12 Haziran 2021 Cumartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 27°C
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Çıkış yolu çok zor ve zahmetlidir (3)

[email protected]
+
Aa
-
7 Mayıs 2021 Cuma
Önceki gün ve dün bu köşede krizden çıkış için, kurumsal ve yapısal sorunların çözümü için önerilerde bulunmuştum.
Kısa ve orta vadede yapılacaklara gelince;
1 - Kısa ve orta dönemde para, kur ve dış ticaret politikası değişmelidir. Dalgalı kur politikası, cari açıkları ve dolarizasyonu tırmandırmıştır. Merkez Bankası bağımsızlığı zedelendi. MB prestij kaybetti. Dalgalı kur politikasını, iki veya üç yılık geçici bir zaman içinde değiştirmek ve Çin'deki gibi yarı-sabit kur sistemine geçmek; aynı zamanda da MB yasasını değiştirerek bankanın TL yanında kuru da gözetmesini ve bankanın tam bağımsızlığını sağlamak gerekiyor. (İktisatta Marcus Fleming ve Robert A. Mundel tarafından 1960 başlarında geliştirilen, sabit döviz kuru, serbest sermaye hareketleri ve bağımsız para politikası imkansız üçlemesi, Türkiye şartlarında geçerli değil.)
2 - Aynı paralelde sıcak para haraketlerini kontrol etmek gerekir. Sıcak paranın, spekülatif sermayenin cirit attığı ekonomilere, yeni yatırımlar için doğrudan yabancı yatırım sermayesi girmez. Spekülatif sıcak para hareketlerini, vergi dışında Merkez Bankası'na binde bir karşılık alarak kontrol etmek gerekiyor.
3 - Doğrudan yabancı yatırım sermayesi teşvik edilmelidir. Doğrudan yabancı sermaye çekmenin önündeki bürokrasi ve bürokrasinin finansmanı ortadan kaldırılmalıdır.
Örnek vermek gerekirse: Volkswagen Türkiye'de yatırım yapmak istedi ama vazgeçti. Manisa'da kurulması planlanan fabrikanın yıllık 300 bin araç üretim kapasitesine sahip olması ve yaklaşık 4 bin kişilik istihdam yaratması öngörülüyordu. 2020 yılı sonunda yapımına başlanması planlanan fabrikanın 2022'de üretime geçmesi bekleniyordu.
Volkswagen'in yatırımdan vazgeçmesinin, pandemi gibi açıklanan nedenleri akla yakın değil. Zaten yatırımın tamamlanması pandemi sonrasına kalıyordu. Ben nedenini bürokrasinin ağır maliyetine bağlıyorum. Başımdan geçtiği için biliyorum. Yatırım projeleri, imar planları için devlete, özellikle çevre ve şehircilik bakanlığına yüksek harçlar ve paralar ödeniyor.
4 - Kamu kaynakları etkin kullanılmalıdır. Bütçeye yeniden Meclis ve Sayıştay denetimi getirilmelidir. Meclis denetimi dışındaki fonlar ve uygulamalar kaldırılmalı; tüm kamu sektörünü kapsayacak, "global bütçe" uygulamasına gidilmelidir.
5 - Varlık Fonu kaldırılmalıdır. Bütçeden yapılan popülist harcamalar ve şatafat giderleri, her şehirde bir fabrika yapmak ve halka iş dağıtmak için kullanılmalıdır.
6 - Dolaylı vergiler düşürülmeli, asgari ücretin tamamı vergi dışı tutularak, halkın satın alma gücü artırılmalıdır.
7 - Kamuda yolsuzluklar için ağır müeyyide getirilmelidir. Zira yolsuzluklar kamuda mal ve hizmet maliyetlerinde verimliliğin düşmesine ve maliyetlerin artmasına neden olur.
8 - Kamu-Özel İşbirliği Kanunu tamamıyla kaldırılmalıdır. Bu yolla yapılan yatırımların halka maliyeti yüksektir. Talep garantisi dünyanın hiçbir ülkesinde ve hiçbir uygulamada yoktur. Talep garantisinin altında halkın aleyhine yanlışlar yatıyor. Bu yolla yapılan, köprü, tünel, yol, hastaneler, cari yatırım değeri ile devletleştirilmelidir. Devletleştirme ödemeleri, bu kapsamda yapılan yatırım gelirleri ile karşılanmalıdır.
9 - Tarımsal destekler AB seviyesine çıkarılmalıdır. Milli gelirin en az %1'i alt sınır olmalıdır. Organik tarıma daha yüksek teşvikler verilmelidir. Tarım sektörüne spesifik ve acil müdahaleler yapılmalı; tarımsal destekler artırılmalıdır.
10 - Elbette bütün reformlar, siyasi, sosyal ve ekonomik iyileştirmeler, yeni bir kalkınma planı içinde yapılmalıdır.
Netice olarak; Çıkış çok zordur ve zaman alır.
Bilmek gerekir ki, otokrasi yoluna giren hiçbir iktidar, ben yapamadım diye çekilmez. Ama 20 yıllık negatif birikimin devam etmesi toplumu daha da zor duruma sokacaktır. Bunun içinde Halkın tepkisi artmıştır. Erken seçim çözümü hızlandırır.
DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Fauci'yi neden ilâhlara kurban ettiler?
Fauci'yi neden ilâhlara kurban ettiler?
Arslan BULUT
Fauci'yi neden ilâhlara kurban ettiler?
'Moldova-Gagauziya Anıları'
'Moldova-Gagauziya Anıları'
Arslan TEKİN
'Moldova-Gagauziya Anıları'
Sedat Peker'e ne olacak?..
Sedat Peker'e ne olacak?..
Mehmet FARAÇ
Sedat Peker'e ne olacak?..
Bir yazı eşittir milyonlarca Türk Lirası
Bir yazı eşittir milyonlarca Türk Lirası
Murat AĞIREL
Bir yazı eşittir milyonlarca Türk Lirası
Yandaş gazeteciliğin açık seçik tanımı
Yandaş gazeteciliğin açık seçik tanımı
Orhan UĞUROĞLU
Yandaş gazeteciliğin açık seçik tanımı
Tehlikenin adı Rusya
Tehlikenin adı Rusya
Remzi ÖZDEMİR
Tehlikenin adı Rusya
Gel de gülme
Gel de gülme
Selcan T. HAMŞİOĞLU
Gel de gülme