13 Ağustos 2022 Cumartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 28°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Durmuş HOCAOĞLU
Durmuş HOCAOĞLU

Cumhurbaşkanlığı oylamasındaki dilemma

[email protected]
+
Aa
-
19 Ekim 2007 Cuma

Türk seçmeni bu Pazar günü, son üç ay içerisinde ikinci defa sandığa gidecek ve Cumhurbaşkanı seçiminin değişimini öngören Anayasa tâdilâtını oylayacak. Konu herkesçe mâlûm: Cumhurbaşkanı ikinci seçmen (müntehib-i sânî) mevkıindeki milletvekilleri tarafından mı seçilmeli, yoksa birinci ve aslî seçmen (müntehib-i evvel) mevkıindeki “millet”in kendisi, bizzat kendisi tarafından mı? Sonu başından belli olan bir seçim olduğunu tereddütsüz söyleyebiliriz. Muhtemelen bundan dolayı olsa gerek, Temmuz seçimlerindeki heyecânın gölgesi bile yok; câzibesiz bir seçim ortamı olduğu ap-açık. Lâkin, yine de, ilgi ve heyecan uyandırmamakla berâber, oylamaya iştirâkin düşük çıkacağına pek de ihtimâl veremiyorum.
İmdi, kabûl etmek lâzım ki, hakîkaten ciddî ve hayâtî bir mevzû ile karşı-karşıyayız. Zîra en az 27 Mayıs darbesinden bu yana geçen, darbelerle dolu yaralı demokrasi tarihimiz göz önüne alındığında dahi, her cumhurbaşkanı seçiminin bir krize dönüştüğünü bilmeyen yok bu memlekette ve yine hâkezâ, aynı bu memlekette sürekli yaşanan bu kriz hâlinin sebebini de bilmeyen yok; gayet basit ve açık, ama vicdanlarda sindirilmesi ve ahlâken meşrûlaştırılması kaabil olmayan bir sebep: Millet ile organik bağı zayıf olan, Millet’i, henüz kâfî derecede rüştüne ermiş, doğru ile yanlış arasındaki farkı tam fark eden, yeter derecede kemâle ermiş, temyiz kaabiliyetini noksansız hâiz olan zîşuur bir kitle olarak kabûl etmekte zorlanan jakoben zihniyetin, seçimlerde teşekkül eden millî irâdeyi, yâni daha açık ifâdesiyle Millet’in siyâsî irâdesini kemâlatta noksan addettiği için, bir nebze olsun dengeleyebilmek maksadına mâtûf olarak zora dayalı kaba müdâhaleleri bu kriz hâlinin tek ve biricik müsebbibidir.
Ve fakat yine bu sürekli kriz hâlinin bu defa pek az bilinen bir sebebi de bu müdâhaleci zihniyetin, demokratlaşmakta yeter derecede başarılı olamayan “cumhuriyetçi” zihniyetin bir ürünü olmasıdır.
Bu noktada bir cümle ile de olsa, çok kısaca, cumhuriyetçi teori ile demokrat teoriye temas edecek olursak, P. Pettit’nin ifâdesiyle, “cumhuriyetçi gelenek demokratik katılımın değerini ve önemini takdir etmekle birlikte, ona temel bir değer atfetmez” [*] diyebiliriz: İşte problem buradan neş’et etmekte ve bu noktadan hareket edenler ‘kendilerinin lüzum gördüğü’ hâllerde demokratik katılımı bir kenara atarak siyâset arenasına doğrudan ya da dolaylı yollarla müdâhalede bulunma hakkını ellerinde tutmayı sürdürmek istemektedirler. Tabiatiyle demokrasi kusursuz bir rejim değildir; çünkü evvelen kusursuzluk - mutlak manâsıyla - Allah’a mahsustur ve sâniyen insânî kontekstte de değildir; çünkü  “demos” kusursuz olmadığı gibi, demokratik irâdenin tecellîsi de platonik demokratların müdâfaa ettiklerinin aksine, pür ahlâkî de değildir ve kezâ, birçok hâlde, bilhassa kitlevî neşir organlarının adetâ birer beyin yıkama makinalarına döndüğü günümüz şartları müvâcehesinde tam ve kâmil mânâda bir millî irâdenin teşekkül ve tecellî edebileceğinden de söz edilemez; ancak, yine de, demokrasinin özü demek olan Büyük Kitle’nin “kollektif bilinci”ne ve o bilincin teşahhus etmesi demek olan millî irâdeye öncelik vermenin daha sağlıklı olacağı da vâzıh olsa gerektir.
O hâlde, hem yarım asrı bulan bir müddetten beri süreklilik - mühendislik tâbiriyle, bir ‘sürekli hâl rejimi’ vasfı - kazanmış bulunan bu kriz hâlinin sonlandırılması ve hem de buna bağlı olarak, siyâsî kararın, siyâsî irâdenin aslî melcei olan Millet’e iâdesi için oylamaya evet denmesi lazım gelmektedir diyebiliriz.
Ne var ki yine de mes’ele bu kadar basit değil; çünkü bu defa da, millî irâdenin asıl tecelligâhı mâhiyetindeki Meclis’in ehemmiyetsizleştirilmesi ve Cumhurbaşkanlığı veya Başbakanlık makamlarının aşırı derecede güçlendirilmesi ile, “tek adam” yönetimlerinin zuhur etmesine kapı açılmış olacaktır.
Şu hâlde ortada bir dilemma bulunmaktadır; öyle ise ne yapmalı?
Bunu da nasip olursa Pazar günü konuşalım: Tam da oylama günü.
[*] Philip Pettit., Cumhuriyetçilik, Bir Özgürlük ve Yönetim Teorisi (Republicanism, A Theory of Freedom and Government, 1997)., Çev.: Abdullah Yılmaz., Ayrıntı Yay., İst., Ocak 1998, s.28

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Kemalistlere soruyorum
Kemalistlere soruyorum
Ahmet GÜRSOY
Kemalistlere soruyorum
''Bu kadar insana ihtiyacımız yok!''
''Bu kadar insana ihtiyacımız yok!''
Arslan BULUT
''Bu kadar insana ihtiyacımız yok!''
'Çin dünyayı ele mi geçiriyor?'
'Çin dünyayı ele mi geçiriyor?'
Arslan TEKİN
'Çin dünyayı ele mi geçiriyor?'
Suriye'de istihbarat tezgâhı!!!
Suriye'de istihbarat tezgâhı!!!
Mehmet FARAÇ
Suriye'de istihbarat tezgâhı!!!
Şeriat düzeni bir gecede gelmez
Şeriat düzeni bir gecede gelmez
Murat AĞIREL
Şeriat düzeni bir gecede gelmez
Al - Sat - Rant…
Al - Sat - Rant…
Orhan UĞUROĞLU
Al - Sat - Rant…
Sahipsiz SGK emeklileri
Sahipsiz SGK emeklileri
Remzi ÖZDEMİR
Sahipsiz SGK emeklileri
Biz bu haltı niye yedik?
Biz bu haltı niye yedik?
Selcan TAŞÇI
Biz bu haltı niye yedik?
Eğitimi sınav merkezli olmaktan kurtarmalıyız
Eğitimi sınav merkezli olmaktan kurtarmalıyız
Yaşar ÖZAY
Eğitimi sınav merkezli olmaktan kurtarmalıyız
Bizon koşusu sürüyor!
Bizon koşusu sürüyor!
Servet AVCI
Bizon koşusu sürüyor!