Dünya dış borç yapılandırmasına gitmek zorundadır - Esfender KORKMAZ
19 Ocak 2022 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Dünya dış borç yapılandırmasına gitmek zorundadır

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
28 Haziran 2020 Pazar

BirleÅŸmiÅŸ Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Nisan sonunda geliÅŸmekte olan ülkelerin (GOÃœ) dış borçlarını konu alan bir rapor yayınladı. Raporda, pandemi nedeniyle geliÅŸmekte olan ülkelerin dış borç ödeme sorunu yaÅŸayabileceÄŸine dikkat çekildi. Zira rapora göre, GOÃœ'lerin iç-dış toplam  borçlarının bu güne kadar görülen en yüksek düzeye, GSMH'lerinin yüzde 191'ine ulaÅŸtığı belirtildi.  

Bu soruna pandemi yanında neden olarak gelişmekte olan ülkelerde siyasi iktidarların yanlış yönetimleri, küresel düzeyde finans sistemindeki aksaklıklar gösterildi.

Türkiye bu anlamda bir dış borç sorunu yaşar mı?

Türkiye'nin dış borçları için risk oluşturan üç faktör mevcuttur.

1. Demokrasi ve hukuki altyapısında ortaya çıkan tartışmalar, yabancı sermayenin çıkmasına neden oldu. Türkiye'nin döviz ihtiyacı arttı.

2. Merkez Bankası rezervleri eriyor.

3. Türkiyenin dış borçlarında risk pirimi çok yüksektir.  

Hafta içi Merkez Bankası uluslararası rezervleri 90,9 milyar dolar olarak açıklandı. Merkez Bankası'nın uluslararası rezervleri döviz, altın ve IMF nezdindeki özel çekme haklarından oluşuyor.

Bunun yanında Merkez Bankası'nın vadesi bir yıldan daha az olan döviz kredileri ana para ve faizleri  ile para swapları açık pozisyonları toplamı 77,7 milyar dolardır. Banka bu borçları çevirebilir. Zira faiz ödüyor. Yine bankaların Merkez Bankası'nda mevduat karşılığı olarak tuttukları ÅŸarta baÄŸlı kısa dönemli döviz yükümlülükleri de 27,6 milyar dolardır. Karşılıklarda bir deÄŸiÅŸme kararı olmazsa bunlar da devam edecektir. (aÅŸağıdaki tablo)

Merkez Bankası, kamu kesiminin dış borçlarını ödemek, aşırı kur dalgalanmalarına müdahale etmek ve kur istikrarını sağlamak, dış şokları yumuşatacak spekülatif atakları önlemek, para politikasını desteklemek için döviz ve altın rezervi tutuyor. Bu rezervler ekonomik istikrar için de çıpa işlevi görüyor.

Genel olarak bir ülkenin resmi rezervlerinin yeterli olup olmadığı, ülkelere göre iç ve dış ekonomik konjonktüre göre değişmekle birlikte bu konuda oluşturulmuş uluslararası standartlar da vardır.

Türkiye açısından rezerv yeterlilik oranı olarak iki kriter önemlidir…

·   Birisi, brüt döviz rezervlerinin 3 aylık ithalatı karşılaması gerekir.

·   Ä°kincisi ise bu rezervlerin kısa vadeli dış borç stokundan daha yüksek olması gerekir.

Türkiye'nin Nisan sonunda kısa vadeli dış borç stoku 115,8 milyar dolardır. Merkez Bankası rezervleri ile arada 25 milyar dolar fark var. Kısa dönemde sürdürülebilir, orta ve uzun dönemde rezervlerin artırılması gerekir. Ya da kısa vadeli borçların azaltılması gerekir.

Türkiye'nin uluslararası piyasalarda beş yıllık tahvillerinin risk primi (CDS) 487,17 baz puandır. Diğer gelişmekte olan ülkelere göre çok yüksektir. Bu demektir ki Türkiye, hem daha yüksek faizle ve hem de zorlanarak dış borçlarını çeviriyor. Bu durum da uzun dönemde sürdürülemez.

Pandemi nedeni ile her ülke, içerde borç ödeme konusunda önlemler aldı. Aynı şekilde elde olmayan nedenlerle gelişmekte olan ülkelerin zora düşmesine karşı da Dünya önlem almak zorundadır.

UNCTAD raporunda, GOÜ'lerin dış borçları için çözüm önerileri de var;

·   Dış borç ödemeleri geçici olarak dondurulmalıdır. Bu arada GOÃœ'ler toparlanma imkanı bulacaklardır. Bu karar tüm alacaklıları kapsayacak bu süre zarfında borç takibi yapılmayacaktır. 

·   Kısa vadeli dış borçlarda yeniden yapılandırma ve borç indirimleri yapılmalıdır. Borç vadeleri ödemenin sürdürülebilmesi için yeni bir takvime baÄŸlanmalıdır.

·   GOÃœ'lerin borçlarının yeniden düzenlenmesini koordine edecek Uluslararası GeliÅŸmekte Olan Ãœlkeler  Borç Kurumu (International Developing Country Debt Authority) kurulmalıdır.

Sonuç olarak; GeliÅŸmiÅŸ ülkeler ve  alacaklı olanlar alacaklarını teminata baÄŸlamak istiyorlarsa,  UNCTAD'ın geliÅŸmekte olan ülkelerin borçlarında yapılandırma önerisini desteklemeleri gerekir.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Apaçık bir çarpıtma örneği
Apaçık bir çarpıtma örneği
Ahmet GÜRSOY
Apaçık bir çarpıtma örneği
Rüya görmek…
Rüya görmek…
Ahmet SEVGİ
Rüya görmek…
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
Arslan BULUT
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
Bu kin sizi nereye götürür?!
Bu kin sizi nereye götürür?!
Arslan TEKİN
Bu kin sizi nereye götürür?!
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
Esfender KORKMAZ
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
Murat AĞIREL
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
Orhan UĞUROĞLU
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Selcan TAŞÇI
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Vedat BAYRAM
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Evren Devrim ZELYUT
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…
Murat TAŞKIN
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…