Rekabetçi kur - Esfender KORKMAZ
25 Ocak 2022 Salı
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Rekabetçi kur

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
16 Ağustos 2020 Pazar

ABD ile Çin arasında, ABD ile AB arasında zaman zaman kur savaşları yaşanıyor. Ocak 2014'te, 1 dolar 6,03451 yuan idi. ABD, yuan'ın düşük tutulmasına itiraz ediyordu, çünkü ABD malları Çin malları ile rekabet edemiyordu.

Geçen sene, 2019 AÄŸustos ayında ABD, Çin'den yapılan ithalata yüzde 10 gümrük vergisi planladığını açıklamıştı. Hemen arkasından Çin Merkez Bankası kanalıyla, yuanın iki günde yüzde 3,5 deÄŸer kaybetmesini saÄŸlamıştı. ABD, o zaman Pekin yönetimini yuanın deÄŸerini piyasaya müdahale ederek düşük tutmakla suçladı ve "döviz manipülatörü" olarak  ilan etti.

Yine 2019 Ekim ayında, Avrupa Merkez Bankası (ECB) BaÅŸkanı Mario Draghi'nin, istikrar için daha fazla faiz indirimi ve parasal geniÅŸlemeye iÅŸaret etmesi sonrasında avro/dolar paritesi o dönemde 1,1181  ile iki haftanın en düşük seviyesine gerilemiÅŸti.

Bu gelişme sonrasında Trump, Draghi'yi hedef alarak, avrodaki değer kaybının "haksız bir şekilde" ABD ile daha kolay rekabet edilmesine yol açtığını, Çin ve diğer ülkelerin de yıllardır bu yolu izlediğini savundu.

Scala Yayıncılık tarafından Türkçe yayınlanan, James Rickards, 'Kur Savaşları' kitabı ile ilgili yorumda "Uluslararası iktisatta en yıkıcı ve korkulan sonuçlardan biri kur savaşlarıdır. En iyi koşullarda ticari ortaklarından büyüme çalan ülkelerin üzücü manzarasını sunabilir, en kötü koşullarda ise ardışık enflasyon, durgunluk, misilleme ve fiili şiddet nöbetlerine dönüşürler" diyor.

Dalgalı kur politikası hükümetler, ulusular arası rekabete müdahale etmesin diye icat edildi. Ancak dalgalı kur politikasında bile milli paranın aşırı değer kaybı veya kazanması, piyasaları bozacağından Merkez Bankası döviz almak ve satmak yoluyla müdahale eder. Elbette Merkez Bankası'nın elinde yeterli rezerv de olması gerekir.

Bir ülkenin milli parasının değerinin reel olarak düşük olması, ithalatın pahalılaşması, ihracatın ucuzlaması demektir. İhracat malları diğer ülkelere göre ucuzladığı için ülkenin rekabet gücü artar.

Söz gelimi Türkiye'de 2003 ve TÜFE bazlı reel kur endeksi Temmuz ayında 68,52 oldu. Bu demektir ki TL yüzde 31,48 oranında daha düşük değerdedir. İhracatçı uluslar arası piyasada ortalama fiyatı bir dolar olan bir malı 69 cente kadar düşürebilir.

Türkiye de, rekabetçi kur sistemi çalışmıyor. Zira ihracatta ithal girdi payı yüksektir. İhracatçıların açıklamasına göre bu pay yüzde 80'e kadar çıkıyor. Yani ihracat mallarının maliyeti yüzde 80 oranında yüksek kurdan dolayı artıyor. Geride yüzde 20 oranında yerli ve milli! katma değer kalıyor.

Dahası kur artışı nedeni ile ithalatın finansmanı zorlaşıyor. Zira Türkiye'nin iflas risk primi yüksek 600 baz puana yakındır. Dış kredi faizine 6 puan da ilave etmek gerekir. Şu sıralarda Türkiye dışarıdan yeni borçlanmayı yüzde 7.40 faizle yapabiliyor.

İthalatın finansmanı zorlaşınca yüksek oranlı girdi kullanılan ihracat mallarının üretimi de düşüyor. İhracatta rekabet çalışmıyor ve ihracat artmıyor.

Bu yılın ilk altı ayında TL ortalama yüzde 30 daha düşük değerde kaldı. Ancak bu kur hiçbir zaman rekabetçi kur olamadı. Söz gelimi bu yılın 2020, ilk altı ayında ihracat yüzde 15,1 geriledi. İthalat ise yüzde 3,2 geriledi. Dış ticarette pandemi etkisi de var. Ama geçmiş yıllarda da durum değişmedi. Sürekli dış ticaret açığı verdik.

İthalatın daha az gerilemesinin nedeni, üretimde ithal girdi payının yüksek; yüzde 40 dolayında olmasıdır. Bu yanlışın nedeni de 2012 yılına kadar bugünkünün tersi olarak kurun daha düşük, TL'nin de yüksek olmasıdır.

Bugün kur yüksek… Toplam ithalatta aramalı ve hamadde ithalatının payı yüzde 75,7'dir. Kurdan dolayı  ithal girdi fiyatları yüzde 30'dan fazla daha pahalı olduÄŸu için, bu girdilerin içerde üretilmesi gerekir. Ne var ki içerde hukuk ve demokraside geri düşmemizden dolayı yerli ve yabancı sermaye yeni yatırım yapmıyor.

Sonuç olarak Türkiye de TL'nin değer kaybetmesi rekabetçi kur etkisi yapamıyor, aksine TL'nin düşük kalmasına, enflasyonun artmasına, dış borç yükünün yükselmesine, üretimin aksamasına neden oluyor. Halkın satın alma gücü düşüyor ve yoksullaşma oluyor.

Türkiye de, rekabetçi kurdan söz edenler, resmi verilere bakmadan konuşarak algı yaratmak isterse siyah beyaz demek gibi ters teper.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Sezen'den sızan
Sezen'den sızan
A. Yağmur TUNALI
Sezen'den sızan
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Arslan BULUT
Devletin gücü tehdit aracı olarak kullanılamaz!
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Arslan TEKİN
Adın niye Türkçe! Sen cehennemliksin!
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Esfender KORKMAZ
Toplum olarak ağır bir stres yaşıyoruz
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
Fatma ÇELİK
Hoşa gitmeyen her sözde dil mi koparılacak?
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
Orhan UĞUROĞLU
İlk seçimde millet sizi o saraydan kovacak
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Özcan YENİÇERİ
Suriye'yle ilişkiler şemsiye kadar gündem olamıyor!
Niyet okuma teknolojisi
Niyet okuma teknolojisi
Selcan TAŞÇI
Niyet okuma teknolojisi
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
Evren Devrim ZELYUT
AKP ile stratejik çöküşe gidiyoruz!
IFAB'dan beklentiler
IFAB'dan beklentiler
Ertuğrul DİLEK
IFAB'dan beklentiler
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…
Murat TAŞKIN
Berat kötü oynadı, ama stoper arayışına nokta koydurdu…