Ekonominin dinamizmi kayboldu - Esfender KORKMAZ
25 Ocak 2022 Salı
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Ekonominin dinamizmi kayboldu

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
25 Kasım 2020 Çarşamba

Türkiye ikinci çeyrekte (Nisan - Mayıs - Haziran) GSYH yüzde 9,9 oranında daraldı. Pandemi nedeni ile bütün dünya  ekonomileri daraldı. Türkiye büyüme oranı olarak orta sıralarda yer aldı. En az daralan Güney Kore yüzde -2,9, en çok daralan Peru yüzde -31 oldu. ABD'de büyüme - 9,1, Avrupa BirliÄŸi'nde ortalama -14,4 ve Ä°ngiltere'de yüzde -21,7 oldu.

Bu sene bizde üçüncü çeyrekte yeniden büyüme ve son çeyrekte ise tekrar daralma bekleniyor.

Öte yandan, 2020 yılı olarak, Merkez Bankası eÄŸilim anketlerine göre GSYH'da yüzde 0,6 daralma bekleniyor. Nüfus artış hızı yüzde 1,4 olduÄŸuna göre, demek ki fert başına GSYH yüzde ikiye yakın daralacak. EÄŸer böyle giderse pandemiyi en az hasarla atlatmış olacağız. 

Ama pandemi dışında ekonomik şartlar ağırlaşıyor. İMF'nin tahimini yüzde eksi beş büyümesidir.

Aşağıdaki grafikte, toplam talebin ve toplam yatırımların 2010 yılından beri büyüme oranlarına katkısı yer alıyor. Her ikisinde de sürekli düşme var.

Büyümeye en büyük katkı toplam talepten geliyordu. İç talebe bağlı büyüme olduğu için, talep düşünce büyüme oranı da düştü ve son yıllarda eksiye döndü.

 

esfender-ozel.png

 

Yatırımların büyümeye katkısı üç senedir ekside kalıyor. Yatırımlarda daralınca işsizlikte arttı. Yerli sermaye yatırım yapmıyor. Doğrudan yabancı yatırım sermayesi ise gelmiyor.

Yerli ve yabancı yatırımlar neden düşüyor? Düşmeye devam edecek mi?

1. Mesele faiz maliyeti deÄŸil, çünkü reel faiz eksi olduÄŸunda da yatırım yapılmadı. Yüksek olduÄŸu dönemlerde de  yapılmadı.

2. Avrupa Birliği Türkiye için bir çıpa oluşturuyordu. AB'den uzaklaşmamız aynı zamanda güven kaybına neden oldu.

3. Gelişmekte olan ülkelerin gelişmesini tamamlayabilmeleri için; Mülkiyet haklarının güvenceye alınması, cinsiyet eşitliğinin sağlanması, ekonomik ilişkilerin düzenlenmesi gerekir. Herkese özgür çalışma hakkı veren sürdürülebilir geçim imkanı sağlayan, hukukun üstünlüğü gereklidir.

Sermaye açısından en büyük sorun Türkiye'nin hukukun üstünlüğü endeksinde son sıralara düşmesidir. Dünya Adalet Projesi, 2019 hukukun üstünlüğü endeksinde; ülkemiz 126 ülke içinde 109 sıradadır.

4. Yabancılar önce sözleşme yaptığı rating kuruluşlarının ülke raporlarına ve notlarına bakıyor. Moody's , Standart and Poor's ve Fitch' in Türkiye için notu "son derece spekülatif, yatırım yapılamaz' derecesindedir.

5. Fredoom home özgürlük endeksinde Türkiye 2017 yılına kadar kısmen özgür ülke statüsünde iken bu tarihten sonra  özgür olmayan ülke statüsüne geriledi. Hatta endekste, son 10 yılda dünya genelinde özgürlüklerin en çok (32 puan)gerilediÄŸi birinci ülkenin Burundi, ikinci ülkenin ise (31 puan) biz olduÄŸumuz belirtiliyor.

6. Türkiye dünyanın en kırılgan ekonomisi olarak ilan edildi. Cari açık, istikrarsız sermaye piyasası ve bu sorunların getirdiği kırılganlık, yatırımları engelledi.

7. Siyasi riskler, terör, yatırım güvenliğini olumsuz etkiliyor. Bunun içindir ki, TL aşırı değerli olmasına ve ithalatın pahalı olmasına rağmen, kimse içerde hammadde üretimi için yatırım yapmıyor ve üretimde ithal girdi kullanılıyor.

8. Planlama kaldırıldı , Merkez Bankası'na sürekli siyasi müdahale var. Kimse yarının ne olacağını bilemiyor ve fizibilite yapamıyor. Belirsizlik yatırımların en büyük düşmanıdır.

 

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Sezen'den sızan
Sezen'den sızan
A. Yağmur TUNALI
Sezen'den sızan
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Arslan BULUT
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Arslan TEKİN
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Esfender KORKMAZ
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
Fatma ÇELİK
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
Orhan UĞUROĞLU
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Özcan YENİÇERİ
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Niyet okuma teknolojisi
Niyet okuma teknolojisi
Selcan TAŞÇI
Niyet okuma teknolojisi
IFAB'dan beklentiler
IFAB'dan beklentiler
Ertuğrul DİLEK
IFAB'dan beklentiler
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
Evren Devrim ZELYUT
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…
Murat TAŞKIN
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…