20 Eylül 2021 Pazartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 27°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Ahmet SEVGİ
Ahmet SEVGİ

Doğruluk ve dürüstlük üzerine…

[email protected]
+
Aa
-
19 Haziran 2019 Çarşamba

Yunus Emre her ne kadar kendini ümmî (okuma-yazma bilmeyen) olarak gösteriyorsa da (Ümmî benem Yunus benem) iyi bir tahsil gördüğü muhakkak. Çünkü o, dinin "şekil"den ziyade bir "ruh" olduğunu çok iyi görmüş ve bunu şiirlerine de yansıtmıştır. Mürekkep yalamadan bu işin olmayacağı açık… Şu beyti ne kadar anlamlı değil mi?

"Dîn ü îmân bünyâdı doğrulukla gerçeklik//Ol tamâm olmayacak ne ile dîn çatarsın?

Şair bugünkü dille şöyle diyor: "Din ve imanın temeli doğruluk ve dürüstlüktür. Bu temel (doğruluk ve dürüstlük) olmadan nasıl din bina edersin?"

Yunus'un çok güzel ifade ettiği üzere, dini bir binaya benzetirsek bu binanın temeli doğruluk ve dürüstlüktür. Temelsiz bina olmayacağı gibi doğruluk ve dürüstlük olmadan da din olmaz.

Esasen doğruluk ve dürüstlük İslâm dininin âmir hükmüdür. C. Allah Kur'ân-ı Kerim'de şöyle der:"Emr olunduğun gibi dosdoğru ol." (Festakım kemâ ümirte. Hûd sûresi, Âyet: 112)

İbn-i Abbas'tan rivayet edilen bir hadiste Resul aleyhisselam:"Hûd sûresi beni kocalttı" buyurur. Bu sûredeki hangi hükmün kendisini kocalttığı sorulduğunda da yukarıda zikrettiğimiz "Emr olunduğun gibi dosdoğru ol" âyetine işaret eder.

Diğer taraftan Hz. Peygamberimizin: "Allah'a iman ettim de, sonra da dosdoğru ol" sözü de müminin en önemli amelinin doğruluk olduğunu gösterir.

İslâm'ın ilk yıllarında Müslümanlar dinin temelini oluşturan doğruluk ve dürüstlük ilkelerine azamî ölçüde riayet ediyorlardı. I. Halife Hz. Ebûbekir'in ilk hutbesinde söylediği: "İdaremde isabetli olduğum sürece bana yardım edin. Doğruluktan ayrılırsam beni düzeltin" sözü yahut II. Halife Hz. Ömer "Benim yanlış yaptığımı görürseniz ne yaparsınız" diye sorduğunda ashaptan birinin çıkıp: "Ya Ömer, seni kılıcımızla düzeltiriz" demesi hem devlet başkanlarının hem de halkın doğruluk konusunda nasıl hassas davrandıklarını gösteren davranışlardır. Lakin üzülerek belirtelim ki bu durum uzun sürmez. Muaviye'nin Şam valisi olmasından sonra "doğruluk" yavaş yavaş yerini "taassub"a bırakmaya başlar. Sanırım şu meşhur hikâye bu konuda bir fikir verecektir:

Hz. Ali taraftarlarının yoğun olduğu Kûfe şehrinden devesiyle Şam'a bir Arap gelir. Sokakta gezerken bir Şamlı, Kûfeli Arap'a: "Bu dişi deve benim" der. Kûfeli "Ne münasebet, deve benim, üstelik dişi değil, erkek" derse de tartışma büyür, konu Muâviye'ye kadar ulaşır. Muâviye halkı toplar, tarafları dinler ve kararını açıklar:"Bu dişi deve Şamlınındır." Sonra halka dönüp sorar: "Bu dişi deve kimindir?" Halkın hep bir ağızdan: "Bu dişi deve Şamlınındır" demesi üzerine Muâviye, Kûfeli Arap'ı yanına çağırır ve: "Ey Kûfeli, sen de ben de biliyoruz ki bu deve senindir. Ayrıca dişi değil, erkektir. Sen Kûfe'ye dönünce olup bitenleri Ali'ye anlat. Ve de ki: 'Muâviye'nin, erkek deveye dişi diyecek kadar körü körüne kendisine itaat eden 10 bin taraftarı var.' Ali, ona göre ayağını denk alsın".

Görüldüğü gibi bir sahabînin Hz. Ömer'e "Eğrilirsen seni kılıcımızla doğrulturuz" ihtarının üzerinden daha çeyrek asır bile geçmeden siyasî taassupla erkek deveye dişi diyebilecek tıynette Müslüman yığınlar çıkmıştır ortaya. Ve o gün bugündür de -teoride olmasa bile- pratikte Müslümanların hâl-i pür-melâlleri -genellikle- böyle devam edip gitmiştir.

Niye el aya giderken biz yaya gidiyoruz şimdi anladınız mı?

***

ACZİMİN GİRYESİ:

DİNİN TEMELİ

Dinin temeli doğruluktur; dürüstlükten şaşma,

Sakın temelsiz din bina edip sırattan düşme…

(Li-müellifihî)

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
24 saat yalan söylüyorlar ki...
24 saat yalan söylüyorlar ki...
Arslan BULUT
24 saat yalan söylüyorlar ki...
Bu kadar Kur'ân kursu isabet mi?!
Bu kadar Kur'ân kursu isabet mi?!
Arslan TEKİN
Bu kadar Kur'ân kursu isabet mi?!
Adana'nın Altın Kozası...
Adana'nın Altın Kozası...
Mehmet FARAÇ
Adana'nın Altın Kozası...
İki Bakan'ın taziye yayınladığı sır cinayet
İki Bakan'ın taziye yayınladığı sır cinayet
Murat AĞIREL
İki Bakan'ın taziye yayınladığı sır cinayet
Zamlar sebep etiketler sonuç
Zamlar sebep etiketler sonuç
Orhan UĞUROĞLU
Zamlar sebep etiketler sonuç
Fakire Altın Vuruş
Fakire Altın Vuruş
Remzi ÖZDEMİR
Fakire Altın Vuruş
''Her millet lâyık olduğu gibi yönetilir''
''Her millet lâyık olduğu gibi yönetilir''
Servet AVCI
''Her millet lâyık olduğu gibi yönetilir''
AKP'nin enflasyon ve dolara karşı iki silahı!
AKP'nin enflasyon ve dolara karşı iki silahı!
Evren Devrim ZELYUT
AKP'nin enflasyon ve dolara karşı iki silahı!