Dünya dış borç yapılandırmasına gitmek zorundadır - Esfender KORKMAZ
8 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Dünya dış borç yapılandırmasına gitmek zorundadır

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
28 Haziran 2020 Pazar

BirleÅŸmiÅŸ Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Nisan sonunda geliÅŸmekte olan ülkelerin (GOÃœ) dış borçlarını konu alan bir rapor yayınladı. Raporda, pandemi nedeniyle geliÅŸmekte olan ülkelerin dış borç ödeme sorunu yaÅŸayabileceÄŸine dikkat çekildi. Zira rapora göre, GOÃœ'lerin iç-dış toplam  borçlarının bu güne kadar görülen en yüksek düzeye, GSMH'lerinin yüzde 191'ine ulaÅŸtığı belirtildi.  

Bu soruna pandemi yanında neden olarak gelişmekte olan ülkelerde siyasi iktidarların yanlış yönetimleri, küresel düzeyde finans sistemindeki aksaklıklar gösterildi.

Türkiye bu anlamda bir dış borç sorunu yaşar mı?

Türkiye'nin dış borçları için risk oluşturan üç faktör mevcuttur.

1. Demokrasi ve hukuki altyapısında ortaya çıkan tartışmalar, yabancı sermayenin çıkmasına neden oldu. Türkiye'nin döviz ihtiyacı arttı.

2. Merkez Bankası rezervleri eriyor.

3. Türkiyenin dış borçlarında risk pirimi çok yüksektir.  

Hafta içi Merkez Bankası uluslararası rezervleri 90,9 milyar dolar olarak açıklandı. Merkez Bankası'nın uluslararası rezervleri döviz, altın ve IMF nezdindeki özel çekme haklarından oluşuyor.

Bunun yanında Merkez Bankası'nın vadesi bir yıldan daha az olan döviz kredileri ana para ve faizleri  ile para swapları açık pozisyonları toplamı 77,7 milyar dolardır. Banka bu borçları çevirebilir. Zira faiz ödüyor. Yine bankaların Merkez Bankası'nda mevduat karşılığı olarak tuttukları ÅŸarta baÄŸlı kısa dönemli döviz yükümlülükleri de 27,6 milyar dolardır. Karşılıklarda bir deÄŸiÅŸme kararı olmazsa bunlar da devam edecektir. (aÅŸağıdaki tablo)

Merkez Bankası, kamu kesiminin dış borçlarını ödemek, aşırı kur dalgalanmalarına müdahale etmek ve kur istikrarını sağlamak, dış şokları yumuşatacak spekülatif atakları önlemek, para politikasını desteklemek için döviz ve altın rezervi tutuyor. Bu rezervler ekonomik istikrar için de çıpa işlevi görüyor.

Genel olarak bir ülkenin resmi rezervlerinin yeterli olup olmadığı, ülkelere göre iç ve dış ekonomik konjonktüre göre değişmekle birlikte bu konuda oluşturulmuş uluslararası standartlar da vardır.

Türkiye açısından rezerv yeterlilik oranı olarak iki kriter önemlidir…

·   Birisi, brüt döviz rezervlerinin 3 aylık ithalatı karşılaması gerekir.

·   Ä°kincisi ise bu rezervlerin kısa vadeli dış borç stokundan daha yüksek olması gerekir.

Türkiye'nin Nisan sonunda kısa vadeli dış borç stoku 115,8 milyar dolardır. Merkez Bankası rezervleri ile arada 25 milyar dolar fark var. Kısa dönemde sürdürülebilir, orta ve uzun dönemde rezervlerin artırılması gerekir. Ya da kısa vadeli borçların azaltılması gerekir.

Türkiye'nin uluslararası piyasalarda beş yıllık tahvillerinin risk primi (CDS) 487,17 baz puandır. Diğer gelişmekte olan ülkelere göre çok yüksektir. Bu demektir ki Türkiye, hem daha yüksek faizle ve hem de zorlanarak dış borçlarını çeviriyor. Bu durum da uzun dönemde sürdürülemez.

Pandemi nedeni ile her ülke, içerde borç ödeme konusunda önlemler aldı. Aynı şekilde elde olmayan nedenlerle gelişmekte olan ülkelerin zora düşmesine karşı da Dünya önlem almak zorundadır.

UNCTAD raporunda, GOÜ'lerin dış borçları için çözüm önerileri de var;

·   Dış borç ödemeleri geçici olarak dondurulmalıdır. Bu arada GOÃœ'ler toparlanma imkanı bulacaklardır. Bu karar tüm alacaklıları kapsayacak bu süre zarfında borç takibi yapılmayacaktır. 

·   Kısa vadeli dış borçlarda yeniden yapılandırma ve borç indirimleri yapılmalıdır. Borç vadeleri ödemenin sürdürülebilmesi için yeni bir takvime baÄŸlanmalıdır.

·   GOÃœ'lerin borçlarının yeniden düzenlenmesini koordine edecek Uluslararası GeliÅŸmekte Olan Ãœlkeler  Borç Kurumu (International Developing Country Debt Authority) kurulmalıdır.

Sonuç olarak; GeliÅŸmiÅŸ ülkeler ve  alacaklı olanlar alacaklarını teminata baÄŸlamak istiyorlarsa,  UNCTAD'ın geliÅŸmekte olan ülkelerin borçlarında yapılandırma önerisini desteklemeleri gerekir.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Büyük yanılgı
Büyük yanılgı
Ahmet GÜRSOY
Büyük yanılgı
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Ahmet SEVGİ
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Arslan BULUT
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Arslan TEKİN
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Ekonomik gidişat korkutuyor
Ekonomik gidişat korkutuyor
Esfender KORKMAZ
Ekonomik gidişat korkutuyor
Belediyede çarçur edilen paralar
Belediyede çarçur edilen paralar
Murat AĞIREL
Belediyede çarçur edilen paralar
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Orhan UĞUROĞLU
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
Selcan TAŞÇI
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
Yanlış düşünen kaptanlar
Yanlış düşünen kaptanlar
Ertuğrul DİLEK
Yanlış düşünen kaptanlar
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!