Faizde doÄŸrular ve yanlışlar - Esfender KORKMAZ
18 Ocak 2022 Salı
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Faizde doğrular ve yanlışlar

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
15 Ocak 2021 Cuma

2020 TÃœFE oranı yüzde 14,6 oldu. Yüksek enflasyon yaÅŸayan ekonomilerde faizleri nominal faiz üstünden konuÅŸmak aldatıcı olur ve istismarlara neden olur. Enflasyonun ÅŸiÅŸirme etkisi giderildikten sonra reel faiz üstünden konuÅŸmak gerekir. Enflasyon 14,6 ve faizde 14,6 ise reel faiz sıfır demektir. Türkiye 2009'a kadar düşük kur yüksek faiz dönemi yaÅŸadı. Söz gelimi 2005 yılında TL dolara karşı ortalama yüzde 15 deÄŸerli iken, 2007 yılında kur düştü ve TL yüzde 20 deÄŸerli oldu. Yani düşük kur dönemi idi. Söz gelimi portföy yatırımları için  2005 yılında  gelen 100 dolar getirip bankaya yatıran bir yabancı, çıkarken faiz hariç 1005 dolar alarak çıkıyordu.
O yıllarda yüksek reel faiz vardı. Söz gelimi 2007 yılında MB faizi yüzde 18,5 idi. TÃœFE oranı da yüzde 7,7 oldu. Bu durumda yüzde 10 reel faiz vardı. 2005 yılında gelen aynı dolar basit faizle yüzde 20 reel faiz ve artı kurun düşmesinden dolayı da 5 puan olmak üzere, iki yılda yüzde 25 kar alıp çıkıyordu. Yani 100 doları 125 dolar olarak geri çıkarıyordu.  
Bu yüzden Türkiye'den reel kaynak çıkışı oldu. Kaynak çıkışı cari açığı da artırdı. Ayrıca üretimde ithal girdi payı arttı. Fiziki yatırımlar azaldı. Söz gelimi sanayici de işini bıraktı veya genişletmedi finansal yatırım araçlarına yöneldi.

Bugün sanayisizleşmenin, kur şoklarının, üretimin dışa bağımlı yapı kazanmasının ve işsizliğin temelleri o yıllarda atıldı.
Tahvillerde iflas risk pirimi
Bu gün MB faizi yüzde 17.00 TÜFE oranı da yüzde 14,6. Eğer buna göre hesaplarsak reel faiz oranı yüzde 2,1'dir. Dün Türkiye'nin uluslar arası piyasalarda beş yıllık tahvillerinin iflas risk pirimi (CDS) 315 baz puandı. Riskli ülkelerde, reel faiz aynı zamanda risk primini de içermelidir. Yani reel faiz 2,1 yerine 3,15 olmalıdır.

Reel faizin risk priminin altında olmasına rağmen, faiz lobisi var diyenler neye göre bunu söylüyor
,
Anlamak mümkün deÄŸil. Bu konuyla ilgili yaÅŸadığım bir olayı paylaÅŸmak istiyorum;  
2001 Şubat ayının ortaları idi. Koalisyon hükümeti vardı. Ben hem köşemde hem de konuşmalarımda, '2000 yılında TÜFE yüzde 39 oldu. Kur yüzde 20 artırıldı. Program bozulsun kur bir defaya mahsus olmak üzere yüzde 20 artırılsın. Borç - alacak ilişkileri yasaya göre bu yeni kur üzerinden yapılsın' dedim. Bir banka TV'sinde konuşan eski öğrencim ve genç akademisyen bu düşüncem için kur lobisi dedi. Gerçekte o yıllarda benim bir dolarım bile yoktu.
AKP iktidarında ve özellikle son dönemlerde bu akademisyen bu defa faiz lobisi var demeye başladı. Yani sahibinin sesi. Gerçekte reel faiz düşük ve bu faiz enflasyon lobisinin işine gelmez.
Aslında yüksek reel faiz, yatırımların maliyetini artırır. Yurt dışına kaynak çıkışına neden olur. Aynı zamanda tüketim harcamalarının daralmasına neden olur. Çünkü tüketimin faiz kaybı yüksek olur. Bu nedenle ekonomide yatırımlar paralel artmayacağı için, daralmaya da neden olur. Ne var ki  gün;

* Reel faizler risk priminin altındadır 
* Kısa dönemde faizleri düşürmek yeni kur ÅŸokları getirir. Kur ÅŸokunu zararı yüksek reel faizle kıyaslanmaz. Kur ÅŸokları deprem yaratıyor. 
Eksi reel faiz de dengeleri bozdu
TÜİK 2020 yılı için finansal yatırım araçlarının reel getiri oranlarını açıkladı. Mevduatın reel getirisi eksi 2,9 oldu. Yani 100 liralık mevduat sahibi parası ile mevduata yatırmadan önce 100 yumurta alıyordu. Mevduata yatırdı. Faizini aldı. Şimdi ana para ve faizi ile birlikte ancak 97,21 yumurta alabiliyor. Eksi faiz nedeni ile tasarruf sahibi bankaya satın alma gücü aktarmış oluyor. Gizli bir enflasyon vergisi de ödemiş durumda.
Devlet iç borçlanma senetlerinde de eksi 4,7 oranında reel faiz var. Devlete borç verenlerin satın alma gücü 4,7 puan düşmüştür, yani aynı zamanda devlette gizli enflasyon vergisi almıştır.
Bu gerçekler varken, faiz lobisi demek yanlıştır. Zaten tek başına faiz ve kur politikası çıkmaza sokar. Kısa dönemde kur artışlarını önlemek için faizleri enflasyonun üstünde tutmak zorundayız. Orta ve uzun dönemde dalgalı kur politikasını deÄŸiÅŸtirip, yarı sabit kur politikasına dönmeliyiz. MB yasasını deÄŸiÅŸtirip, MB 'nın bağımsızlığını ve TL yanında kuruda gözetmesini saÄŸlamalıyız. Aynı zamanda planlama yaparak, baÅŸta hukuk ve demokrasi, sonra kurumsal  ve ÅŸeffaf devleti yeniden kurmalıyız. Aynı paralelde yapısal sorunları, piyasada aksak rekabet, üretimde dışa bağımlılık gibi yapısal sorunları çözmeliyiz.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Tenkit yoksa ne var?
Tenkit yoksa ne var?
A. Yağmur TUNALI
Tenkit yoksa ne var?
Uçakta test veya Hoca'nın türbesi...
Uçakta test veya Hoca'nın türbesi...
Arslan BULUT
Uçakta test veya Hoca'nın türbesi...
Kanun Semra'yı korur mu?
Kanun Semra'yı korur mu?
Arslan TEKİN
Kanun Semra'yı korur mu?
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı
Esfender KORKMAZ
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı
Hep boş konulara değiniliyor
Hep boş konulara değiniliyor
Fatma ÇELİK
Hep boş konulara değiniliyor
Ağlak ağlak yaşıyorlar
Ağlak ağlak yaşıyorlar
Orhan UĞUROĞLU
Ağlak ağlak yaşıyorlar
Hasta siyaset sağlıksız toplum!
Hasta siyaset sağlıksız toplum!
Özcan YENİÇERİ
Hasta siyaset sağlıksız toplum!
Normal hiç bu kadar anormal olmamıştı
Normal hiç bu kadar anormal olmamıştı
Selcan TAŞÇI
Normal hiç bu kadar anormal olmamıştı
Yaparsa AKP yapar!
Yaparsa AKP yapar!
Evren Devrim ZELYUT
Yaparsa AKP yapar!
İhtar ve ihraç
İhtar ve ihraç
Ertuğrul DİLEK
İhtar ve ihraç