Elektrik ve gaz fiyatları can yakıyor - Esfender KORKMAZ
29 Ocak 2022 Cumartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 3°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Elektrik ve gaz fiyatları can yakıyor

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
27 Ağustos 2020 Perşembe

Enerjide halkı en çok elektrik ve doğalgaz fiyatları ilgilendiriyor Öteden beri, tüketici de üretici de elektrik faturalarından dert yanıyor. Meskenler, harcamadıkları yüksek faturalardan ve faturaların şeffaf olmadığından şikayet ediyorlar. Sanayiciler, petrol fiyatlarının düşmesine rağmen artan tarifeler ile baş edemediklerini açıkladılar.

Enerji her ülke için stratejik sektördür. Türkiye de sorunlar, 1984 yılından sonra özelleştirme ile birlikte artmaya başladı. Elektrikte özelleştirme, geçmiş hükümetler ve bu günkü hükümetler döneminde hızlandı. Bu gün elektrik dağıtımı tamamen özelleştirilmiştir.

Aslında, özelleÅŸtirme yasası gerekçesinde, "ÖzelleÅŸtirme maliyetleri düşürecek, ürünler tüketiciye daha ucuza satılacak" deniliyor. Özel olarak ta  TEK ÖzelleÅŸtirme Ana Planı'nda  ''Kaliteli, kesintisiz ve ekonomik elektrik hizmeti saÄŸlanarak tüketici korunacaktır.' deniliyor. Elektrik tarifeleri ile ilgili olarak ta 'Enerjide artan talebin karşılanmasında rekabete dayalı yatırım ortamı geliÅŸtirilecek ve mali açıdan güçlü, istikrarlı, ÅŸeffaf, öngörülebilir, tüketicinin korunduÄŸu ve sürdürülebilirliÄŸi de dikkate alan bir enerji piyasasının sürekliliÄŸi gözetilecektir."  deniliyor.

Ancak evdeki hesap çarşıya uymadı,  özelleÅŸtirme halka yaramadı

2017 yılında meskenlerde kullanılan elektriğe zam yapılmadı, fakat 2018 de ve 2019 da enflasyonun üstünde zam yapıldı. 2017-2019 üç yıllık meskenlere yapılan kümülatif zam oranı yüzde 74 oldu. Oysaki aynı üç yılda, enflasyon (TÜFE) yine kümülatif olarak çok daha düşük yüzde 50.6 oldu.(Aşağıdaki grafik)

 

Elektrikte üretimde ve dağıtımda özelleÅŸtirme, ekonomik istikrara da yaramadı 

Reuters ajansının haberine göre, Türkiye de 20 milyar dolarlık sorunlu kredi var. Bunun 12-13 milyar doları enerji sektörüne aittir. Bankalar enerji sektörü ile borç takası ve yeniden yapılandırma anlaşmaları yapıyorlar.

Özelleştirmenin bir başka sorunu, eskiden yap-işlet devret modeli varken, bu model yap-işlet modeline dönüştü. Dahası kamu-özel işbirliği anlaşması diye dünyada benzeri olmayan ve kamu altyapı yatırımlarını misli fiyatlara çıkaran acayip modeller oluşturuldu.

Dünyada özellikle kamu altyapı yatırımları ve enerji yatırımlarından kötü sonuçlar alındı. Bu nedenle söz gelimi, elektrik hizmetlerinde yeniden kamuya dönüş eğilimi arttı.

TMMOB, enerji komisyonu üyesi M. Nilgün Ercan'ın özelleştirme - piyasalaştırma uygulamaları (2019 ) isimli araştırmasına göre;

Du¨nyada kamu hizmetlerinde, o¨zellikle yerel yo¨netimler du¨zeyinde kamuya do¨nu¨s¸ o¨rnekleri artıyor. Almanya'da elektrik, Fransa'da su hizmetlerinde yerel yönetimler kamu hizmetlerini geri kazanmak (Re-municipalisation) hareketi baÅŸlattılar. Du¨nyada 45 u¨lkede 835 özelleÅŸirme o¨rneÄŸinden 692'sinde kamuya geriye do¨nu¨s¸ oldu.

Özelles¸tirmede geriye do¨nu¨s¸ (de-privatisation) uygulamaları da yaygınlaÅŸtı

Dünyada 445 özelleÅŸtirme örneÄŸinde su¨renin bitmesinden sonra o¨zel firma ile so¨zles¸me yenilenmedi.  136'sında so¨zles¸melerin su¨resi ic¸inde sonlandırıldı. 46'sında ise c¸es¸itli nedenlerle o¨zel is¸letmecilerin hisselerini sattıgˆı veya c¸ekildiÄŸi anlaşıldı.

Türkiye, yeniden istikrar için, enerji dahil kamu altyapı yatırımları özellikle kamu özel işbirliği kanalı ile yapılan yatırımları devletleştirmek zorundadır.

 

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Muhalefet neyi tartışıyor?
Muhalefet neyi tartışıyor?
Ahmet GÜRSOY
Muhalefet neyi tartışıyor?
ABD, Montrö için tekrar nabız yokladı mı?
ABD, Montrö için tekrar nabız yokladı mı?
Arslan BULUT
ABD, Montrö için tekrar nabız yokladı mı?
'İkra! (Oku)' Ama nasıl okuma?..
'İkra! (Oku)' Ama nasıl okuma?..
Arslan TEKİN
'İkra! (Oku)' Ama nasıl okuma?..
Seçilmişler aslında birer aynadır
Seçilmişler aslında birer aynadır
Murat AĞIREL
Seçilmişler aslında birer aynadır
Erdoğan'ın itirafı Yüce Divan'lık değil mi?
Erdoğan'ın itirafı Yüce Divan'lık değil mi?
Orhan UĞUROĞLU
Erdoğan'ın itirafı Yüce Divan'lık değil mi?
Sıkıntılı günler geliyor dikkat!
Sıkıntılı günler geliyor dikkat!
Remzi ÖZDEMİR
Sıkıntılı günler geliyor dikkat!
Hablemitoğlu zanlısı, keşke o savcının karşısına çıkabilseydi!
Hablemitoğlu zanlısı, keşke o savcının karşısına çıkabilseydi!
Selcan TAŞÇI
Hablemitoğlu zanlısı, keşke o savcının karşısına çıkabilseydi!
Belediyeler nerede acze düştü?
Belediyeler nerede acze düştü?
Servet AVCI
Belediyeler nerede acze düştü?