4 Aralık 2021 Cumartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Faiz ve kur

[email protected]
+
Aa
-
22 Aralık 2019 Pazar

Doğru faiz politikası ekonomik istikrarın olmazsa olmazlarından birisidir. Başka bir ifade ile, bir ekonomik istikrar politikası aracı olması için önce faizlerin istikrarlı olması gerekir. Türkiye gibi çift haneli enflasyon yaşayan ekonomilerde söz konusu faiz reel faizdir. Çünkü enflasyondan şişen nominal faiz her zaman yanıltıcı olabiliyor.

1. Bu yeni faizler dövize talep yaratır ve kur istikrarını bozar.

13 Aralık itibariyle Merkez Bankasının ortalama fonlama maliyeti yüzde 10.60'tır. MB beklenti anketine göre de, 2020 yılı TÜFE beklentisi yüzde 10.07'dir. Bu şartlarda 2020 yıl sonu için reel faiz oranı beklentisi yüzde 0.48'dir.

Yine 13 Aralık itibariyle MB verilerine göre, bir yıllık ve daha fazla vadeli mevduat için  ortalama faiz yüzde 10.94'tür. Beklenen TÜFE oranına göre reel faiz 0.79'dur. Mevduat faizi üzerindeki vergi yükü de dikkate alınırsa ele geçen reel faiz oranı daha da düşer. (aşağıdaki tablo)
1-002.JPG

Türkiye şartlarında bu reel faizler düşüktür. Riskleri karşılamıyor. Türkiye'nin beş yıllık tahvilleri uluslar arası iflas riski sigorta oranı (CDS) 285 baz puandır. Demek ki TL reel faizlerinin de önce en az bu risk pirimi kadar olması gerekir. Artı Döviz yerine TL'yi cazip kılacak, ayrıca yabancı sermaye çekecek bir reel faizinde ilave edilmesi gerekir. Yani reel faiz en az yüzde 4 veya 5 olmalıdır. Bu günkü yüzde birin altında kalan reel faizler, orta ve uzun dönemde döviz tutma talebini artırır ve  enflasyon üstünde kur artışı yaratır.

2. Mevduata eksi faiz dolarizasyonu artırdı.

Son dokuz yılda, TÜİK'in TÜFE' bazlı finansal yatırım araçları reel getiri oranlarına göre, mevduat faizi bu dokuz yılın yedi yılında reel kayıp getirdi.

Brüt (vergi kesilmemiş) reel faiz getiri oranı bir defa 2016 yılında yüzde 1.2 ikinci defa bu yıl 2019 (kasım) yüzde 11.48 oranında reel getiri sağladı.

Bu sene kur şoku sonrasındaki geçiş yılı idi. Bir geçiş döneminde TL mevduat faizi yüksek oldu. 2016 yılında da mevduat faizi reel getiri oranı 1.2 oldu, fakat doların reel getiri oranı çok daha yüksek 10.34 oldu. (aşağıdaki tablo)  

2-002.JPG

Genel olarak baktığımız da, sanki birileri spekülatörler, dolarizasyona yönlendirmek için kasıtlı TL faizleri ile oynamış görünümü ortaya çıkıyor.

2. Faiz anarşisi kırılganlığı artırdı. Kırılganlık kurları etkiledi.

Dünyanın her yerinde faiz denilince yıllık faiz oranı anlaşılır. Oysaki bizim bankalar kartel oluşturmuş gibi tamamı mevduatta yıllık faiz üstünden kredilerde ise aylık faiz üstünden uygulama yapıyorlar. Aylık faiz belirsizliğin tescilidir. Kırılganlığı artırır. Kırılganlık yüksek olursa TL'ye güven düşer ve daha güvenli paralara olan talep artar.

3-002.JPG

Ayrıca, yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi kredi faizleri de her zaman yüzde yüzden farklı olmuştur. Bu kadar fark para piyasa düzenini bozar.

Özet: Çözüm için önce doğru tespit ve teşhis gerekir… Kurlarda istikrarı acaba dış güçler mi bozdu yoksa bizim yanlışlarımız mı bozdu?

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Ülke batmadan seçim gelse
Ülke batmadan seçim gelse
Ahmet GÜRSOY
Ülke batmadan seçim gelse
''Sonradan geldik'' tuzağı kuranlara...
''Sonradan geldik'' tuzağı kuranlara...
Arslan BULUT
''Sonradan geldik'' tuzağı kuranlara...
'Türkçe ve Felsefe Terimleri'
'Türkçe ve Felsefe Terimleri'
Arslan TEKİN
'Türkçe ve Felsefe Terimleri'
AKP'nin ''vatandaşlık'' kuşatması!!!
AKP'nin ''vatandaşlık'' kuşatması!!!
Mehmet FARAÇ
AKP'nin ''vatandaşlık'' kuşatması!!!
Gökçek'in itirafları
Gökçek'in itirafları
Murat AĞIREL
Gökçek'in itirafları
Sarayın bakanları kişilik ve onurları
Sarayın bakanları kişilik ve onurları
Orhan UĞUROĞLU
Sarayın bakanları kişilik ve onurları
Fakirliğin kapısı açıldı
Fakirliğin kapısı açıldı
Remzi ÖZDEMİR
Fakirliğin kapısı açıldı
Kapanın kapılar!..
Kapanın kapılar!..
Selcan TAŞÇI
Kapanın kapılar!..
'Kul hakkı'nın selâmı var!
'Kul hakkı'nın selâmı var!
Servet AVCI
'Kul hakkı'nın selâmı var!