Pandemi sonrası ekonomik panaroma - Esfender KORKMAZ
1 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Pandemi sonrası ekonomik panaroma

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
23 Haziran 2020 Salı

Pandemi krizinin dünya ekonomisinde tahribatı, gelmiş geçmiş krizlerden daha ağır olacaktır. Türkiye pandemi öncesinde de üç çeyrek daraldığı ve aynı şekilde işsizlik arttığı için, dünyada pandemiden en fazla etkilenen ülke olacaktır.

Bu konuda, iktisadi araÅŸtırmalar veya söylemler daha çok krizin boyutu ile ilgilidir. Bazı akademik çalışmalarda ikinci çeyrek büyümenin eksi 7 dolayında olacağı hesap ediliyor. Bazıları sektörlerde daralmanın yüzde 25-30 arasında olacağını ve iÅŸsizliÄŸin yüzde 30'u geçeceÄŸini açıklıyor.  

İktidar kanadı ise; ekonomide çok büyük bir ivme beklediklerini açıklıyor. Ama neden ve nasılını açıklamıyor.

Her iktidarın beklentileri olumlu yönetebilmek için böyle konuşması ilk bakışta hoş görülebilir… Ne var ki krizi yaşayan halk, yaşadıklarının daha farklı olduğunu görünce bu defa iktidara karşı tepki oluşuyor.

Özetle, işsiz ve aşsız kalan halka manevi pompalama etki etmiyor ve ters tepiyor. Paniği artırıyor.

1. Krizi yönetmenin ilk ayağı; olası bir paniğin önlenmesi olmalıdır.

PaniÄŸi önlemek  için de siyasi iktidarın niyeti önemlidir. Siyasi iktidar önce sorunu kabul etmeli ve kamu oyu ile tartışmalıdır. Elbette burada iktisatçılara da görev düşüyor. Ama iktisatçının yapabilecekleri de siyasi iktidarın niyeti ile sınırlıdır. 

GeçmiÅŸte Tansu Çiller BaÅŸbakan iken iÅŸine gelmeyen dosyaları bürokratların ve danışmanların suratına fırlatırdı. Ancak kriz olunca 5 Nisan kararlarını tamamıyla uzmanlara bıraktı. Rahmetli Erbakan'ın para kurulu benzeri bir projesi vardı. O zaman bazı akademisyenleri akÅŸam yemeÄŸine  davet etti. Saat 03.00'e kadar dinledi not aldı ve projeden vazgeçtiÄŸini açıkladı. Bu günkü iktidar iktisatçıları ne kadar dinler bilmiyorum… BildiÄŸim iyi bir akademisyen ve gerçekçi bir iktisatçı, Ak Partinin ilk döneminde BaÅŸbakan Yardımcısı  Prof.Dr. Nazım Ekren'in ikinci dönemde siyaseti bırakmış olmasıdır.

Çözüm niyeti; hukuk alanında, iç siyasette ve demokraside inandırıcı adımlar atmakla sağlanabilir. Başta kuvvetler ayrılığı garanti altına alınmalı hükümetin şeffaflığı ve denetimi alanında iyileştirme yapılmalı, hapisteki siyasiler ve gazetecilerin yargılanması hızlandırılmalı, Anayasa Mahkemesi kararları uygulanmalıdır.

2. Kısa dönemde; sermaye çıkışı önlenmelidir

Krizler gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışını hızlandırır. Türkiye'de bir yandan yabancı sermaye çıkıyor. Bir yandan iç tasarruflar dışarıya gidiyor. Bir yandan da dış açıklar devam ediyor. Üç yıllık geçiş dönemi programı yaparak bu süreci doğru yönetmemiz gerekir. Bunun için de IMF desteğini almamız gerekir. AB ile iyi geçinmemiz gerekir. Zira bunlar aynı zamanda yabancı sermaye için bir güvencedir. IMF'yi bir prestij kaybı olarak yorumlamak yanlıştır. Çünkü asıl prestij kaybı krizin vereceği tahribattır.

Öte yandan dış ticarette dış açığın çoğunu verdiğimiz Çin'den ithalata sınır getirilmelidir.

Eksi reel faiz ile, ekonomide bir canlanma yaratmak kalıcı olmaz… Zira eksi reel faiz yerli ve yabancı yatırım sermayesinin yurt dışına çıkmasına, tasarrufların gayrimenkul gibi ölü yatırımlara kaymasına, dolarizasyonun artmasına neden olur. Plansız talep artışı enflasyonu da artırır.

Merkez Bankası gösterge faizi her zaman enflasyonun üstünde olmalı ve reel faiz oranı Türkiye'nin uluslar arası risk puanını da kapsamalıdır.

Söz gelimi; döviz kazandırıcı turizm sektörü için elle tutulur bir önlem alınmalı ve turizm tahsis alanlarında kurulu olan işletmelerin irtifak hakkı bedelleri ve kiralar normale çekilmelidir.

3. Orta ve uzun dönemli bir yapısal dönüşüm planı yapmalıyız

Bu planda, devletin liyakat esasına göre yeniden yapılanması, devlet- piyasa optimum dengesinin kurulması, kamu-özel işbirliği mevzuatının iptal edilerek kamu yatırımlarının devlet tarafından yapılması, bütçeden halka destek adıyla ayrılan paralarla devletin yatırım yapması ve destek verdiklerine iş vermesi, kur politikasının değişmesi, inşaat sektöründen devletin çekilmesi, Eximbank dışında kamu bankalarının özelleştirilmesi, enerji ve kamu altyapı yatırımlarının yeniden devletleştirilmesi, Merkez Bankası'nın bağımsızlığının ve TL yanında kurları da gözetmesinin sağlanması gerekir.

Bu dediklerimde başarının temelinde; demokrasi ve hukukun üstünlüğü ile popülizmden uzak politikalar yatar.

Not: Pazar günkü yazımın sonuç kısmında, Millet İttifakının oyu 54,3'ten yüzde 45.3'e düşmüş şeklindeki cümleyi, Millet İttifakı yerine Cumhur İttifakı olarak düzeltirim.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Öğretemediklerimiz
Öğretemediklerimiz
A. Yağmur TUNALI
Öğretemediklerimiz
MHP neyin kavgasını yapıyor?
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Ahmet GÜRSOY
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Eğitim dâvâmız…
Eğitim dâvâmız…
Ahmet SEVGİ
Eğitim dâvâmız…
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Arslan BULUT
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Arslan BULUT
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
'Rektörümüz Öcalan!'
'Rektörümüz Öcalan!'
Arslan TEKİN
'Rektörümüz Öcalan!'
Türk'ün yeni vizyonu
Türk'ün yeni vizyonu
Arslan TEKİN
Türk'ün yeni vizyonu
İktisadın sustuğu yer
İktisadın sustuğu yer
Esfender KORKMAZ
İktisadın sustuğu yer
Dış güçler belli
Dış güçler belli
Esfender KORKMAZ
Dış güçler belli
Rakamsal veriden ötesi
Rakamsal veriden ötesi
Fatma ÇELİK
Rakamsal veriden ötesi
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Murat AĞIREL
Gelen tehlikenin farkında mısınız
''Kirlenmek güzeldir''
''Kirlenmek güzeldir''
Murat İDE
''Kirlenmek güzeldir''
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Orhan UĞUROĞLU
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Orhan UĞUROĞLU
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Tek adam sisteminin iflası!
Tek adam sisteminin iflası!
Özcan YENİÇERİ
Tek adam sisteminin iflası!
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Selcan TAŞÇI
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Selcan TAŞÇI
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Sebep ne?
Sebep ne?
Vedat BAYRAM
Sebep ne?
AKP bakın kimleri zengin etti!
AKP bakın kimleri zengin etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP bakın kimleri zengin etti!
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Evren Devrim ZELYUT
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Hakemin sahadaki yeri
Hakemin sahadaki yeri
Ertuğrul DİLEK
Hakemin sahadaki yeri
O sezonun bu haftası…
O sezonun bu haftası…
Murat TAŞKIN
O sezonun bu haftası…