Varlık Fonu Örtülü Ödenek olmasın

A+A-
Esfender KORKMAZ

Sermaye piyasalarının istikrarını sağlamak ve stratejik yatırımlara kaynak aktarmak amacıyla, Başbakanlığa bağlı ''Türkiye Varlık Fonu Anonim Şirketi'' kuruluyor.

Anonim şirket olunca, çalışması da özel sektör gibi olacak ve Sayıştay denetimi dışında kalacak.

Özelleştirme Fonu'ndan sağlanacak 50 milyon lira sermaye ile kurulacak fona ilk başta İşsizlik Fonu'ndaki 100 milyar liranın da dahil edileceği anlaşılıyor.

Dünyada Örnekleri:

Petrol zengini ülkeler veya Çin gibi ihracattan dolayı cari fazla veren ülkeler ellerinde biriken dövizleri ve kaynakları değerlendirmek için ''Ulusal Varlık Fonu'' kurmuşlardır. Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Norveç ulusal varlık fonları birer örnektir.

OECD ve IMF kurulacak bu tür fonlar için, Norveç'i örnek olarak öneriyor. Norveç varlık fonunda 870  milyar dolar var. (Türkiye'nin bir yıllık Millî Gelirine eşit.)

Dünyanın en büyük 10 ulusal varlık fonunun üçü Çin'e aittir. Çin cari fazlalarını bu fonlar aracılığı ile değerlendirmektedir. Diğerleri petrol veya cari fazla veren ülkelerdir. (Aşağıdaki tablo.)

***************************************************************

En Büyük 10 Ulusal Varlık Fonu

----------------------------------------------------------------------

                                Varlık

  Ülke               (Milyar Dolar)   Başlangıç   Köken

-------------       ----------------------- ----------------  -------------

Norveç                       871                    1990             Petrol

Birleşik Arap

Emirliklerİ                792                    1976             Petrol

Çin(CİC)                        746                     2007            Cari Petrol

Suudi Arabistan     598                     1952             Petrol

Kuveyt                        592                     1953             PetroL

Çin(SAFE)                     474                    1997             Cari Fazla

Hong-Kong                   442                    1943             Cari Fazla

Singapur                    344                    1981             Cari Fazla

Katar                          256                     2003             Petrol

Çin (NSSF)                    236                     2000            Cari fazla

********************************************************

Türkiye ulusal fonda ne kadar iddialı olabilir?

Türkiye cari açık veriyor. Petrol geliri de yok. Elinde yalnızca  35 milyar dolarlık işsizlik fonu var. Bu fon da Devlet iç borçlanma senetlerine yatırılmış durumda. Yani zaten bu fon kullanılıyor.

Diğer kaynaklar, silah sanayini geliştirmek için kurulan Savunma Sanayi Fonu ile özelleştirmelerden kalan paranın toplandığı Özelleştirme Fonu. Ayrıca 45 yaşın altındaki çalışanlardan her ay kesilecek BES primlerinin oluşturacağı kaynak, Karayolları, DSİ, TRT gibi özel bütçeli kuruluşların, kimi KİT'lerin ellerindeki arsa ve binalardan oluşan varlıklarının Özelleştirme İdaresi eliyle satılması olabilir.

 Özelleştirme gelirlerinin fona aktarılmasında ortaya çıkan bir çelişki var: ''Devlet bir kamu altyapı yatırımını özelleştirecek, gelirini fona aktaracak başka altyapı yatırımlarını destekleyecek.'' Kaldı ki özelleştirme nereye kadar? KİT'lerin tamamına yakını özelleşti.

Sakıncalı yanları var:

Geçmişte ekonomik istikrarın bozulmasına bütçe dışı fonlar da etkili oldu. Varlık Fonu farklı olabilir, ancak iki önemli sorun, iki önemli sakıncası giderilirse...

1)En önemli sorun devlete ve sonuç olarak millete ait bir fonun, yine millet tarafından yani Parlamento adına Sayıştay tarafından denetlenmesidir. Bu denetim olmazsa, Başbakanlık fonu Örtülü Ödenek gibi kullanabilir. Bu fon kalıcı olacağı için bugünkü hükümetin veya gelecekteki hükümetlerin bu fonu yandaşları için kullanmayacağı ve yandaşlarına servet transferi aracı yapmayacağını kimse garanti edemez.

Maliye Bakanı Ağbal, "Türkiye'de kurulacak Varlık Fonu, Sermaye Piyasası Kurulu'nun yapmış olduğu bütün kurumsal yönetişim düzenlemelerine tabi olacak, şeffaf olacak, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından düzenlenen bağımsız denetimle ilgili bütün kurallara tabi olacak" diyor. Buradaki çelişki de açıktır: Özel denetim, fonun kayıtlara uygun olup olmadığını denetler. Fonun halk adına kullanılma şeklini denetleyemez.

2) Kamu altyapı yatırımlarını yap işlet devret modeli ile veriyor. Bu yatırımlar için talep garantisi de veriyor. Müteahhit maliyet olarak hem asgari yüzde 12 banka faizini koyuyor, hem de yine asgari yüzde 10 kârını koyuyor. Yani bugünkü şartlar altında müteahhit gelecek yıllardaki gelirini bugüne indirgemek için yüzde 22 iskonto oranı kullanıyor.

Oysa ki aynı yatırımı devlet borçlanarak yapsa, yalnızca yüzde 10 iç borçlanma faizi verecektir. Yani yatırımın maliyeti düşecektir. Halkın cebinden daha az parası çıkmış olacaktır.

 Bizim hem bütçe açık veriyor, hem de cari açığımız var. Bütçe açıklarını kapatmak için devletin borçlanma sınırı var. Bunun yerine yatırımların bir kısmını fondan desteklerse, o zaman bu sınır genişlemiş oluyor. Hele hele müteahhide kaynak sağlamak için bu fondan borçlanırsa, borçlanmanın maliyeti artar, halktan müteahhide kaynak aktarılmış olur.

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları