Hukukun üstünlüğü ve iktisadi gelişme - Esfender KORKMAZ
25 Ocak 2022 Salı
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Hukukun üstünlüğü ve iktisadi gelişme

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
22 Temmuz 2020 Çarşamba

Hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığı, demokrasinin ve kalkınmanın altyapısını oluşturur. Bunun içindir ki, dünyada, Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi gibi oluşumlar ve benzer uluslararası kurumlar tarafından, hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığı teminat altına alınmıştır.

AB'ye üye ülkeler hukukun üstünlüğüne de uyacaklarını taahhüt etmişlerdir. Ne var ki, Polonya ve Macaristan bu şarta açıkça uymayan ülkelerdir. Bu nedenle 2018 yılında Avrupa parlamentosu Macaristan'ı Avrupa Birliği (AB) içerisindeki temel siyasi haklarından yoksun bırakabilecek bir tasarıyı kabul etmişti.

AB, Türkiye'ye yardımları da hukukun üstünlüğüne gönderme yaparak kısıtladı.

Hukukun üstünlüğü, temel olarak hukukun bir topluluktaki veya ülkede etkili olduÄŸunu ; devlet  erkini elinde tutan siyasi veya bürokrata karşı üstünlüğünü ifade eder. Hak ve Adalet üstünlüğü olarak özetlenebilir.

Hukuk, sosyal ve ekonomik yaşamın altyapısını oluşturur.

Rekabetin, ticari iliÅŸkilerin, iÅŸ iliÅŸkilerinin, borç-alacak iliÅŸkilerinin, mülkiyet haklarının düzenli bir hukuki altyapısı olmadan, istikrarlı büyüme ve kalkınma saÄŸlayamazsınız. Devlet planlama yapamaz. Belirsizlik artar.  Güven bunalımı ortaya çıkar.  Mülkiyetin güvence altına alınmadığı piyasa ekonomisi çalışmaz. Kimse yatırım yapmaz. Bunun içindir ki  hukukun üstünlüğü evrensel bir deÄŸer olarak benimsenmiÅŸtir.

Hukuki güvencesi olmayan insanların geleceği de güvence altında olmaz. Hukuki altyapısı olmayan ülkelerde insan hakları da olmaz. Bunun içindir ki, hangi ülkede olursa olsun darbe dönemlerinde ve dikta rejimlerde insanlar yurt dışında yaşama alternatifleri ararlar.

Ekonomik iliÅŸkileri, siyasi bakış açısından popülizmden uzak tutabilmek için, sözleÅŸme özgürlüğü, özel   hukuk kuralları hakim olmalıdır. Bu da  ancak demokrasilerde mümkündür.  

GeliÅŸmekte olan ülkelerin geliÅŸmesini tamamlayabilmeleri için; Mülkiyet haklarının güvenceye alınması, cinsiyet eÅŸitliÄŸinin saÄŸlanması, ekonomik iliÅŸkilerin düzenlenmesi gerekir. Herkese özgür çalışma hakkı veren  sürdürülebilir geçim imkanı saÄŸlayan, yoksulluÄŸu kaldıran bir hukuk düzeni gerekir. GeliÅŸmekte olan ülkelerde despotik yapı, siyasi ayırımcılık, partizan kollama ve popülizm, hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığını askıya alan uygulamalardır. 

WJP'nin hazırladığı Hukukun Üstünlüğü Endeksinde (Rule of Law Index)

2019 da 126 ülke yer alıyor. Dünyada fert başına gelir seviyesi ile hukukun üstünlüğü puanları karşılaÅŸtırılınca genel olarak fert başına gelir seviyesi yüksek olan  geliÅŸmiÅŸ ülkelerde, hukukun üstünlüğü de daha ileri düzeydedir. Buna karşılık fert başına gelir seviyesi düşük olan ülkelerde hukukun üstünlüğü de düşüktür.

Aşağıdaki tabloda, Dünyada gelir grupları ile hukukun üstünlüğü endeks puanları karşılaştırılmıştır. Düşük gelir gurubundaki ülkelerde hukukun üstünlüğü dünya sıralamasında en üst sıra kırkıncı sıradır. Yüksek gelirli ülkelerde ise ortalama olarak en düşük sıra 64 sıradır.

Ülkelerin Gelirleri ile Hukukun Üstünlüğü Puanları (2019 Raporu - 126 Ülke)

Ãœlkelerin Gelir Grubu

Puan Aralığı

Sıra Aralığı

Düşük

0,61 - 0,33

40 ila 124

Alt Orta

0,61 - 0,32

41 ila 125

Ãœst Orta

0,69 - 0,28

24 ila 126

Yüksek

0,90 - 0,52

1 ila 64

Kaynak: World Justice Project, Rule Of Law İndeks, 2019'dan derlenmiştir. Fert başına gelir ilave edilmiştir.

Yukarıdaki tablonun özeti; Fert başına gelirin yüksek olduğu gelişmiş ülkelerde hukukun üstünlüğüne güçlü bağlılık vardır. Fert başına geliri düşük ve gelişmemiş ülkelerde hukukun üstünlüğüne bağlılık zayıftır. Ayrıca ilave etmek gerekir ki; Fert başına ortalama gelir seviyesi ve gelir dağılımını da birlikte değerlendirmek gerekir. Ortalama fert başına geliri yüksek ve gelirin tek aileye gittiği Suudi Arabistan gibi ülkelerde hukukun üstünlüğüne bağlılık çok zayıftır.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Sezen'den sızan
Sezen'den sızan
A. Yağmur TUNALI
Sezen'den sızan
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Arslan BULUT
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Arslan TEKİN
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Esfender KORKMAZ
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
Fatma ÇELİK
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
Orhan UĞUROĞLU
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Özcan YENİÇERİ
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Niyet okuma teknolojisi
Niyet okuma teknolojisi
Selcan TAŞÇI
Niyet okuma teknolojisi
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
Evren Devrim ZELYUT
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
IFAB'dan beklentiler
IFAB'dan beklentiler
Ertuğrul DİLEK
IFAB'dan beklentiler
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…
Murat TAŞKIN
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…