Gizli vergi: Enflasyon - Esfender KORKMAZ
29 Kasım 2021 Pazartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Gizli vergi: Enflasyon

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
5 Temmuz 2020 Pazar

Açıklanan Haziran  ayı enflasyonu, yıllık TÃœFE olarak yüzde 12,62  oldu. Yıllık YÄ°-ÃœFE oranı da yüzde 6,17 oldu.

Pandemi, Dünyada deflasyon riski yaratırken, Türkiye de enflasyon artarak devam ediyor. Haziran ayı ABD'de enflasyon oranı yüzde 0,1, Avrupa'da yüzde 0,3 oldu.

Haziran ayında gıda fiyatlarındaki artış  yüzde 12,93 olarak yıllık TÃœFE artışına yakın oldu. Merkez Bankası genellikle gıda fiyatlarını enflasyon nedeni olarak açıklıyordu.

 

Kaynak: TÜİK verilerinden

 

Enflasyon neden  artıyor?

Aslında Türkiye de 2004 yılından beri TÃœFE oranı yüzde on seviyesinin altında veya üstünde seyretmektedir. Yani, düşük verimlilik, ağır bürokrasi, oligopol piyasa gibi yapısal sorunlar nedeni ile kronikleÅŸmiÅŸtir. Pandemi döneminde, bütçe açıklarının artması,  Merkez Bankasının para arzını geniÅŸletmesi ilave bir etki yaparak enflasyonu artırmıştır. 

Öte yandan Kaç aydır YÄ°-ÃœFE oranı , TÃœFE oranından daha düşüktür. Haziran ayında yüzde 6.17 oldu. YÄ°-ÃœFE maliyet artışını gösterir. Demek ki TÃœFE'yi  maliyet artışı artırmadı.

Dahası geçen sene Haziran ayında Dolar kuru ortalama 5,8127 TL idi. Bu sene Haziran ayında 6,8224 TL oldu. Dolar TL karşısında nominal olarak yüzde 17,4 oranında arttı. Kur artışı enflasyonun üstünde oldu ve Merkez Bankası TÃœFE bazlı reel kur endeksine göre dolar yüzde 4 ile yüzde 5 arasında reel deÄŸer kazandı. Zaten ithalatın payı yüksek olan aramalı fiyatları da kur artışına yakın yüzde 6.4 oranında arttı. Yine son bir yılda enerji fiyatları da yüzde 5 geriledi. 

Özetle maliyet artışları düşük kalmış fakat vitrinde halka yansıyan fiyatlar artmıştır 

Vitrinde TÃœFE'yi gösteren fiyat artışını artıran iki faktör var… Birisi  aracıların yüksek karlar saÄŸlamış olmasıdır. Zira  piyasada stokçuluk var, oligopol yapılar var, karteller var. Maliyetler düşük te kalsa aracılar spekülatif kar saÄŸlamak için vitrine pahalı satıyor.

Ä°kincisi, rekabet ÅŸartlarının yetersiz kalması ve denetimsizlik nedeni ile perakende satanların fiyatları yüksek tutmasıdır. 

Hükümette enflasyonu düşürmek için yapısal reform yapmıyor, zira enflasyonu gizli vergi olarak kullanıyor.

Merkez Bankasının para basması ve bu yolla bütçeyi finanse etmesi, aynı zamanda enflasyon yoluyla vatandaşın devlete vergi vermelerinde olduğu gibi satın alma gücünün düşmesine neden oluyor. Vatandaş reel gelirindeki azalma kadar gizli vergi ödemiş oluyor.

Haziran ayında Devlet iç borçlanma senetleri faizleri yüzde 8,2 ile yüzde 9 arasında değişiyor. Piyasada DİBS alım-satımdan kazanmak ayrı bir olaydır. Ama devlet enflasyonun altında faiz veriyorsa aradaki fark gizli vergidir.

Yine enflasyonun ÅŸiÅŸirmesi  ile çalışanlar kısa sürede bir üst gelir gurubuna geçiyor. Çalışanlar ve gelir vergisi mükellefleri daha yüksek vergi dilimine yakalanmış oluyorlar. Literatürde buna Mali sürüklenme (Fiscal drag) deniliyor. Devletin gelir vergisi artarken vatandaşın da vergi yükü artmış oluyor.

Devletin kendisinin haksız ve gizli vergi alması yetmiyor, mevduatını enflasyonun altında faizle bankalara  yatıranlarda da eksi reel faiz kadar bankalara satın alma gücü olarak kaynak aktarmış oluyorlar.

Bankaların zor duruma düşmesini önlemek için halkın cebinden enflasyon yoluyla alıp bankalara vermek, zararların sosyalize edilmesi demektir. Dikkat etmemiz gereken, zararların sosyalize edildiği toplumlarda, aynı toplumun karların da sosyalize edilmesini istemesi gibi bir riskin ortaya çıkma olasılığıdır.

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Gerileme dönemine girdik
Gerileme dönemine girdik
Ahmet GÜRSOY
Gerileme dönemine girdik
Sıkıştın mı ver korkuyu!
Sıkıştın mı ver korkuyu!
Arslan BULUT
Sıkıştın mı ver korkuyu!
'Atatürk' trendi!
'Atatürk' trendi!
Arslan TEKİN
'Atatürk' trendi!
Kapıdaki ölüm ve pervasızlık!..
Kapıdaki ölüm ve pervasızlık!..
Mehmet FARAÇ
Kapıdaki ölüm ve pervasızlık!..
Operasyon çok sonuç yok
Operasyon çok sonuç yok
Murat AĞIREL
Operasyon çok sonuç yok
Asgari ücret zam oranı erken seçim ölçüsü olur
Asgari ücret zam oranı erken seçim ölçüsü olur
Orhan UĞUROĞLU
Asgari ücret zam oranı erken seçim ölçüsü olur
Büyük kriz kimlere yaradı?
Büyük kriz kimlere yaradı?
Remzi ÖZDEMİR
Büyük kriz kimlere yaradı?
Gömelim gel sizi tarihe desek, sığmazsınız!
Gömelim gel sizi tarihe desek, sığmazsınız!
Servet AVCI
Gömelim gel sizi tarihe desek, sığmazsınız!
Türk halkını köleleştirme planı!
Türk halkını köleleştirme planı!
Evren Devrim ZELYUT
Türk halkını köleleştirme planı!