Ekonomide dört yanlış - Esfender KORKMAZ
22 Ocak 2022 Cumartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Ekonomide dört yanlış

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
20 Aralık 2020 Pazar

2013 yılında Amerikan bankası Morgan Stanley, cari açık ve enflasyon oranlarının yüksekliği ve dış yatırımlara duydukları ihtiyaç dolayısıyla Hindistan, Brezilya, Endonezya, Türkiye ve Güney Afrika'dan oluşan beş ülkeyi Kırılgan beşli olarak ilan etmişti. Bugün Bu ülkelerde yıllık enflasyon, Hindistan'da yüzde 6,9, Brezilya'da 4,3, Güney Afrika'da 3,2 ve Türkiye'de 14'tür. Yani bizim dışımızdaki ülkeler, enflasyonu yendiler. Bizse, faiz mi enflasyonun sebebidir, yoksa enflasyon mu faizin sebebidir? Tartışması tuzağına düştük. Gerçekte ise uygulanmakta olan politikalara, reel faiz oranlarına, talep yapısına bağlı olarak, uzun dönemde ikisi de birbirini etkiler. Kısır tartışmaya sanki birileri bizi özellikle soktu. Çünkü bu durumu tartışmaktan siyasi iktidar enflasyonun yapısal bir sorun olduğunu göremedi. Muhalefette yapısal sorunların neler olduğunu daha geniş bir açıdan bakamadı.

Merkez Bankası Başkanı, Merkez Bankası'nın kur hedefinin olmadığını, kurları tutmak amacıyla MB ve kamu bankalarının döviz satmayacağını, ellerinde yalnızca faiz ve para politikasının olduğunu açıkladı. Hükümet ise bütün yükü Merkez Bankası'nın sırtına yüklemiş görünüyor.

Oysaki ekonomi yönetimi Hükümet ve Merkez Bankası'nın ortak sorumluluğundadır. Merkez Bankası aynı zamanda hükümetin danışmanıdır.

Son beÅŸ yıldır enflasyon, iÅŸsizlik, yoksulluk sorunları tavan yaptı... Burada siyasi  iktidarın dört yanlışı var...

Bir… Dengesizlikleri yaratan kur ÅŸokları ve kur artışlarıdır. Demek ki kur politikası yanlıştır. 19 senedir yürümedi…  Cari dengeyi, üretim yapısını bozdu. Hükümet dalgalı kur politikasında neden direniyor? 

İki… Faiz politikası tek başına istikrar politikası değildir. İktisat politikaları bir bütündür. Dahası İktisat politikaları, konjonktüre, ülkeye, halkın moraline, demokratik ve hukuki altyapı sorunlarına bağlı olarak değişir. Bazen faiz enflasyon yaratır, bazı durumlarda ise enflasyon faiz artışını zorunlu kılar.

Temel mesele, büyüme, istihdam, gelir dağılımı ve fiyat istikrarını sağlamak için, para, faiz, kur, maliye, politikalarını koordineli uygulamaktır.

Faize takılmamızın bozucu etkisini o kadar net yaÅŸadık ki; 22 Ekim 2020'de Merkez Bankası faizde diretmeseydi, dolar kuru 8 lirayı geçmezdi. Merkez Bankası 19 Kasım 2020 toplantısında tek faiz gösterge faizi ilan etti ve gösterge faizini yüzde 15'e çıkarınca, kurlara da yüksek düzeyde de olsa geçici bir istikrar geldi. 

Üç… EÄŸer iktisadi ajanlar ekonomi yönetimine güven duymuyorsa, ne yaparsanız yapın, sonuç alamazsınız. Bunu yaÅŸadık. Hazine ve maliye Bakanı, açıklamaları, uygulamaları, tamamıyla algı yaratmak üstüne kurulu idi. Ancak siyaha beyaz demenin de bir sınırı vardır. Sonunda bakanın güven limiti eksiye döndü.  

Hazine ve Maliye Bakanı, istifa etmeden önce uluslararası piyasalarda Türkiye'nin beş yıllık tahvillerinin iflas risk primi (CDS) 558,56 baz puandı. İstifasından sonra, 12 Kasım 2020'de 360,50 baz puana geriledi. Yani uluslararası piyasalarda Türkiye'nin riski düştü. Yine de yüksek, ama hiç olmazsa düştü.

Dört... Siyasi iktidar ve ekonomi yönetimi, ideolojilere, teorilere takılı kalırsa ÅŸimdi olduÄŸu gibi doÄŸru tespit yapamaz ve ekonomiyi yönetemez. Alterantif faiz arayışları ve Diyanet iÅŸleri baÅŸkanlığına en az beÅŸ-altı bakanlık bütçesi kadar bütçe ayrılması ideolojik politikalara örnektir. 

24 Aralıkta Merkez Bankası faiz kararı verecek. Uzun dönemli bir planlamaya geçince ye kadar, ekonomide pragmatik önlemler almak gerekir. Bunun için de Merkez Bankası faizde reel faizi kollamak zorundadır.

Geçen sene Aralık ayında TÜFE oranı yüzde 0,74 oldu. Kasım ayı Yİ-ÜFE yüksek olduğu için, bu sene Aralık ayında TÜFE oranı daha yüksek olur. Yıl sonu enflasyonun yüzde 14,5 dolayında çıkar. MB gösterge faizi de yüzde 15 olduğuna göre reel faiz düşük, yüzde yarım dolayında kalır. Bu nedenle 24 Aralıkta MB faizleri tekrar artırmak zorundadır.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Bir çözümleme yaparsak...
Bir çözümleme yaparsak...
Ahmet GÜRSOY
Bir çözümleme yaparsak...
Bukele, Zelenski ve ''proje başkan''lar...
Bukele, Zelenski ve ''proje başkan''lar...
Arslan BULUT
Bukele, Zelenski ve ''proje başkan''lar...
Mümtaz insan: Prof. Dr. Yümni Sezen
Mümtaz insan: Prof. Dr. Yümni Sezen
Arslan TEKİN
Mümtaz insan: Prof. Dr. Yümni Sezen
''Demirören kredilerinin'' korkunç boyutu
''Demirören kredilerinin'' korkunç boyutu
Murat AĞIREL
''Demirören kredilerinin'' korkunç boyutu
60 yıl sonra Tahkikat Komisyonları hortladı
60 yıl sonra Tahkikat Komisyonları hortladı
Orhan UĞUROĞLU
60 yıl sonra Tahkikat Komisyonları hortladı
Dolar bundan sonra ne olur?
Dolar bundan sonra ne olur?
Remzi ÖZDEMİR
Dolar bundan sonra ne olur?
Ölsünler mi?
Ölsünler mi?
Selcan TAŞÇI
Ölsünler mi?
İlk akıl eden kimdi?
İlk akıl eden kimdi?
Servet AVCI
İlk akıl eden kimdi?
Uğurlar olsun...
Uğurlar olsun...
Yavuz Selim DEMİRAĞ
Uğurlar olsun...
Takdir hakkı ve penaltı kararları
Takdir hakkı ve penaltı kararları
Ertuğrul DİLEK
Takdir hakkı ve penaltı kararları
Trabzonspor'a komşu uyarısı…
Trabzonspor'a komşu uyarısı…
Murat TAŞKIN
Trabzonspor'a komşu uyarısı…