İlaç parası için taze döviz gerekiyor... - Esfender KORKMAZ
9 Aralık 2021 Perşembe
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

İlaç parası için taze döviz gerekiyor...

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
25 Eylül 2020 Cuma

BBC Türkçe'de yer alan bir habere göre; Amerika BirleÅŸik Devletleri Türkiye Büyükelçisi David Satterfield, Türkiye'deki devlet hastanelerinin yabancı ilaç ÅŸirketlerine borcunun bir yıl içinde 230 milyon dolardan 2,3 milyar dolara çıktığını ve  Türkiye'nin ABD'li ilaç ÅŸirketlerine borcunu ödememesi durumunda ÅŸirketlerin Türkiye'ye ilaç satmayı durdurabileceÄŸini iddia etti.

Böyle bir olasılık mümkün görünmüyor. Türkiye bu kadar borcu her zaman öder. Ancak  büyükelçinin iddiası aynı zamanda  bize Türkiye'nin taze dövize ihtiyacı olduÄŸunu da gösteriyor.

Şirketlerin ve ÅŸahısların yurt içinde ve yurt dışında döviz varlıkları olabilir. Söz gelimi bankalardaki 243,5 milyar dolar tutan döviz mevduat hesaplarının ilaç parasını ödemede bir yararı yoktur. Devletin,  hastanelerin ilaç  borcunu  ödemesi için ya Merkez Bankası rezervinden, ya yeni dış borçlarla dışarıdan veya içerden döviz satın alması gerekiyor.

İlaç İthalatı ve ödemesi bir akım değerdir. Bankalardaki mevduat ise bir stok, bir servettir.

Bilinen bir gerçek ama bir daha söylemek gerekirse, akım değer ile stok değeri birbiri ile karıştırmamak gerekir. Söz gelimi cari açık bir akım değerdir. Döviz pozisyonu ise bir stok değerdir. Cari açık devam ettiği sürece Türkiye taze dövize ihtiyaç duyacaktır. Döviz borçlarını net geri ödediği zaman ise, net kaynak çıkışı olacağından Türkiye'nin serveti azalacaktır.

Akım ve stok- servet değerleri için en iyi örnek, GSYH hesaplarında görülebilir. Söz gelimi bir eski binayı yıktığınız zaman , makine ve emek kullanıyorsunuz. Bunlara yapılan ödeme GSYH için katma değerdir. Yani binayı yıkınca GSYH artıyor. Buna karşılık bu bina bir servettir. Yıkıldığı için servet azalması oluyor.

Devletin ilaç borcunu ödemesi için bir baÅŸka yöntem, TL' nin deÄŸerini aşırı düşürmektir. Söz gelimi dolar 10 lira olursa, herkes dövizini bozdurmak ister. Merkez bankası da para basarak döviz satın alır. Para basmak için karşılık aramaya gerek yok, zira finansal oyunlarla veya doÄŸrudan yasayla karşılık her zaman yaratılır. Ama bu iÅŸin harcı borcundan fazla  olur. Ekonomik istikrar tümüyle bozulur.

DiÄŸer bir kritik nokta; acaba dolar 10 lira olsa da, tasarruf sahibi dövizini bozdurmak ister mi? Bu günkü koÅŸullarda istemez... Çünkü  zaten TL'den güven sorunu nedeni ile kaçıyor. Güven sorununa karşı kısa dönemde tek panzehiri var, reel faizleri cazip hale getirmek.

Merkez Bankası dün gösterge faizi olan haftalık repo faizini 2 yüzdelik puan artırarak 10,25'e yükseltti. Yükseltmeden önce de gecelik faiz ve Geç likidite penceresini kullanarak, yani örtülü olarak, fonlama maliyetini zaten 10,40'a çıkarmıştı.  Ancak dolaylı yollardan fonlama maliyetini artırması, belirsizliÄŸi artırıyordu.

Bu durumda gösterge faizini 2 puan artırması yeterli deÄŸil. Bugün itibariyle; kur artışlarını önlemek ve taze döviz giriÅŸi için reel faiz oranı  en az üç puan olmalıydı. Yani  MB gösterge faizini yüzde 15 yapmalıydı. 

Not: Dünkü yazımla ilgili YÖK'ten bir açıklama geldi. Bu açıklama 'Üniversitelerde şablon ders programı uygulanmasını artık YÖK yapmıyor. YÖK hangi derslerin okutulacağına artık hiç karışmıyor. Ders progrmaları Üniversiteler dekanlarının ortak kararı ile benimseniyor.' şeklindeydi.

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Arslan BULUT
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
Arslan TEKİN
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
TL cep yakıyor
TL cep yakıyor
Esfender KORKMAZ
TL cep yakıyor
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
Hüseyin Macit YUSUF
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
Orhan UĞUROĞLU
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
Selcan TAŞÇI
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
Mehmet YARDIMCI
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
İstifa hakkına veda ederken!
İstifa hakkına veda ederken!
Servet AVCI
İstifa hakkına veda ederken!
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?
Yavuz Selim DEMİRAĞ
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?