20 Eylül 2021 Pazartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 27°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Durmuş HOCAOĞLU
Durmuş HOCAOĞLU

Laisizm/Laikçilik ve "Kültür Savaşı" : II

[email protected]
+
Aa
-
10 Şubat 2008 Pazar

Bismarck’ın Almanya’da devlet gücü kullanarak “birkısım” vatandaşları üzerine tatbîkata koyduğu ve adını da kendisinin verdiği Kültür Savaşı hukukî değil kendi hukukunu kendisi yaratan siyâsî bir fenomendi ve o da şu problemden neş’et etmekte idi: Kültür Savaşı’nın tatbîkat tarihi olan 1871-1890 arası, bütün Avrupa’yı derinden sarsan 1848 ihtilâlleri döneminde başlayıp 1 Eylül 1871 tarihli Sedan Savaşı akabinde tamamlanan Alman Birliği’nin oturma dönemdir ve bu da Avrupa ve dünya siyâsetinde git-gide artan ağırlığı ile mütenâsip olarak Almanya için, ilk defa ve zorlukla kazanılmış olan millî birliğin muhâfazasını çok mühim bir hâle getirmektedir. Bu noktada, Katolik Alman vatandaşlarının durumu, devleti ve millî birliği herşeyin fevkınde addeden Şansölye Prens Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen için ciddî bir problem teşkîl etmekteydi; çünkü, O’na göre Katolik Almanlar millî birlik için potansiyel bir tehdit unsûru demekti. Bu algılamanın sebebi aslında çok gerilere, tâ German-Roma harplerine kadar giderse de konumuz bu değil; kısacası şu: Protestanlığın kalesi olan Almanya için Katolisizm’in kâbesi demek olan Papalık ve Vatikan dâimâ “tehditkâr öteki” olmuştur; hâl böyle olunca, Katoliklerin Vatikan’a sadakâtinin Almanya’ya sadakâtine nisbetle öncelik taşıdığı kanâatindeki Bismarck, bu ’irrite edici’vatandaşlarının siyâsî, kültürel ve iktisâdî güçlerini, kısacası içtimâî müessiriyyetlerini kırmanın, Almanya’nın istikbâkli için şart olduğuna karar vererek böyle bir tatbîkata girişmiştir.
İmdi: Bisarck’a ve O’nun gibi düşünenlere göre nasıl ki Alman Katolik Kilisesi ve Alman Katolik Merkez partisi birer Papalık ajanı, işbirlikçisi idilerse, benzer şekilde, Katolik Alman vatandaşları da potansiyel bir tehdit ve tehlike kümesi oluşturmaktaydılar; işte, bundan dolayı doğrudan ve açıkça “hedef” seçildiler. Bismarck’ın kendi hâtıralarında da belirttiği üzere, resmî olarak toplam onaltı yıl süren bu çalkantılı dönemde, devlet gücü kullanılarak ve öncelikle kültür kurumlarına yönelindi; “Kültür Savaşı” terimi bundan kinâyedir. Katolik Kilisesi’ni Cizvit tarîkatini - Katolik Kilsesi’nin hâlâ Luther üzerindeki aforuzu kaldırmadığını ve Cizvitliğin de Protestanlığa karşı mücâdele etmek için kurulmuş, Vatikan’a tâbî bir teşkîlât olduğunu hâtırlayalım - sıkı bir devlet denetimi ve vesâyeti altına alan, Kilise’nin yargı yetkisini yalnız dinî konularla sınırlandıran bu hareket, karşı-tepkilerin şiddetlenmesi üzerine önce yavaşladı, bâzı konularda geri adımlar atıldı ve nihayet 1887’de ise hemen-hemen tamâmiyle iptal edildi. Görünürde geriye, “okullarda devlet kontrolü” ve “nihâh usûlü” gibi pek az şey kalmıştı. Ancak asıl olarak elde edilmek istenen, büyük ölçüde kazanılmıştı: Bir yandan Katolik Kilisesi hemen tamâmiyle gücünden arındırılırken diğer yandan da Devlet-Kilise ayrımında önemli bir mesafe kat’edilmiş bulunuyordu. Ancak, Kültür Savaşı’nın en büyük te’sîri, hiç şüphesiz, Katolik vatandaşların cemiyet içindeki konumlarının çok sarsılmış, içtimâî ve kültürel hayat içerisinde alt sıralara itilmiş olmasıydı. Savaş resmen belirli bir nesli etkilemiş gibi görünse de, bu, aldatıcıdır; ondan sonraki bütün nesiller boyunca bu etki asla tam olarak silinememiş, o tarihten sonra Katolik Almanlar hiçbir zaman Protestanlar kadar müessîr olamamışlar, hep  “ikinci”  statüde kalmışlardır.
Bu sonuç, o tarihten sonra, bir ülkede Devlet gücü kullanılarak toplumun bâzı kesimlerinin önünün kesilmesi sûretiyle etkisinin azaltılması, yâni Kültürel ve Sosyal Gecikme’ye mâruz bırakılması ve diğer bazı kesimlerinin önünün açılması için girişilen bütün hareketler için de kullanılır olmuştur. Nitekim, meselâ, Fransa’da 1572’den önce nüfusun yaklaşık yüzde otuzunu oluştururken yüzde üçe düşüren ve Saint-Barthèlemy Katliâmı ile gelişen, uzunca bir tarihi kapsayan hâdiseler bir Kültür Savaşı’dır. Kezâ, söz gelimi, Amerika’da zencîlere yönelik resmî ve gayri resmî “ikincileştirme” ve “sosyal ve kültürel geciktirme” politikaları da.
İşte, Dil ve Kültür dersimde daha mufassalan ele aldığım ve birkaç hafta önceki imtihanda çocuklara ter döktüren ve daha farklı da olsa, şu ânda bizim içinde yaşamakta olduğumuz çalkantı da bu: Kültür Savaşı.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Türk subayları önünde saygı duruşu
Türk subayları önünde saygı duruşu
Ahmet B. ERCİLASUN
Türk subayları önünde saygı duruşu
24 saat yalan söylüyorlar ki...
24 saat yalan söylüyorlar ki...
Arslan BULUT
24 saat yalan söylüyorlar ki...
Diyanet'in ne olacak bu hâlleri...
Diyanet'in ne olacak bu hâlleri...
Arslan TEKİN
Diyanet'in ne olacak bu hâlleri...
Bu kadar Kur'ân kursu isabet mi?!
Bu kadar Kur'ân kursu isabet mi?!
Arslan TEKİN
Bu kadar Kur'ân kursu isabet mi?!
Rezervlerde akla zarar işler!..
Rezervlerde akla zarar işler!..
Esfender KORKMAZ
Rezervlerde akla zarar işler!..
Adil değil, güvenilir hiç değil!
Adil değil, güvenilir hiç değil!
Fatma ÇELİK
Adil değil, güvenilir hiç değil!
Yumurta zam şampiyonu
Yumurta zam şampiyonu
Gülay TUNÇEL
Yumurta zam şampiyonu
Adana'nın Altın Kozası...
Adana'nın Altın Kozası...
Mehmet FARAÇ
Adana'nın Altın Kozası...
İki Bakan'ın taziye yayınladığı sır cinayet
İki Bakan'ın taziye yayınladığı sır cinayet
Murat AĞIREL
İki Bakan'ın taziye yayınladığı sır cinayet
''Esnaf sebep, enflasyon sonuç!''
''Esnaf sebep, enflasyon sonuç!''
Murat İDE
''Esnaf sebep, enflasyon sonuç!''
Geçmiş olsun Erdoğan…
Geçmiş olsun Erdoğan…
Orhan UĞUROĞLU
Geçmiş olsun Erdoğan…
Zamlar sebep etiketler sonuç
Zamlar sebep etiketler sonuç
Orhan UĞUROĞLU
Zamlar sebep etiketler sonuç
Fakire Altın Vuruş
Fakire Altın Vuruş
Remzi ÖZDEMİR
Fakire Altın Vuruş
"Her millet lâyık olduğu gibi yönetilir"

Servet AVCI
"Her millet lâyık olduğu gibi yönetilir"
Yahudi tarlasındaki laiklik karşıtı!
Yahudi tarlasındaki laiklik karşıtı!
Kemal VANLI
Yahudi tarlasındaki laiklik karşıtı!
AKP'nin enflasyon ve dolara karşı iki silahı!
AKP'nin enflasyon ve dolara karşı iki silahı!
Evren Devrim ZELYUT
AKP'nin enflasyon ve dolara karşı iki silahı!