Yükselen doğa değeri: Çıldır - Esfender KORKMAZ
8 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Yükselen doğa değeri: Çıldır

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
25 Ağustos 2020 Salı

ekran-alintisi-978.jpg

Okurlarımın izniyle, bu gün doğup büyüdüğüm kasaba olan Çıldır'dan bahsetmek istiyorum. Nedeni bu ilçenin Unesco-Dünya Çevre Kültür Mirasına girmesi gereken bir doğa mucizesi olmasıdır.

Ortaokulu ikinci sınıftan sonra  ve liseyi Karsta okudum. O zamanki mevcut kara yolu ile Kars Çıldır arası 80 kilometre idi. (Bu gün 92) Kışın ÅŸubat tatilinde yollar kardan kapanırdı. Kars'tan Çıldır'a yolun 18 kilometresini buz tutmuÅŸ göl üstünden iki veya üç atın çektiÄŸi kızakla giderdik.

Çıldır'da tüm doğa eşsiz güzelliktedir. Hiçbir yerde olmayan kendine özgü, endemik bitkiler mevcuttur. Çevre kirliliği yoktur. Organik tarım yapılmaktadır. Dünyanın en güzel çiçek balı yapılmaktadır.

Çıldır'ı doğa harikası yapan özelliklerin başında Çıldır gölü geliyor.

Çıldır gölü ilk defa 1999 yılında o zamanki Belediye BaÅŸkanı Ercan Şirin tarafından baÅŸlatılan 'Çıldır Göl Festivali' ile tanıtıldı. Bu festival bu sene pandemi nedeni ile yapılmadı. Ancak öncesinde kaymakamlar  ve belediye baÅŸkanları tarafından tekrarlandı ve her yıl artan bir ÅŸekilde raÄŸbet gördü.

Bu gölü kışın yapılan kış festivallerinden, buzu kırıp balık avlayanların görüntülerinden herkes tanıyor. Bu festivalleri her yıl 100'den fazla yabancı gazeteci takip ediyor. Aynı zamanda göl, kışın buz rallisi yapmaya ve buz otelleri kurmaya uygundur. Dahası uluslar arası kano yarışları için Dünyada mevcut dört gölden birisidir.

Gölde birçok ada var… İkisi önemlidir.

En büyük ada, Akçakale köyünde bulunan Alparslan adasıdır. 2004 yılından baÅŸlayarak üç yıl süre bu adada,  Erzurum Ãœniversitesinden o zamanki Doç.Dr. Alpaslan Ceylan baÅŸkanlığında bir heyete Kars Müzesi denetiminde kazı yaptırmıştık. Finansmanını o zaman yetkili olduÄŸum Ä°stanbul Ãœniversitesi AraÅŸtırma Vakfı ve arkadaÅŸlarla 1992 yılında kurduÄŸumuz Kars-Ardahan ve IÄŸdır kalkınma vakfından saÄŸlamıştık.

Bu kazılarda neolitik çaÄŸa ait yerleÅŸim alanları bulundu. Bu evler taÅŸ ve sal taÅŸlarından yapılmış ve içeriye  damlarından giriliyor. Odalar arasında da sal taşından kapılar var. Odanın ortasında su kuyusu var.

Prof.Dr. Alpaslan Ceylan bu araştırmaları ve yöre ile yaptığı diğer araştırma ve kazıları Nezahat Ceylan'la birlikte 'Doğunun Sönmeyen Yıldızı-Akçakale ve Çıldır Araştırmaları' adıyla kitap haline getirmiştir. Bu kitap Atatürk Üniversitesi tarafından Ocak 2019'da yayınlanmıştır.

Diğer ada çok sayıda kuşun yaşadığı ve yuva yaptığı Kuş adasıdır.

Çıldır Gölü'nde Ot Sazanı (Sarı Balık) denilen ve başka sularda bulunamayan lezzette bir balık yaşıyor. Gölün suyu içilecek temizliktedir.

Çıldır'da bir diğer göl, Aktaş (Hozapin) gölüdür. Yarısı Türkiye'de yarısı Gürcistan'da olan bu gölde bir kuş cennetidir.

İki önemli kale var… Tarihi Şeytan kalesi ve Kurtkale.

Şeytan kalesinin yer aldığı kanyon bitki örtüsü ile kaplı, çok derin ve eşsiz güzelliktedir. Kurt kalesi de Gürcistan sınırındadır.

7 katlı maÄŸaralar ve koç-koyun heykelleri de ilgi çeken  özelliktedir.

Çıldır da aşıklar kültürü gelişmiştir. Korunması gereken söz kültürüne sahiptir.

"Çıldır" adı dikkat çekmekte ve ne anlama geldiği merak edilmektedir. Bu alanda en iyi kaynak İndex-Anatolicus'tur. Bu kaynağa göre Gürcüce "Çrdillo" kuzey demektir.

Çıldır esasında gölün adıdır. Bölgeye de Çıldır denilmektedir. Çıldır Eyaleti veya Çıldır Beylerbeyliği, 16. yüzyılda Çıldır, Ardanuç, Şavşat, Oltu yöresiyle Gürcistan'ın Ahıska ve civarını içine alan Osmanlı Devleti eyaletidir. Merkezi Ahıska'ydı.

Çıldır'da halkın demografik yapısı; Terekeme ve Ahıska Türklerinden oluşur. Halkın geçim kaynağı hayvancılık ve tarımdır. Bu ilçede yaşayan nüfusun takriben dört veya beş katı dışarıda yaşıyor. Batıya göç, Doğunun önlenemeyen kaderi oldu. 1886 yılında Çıldır'ın nüfusu 8.909 iken bugün 2018 itibarıyla 9.883'tür.

Çıldır halkı medeni ve uyumludur. Ceza evi hep boş kaldığı için yaklaşık on sene önce kaldırıldı. Hâkimler de boş oturuyor diye mahkemeler kapatıldı.

Göl ve çevresi geçen sene koruma altına alındı. Ardahan Valisi Mustafa Masatlı tarafından  rekreasyon projesi kapsamında çalışmalar yapılıyor . Ayrıca mevcut yöneticiler Kaymakam Alper TaÅŸ ve Belediye BaÅŸkanı Yakup AzizoÄŸlu'nun çabaları bu gün bu doÄŸa harikası Çıldır'ı yükselen bir deÄŸer yapmıştır.

 

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Büyük yanılgı
Büyük yanılgı
Ahmet GÜRSOY
Büyük yanılgı
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Ahmet SEVGİ
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Arslan BULUT
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Arslan TEKİN
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Ekonomik gidişat korkutuyor
Ekonomik gidişat korkutuyor
Esfender KORKMAZ
Ekonomik gidişat korkutuyor
Belediyede çarçur edilen paralar
Belediyede çarçur edilen paralar
Murat AĞIREL
Belediyede çarçur edilen paralar
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Orhan UĞUROĞLU
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
Selcan TAŞÇI
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
Yanlış düşünen kaptanlar
Yanlış düşünen kaptanlar
Ertuğrul DİLEK
Yanlış düşünen kaptanlar
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!