi, ancak eğer bu projeleri devlet yapsaydı müteahhit karı olmayacaktı. Devlet daha düşük faizle kredi bulacaktı ve böylece proje maliyeti yüzde 20 daha düşük olacaktı. Oysaki şimdi bütçeler bilinen birkaç müteahhide çalışıyor

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Arslan BULUT
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
Arslan TEKİN
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
TL cep yakıyor
TL cep yakıyor
Esfender KORKMAZ
TL cep yakıyor
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
Hüseyin Macit YUSUF
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
Orhan UĞUROĞLU
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
Selcan TAŞÇI
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
Mehmet YARDIMCI
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
İstifa hakkına veda ederken!
İstifa hakkına veda ederken!
Servet AVCI
İstifa hakkına veda ederken!
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?
Yavuz Selim DEMİRAĞ
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?