Enflasyon-Kur Çıkmazı - Esfender KORKMAZ
9 Aralık 2021 Perşembe
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Enflasyon-Kur Çıkmazı

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
4 Eylül 2020 Cuma

AÄŸustos ayında TÃœFE oranı aylık yüzde 0,86, yıllık yüzde 11.77 oldu. YÄ°-ÃœFE oranı ise aylık yüzde 2,35, yıllık 11,53 oldu. Dünyada ortalama enflasyon yüzde 2, yüzde 3'e gerilemiÅŸken, ABD ve AB enflasyonu yüzde 2'ye çıkarmak isterken, bizde YÄ°-ÃœFE' nin bir ayda 2,35 çıkması, istikrar sorununun boyutunu gösteriyor.  

Talep artışı olmadığı veya sınırlı olduğu, ayrıca yaz ayı olmasına rağmen enflasyonun aynı oranda devam etmesinin üç temel nedeni var;

1. Merkez Bankası güvenirliğini kaybetti. MB 2006 yılından beri enflasyon hedefi uyguladı ve başarısız oldu. Zira enflasyon hedeflemesinde para ve faiz politikası tamamıyla bu hedefe göre belirlenir. Buna rağmen 14 senedir Merkez Bankası enflasyon hedefini tutturamadı. Dahası yılda beş defa hedef tespit ederek kendisi ile çelişkiye düştü.

Hükümetin Merkez Bankası'na müdahale etmesi de güven kaybı yarattı. Ekonomi politikası gereği olarak Merkez bankaları bağımsız olmayabilir. Ancak ilan edildiği halde müdahale edilmesi, uluslar arası piyasalarda güven kaybına neden oldu.

2. Dalgalı kur politikası ve dış ticaret politikası yanlıştır. Bu nedenle kurlar dikiş tutmuyor. Dış açıklar arttıkça döviz talebi de artıyor. Sonuçta hem güven sorunu hem de açıklar nedeni ile kurlar artıyor. Halen TL yüzde 40 daha düşük değerdedir. Kur artışı ithal girdi fiyatlarını artırıyor. Üretimde ithal girdi payı yüksek olduğu için her kur artışı maliyet artışı yaratıyor.

Enflasyonun devam etmesi TL'ye güvenin düşmesine neden oluyor. Döviz talebi artıyor. TL düşük değerde de olsa da kur artıyor. Kur artışı yeniden enflasyonu artırıyor. Yani enflasyon-Kur çıkmazındayız.

3. Ekonomi yönetimi yapısal sorunları çözemiyor. Son 18 yıldır talep artsa da düşse de enflasyon devam ediyor. Çünkü enflasyonun nedeni; faktör verimliliğinin düşük kalması, kamu kaynaklarının etkin kullanılmıyor olması, oligopol ve spekülatif piyasa yapısı gibi yapısal sorunlardır.

Piyasada oligopol yapılar, tekelci yapılar var. Telekom gibi devlet tekelleri özel tekel haline geldi. Fiyatları istedikleri gibi ayarlıyorlar. Yine toptan fiyatları ayarlayan stokçular var. Et fiyatlarının artmasını önleyen, üreticiden piyasa deÄŸerine alan ve tüketiciye karsız satan  Et Balık Kurumu gibi kurumlar özelleÅŸtirildi.

Kur artışları vitrinde eski ürünlere anında uygulanıyor. Rekabet şartlarının yetersiz kalması ve denetimsizlik nedeni ile perakende satanlar fiyatları yüksek tutuyor.

Öte yandan; enflasyonda bir başka sorun gıda fiyatlarının daha yüksek çıkmasıdır. TÜİK enflasyon sepeti içinde gıdanın payını yüzde 22,77 olarak gösteriyor. Gerçekte düşük gelir guruplarında bu pay yüzde 40 dolayındadır. Yani düşük gelir guruplarının enflasyonu daha yüksektir. Bu nedenle işçi ve memura enflasyon düzeltilmesi yapılırken, ayrı bir sepet hazırlamak ve bu sepete göre geçinme endeksi yapmak gerekir. Ücret ve maaşların da bu endekse göre düzeltilmesi gerekir.

2020 enflasyonu, kur artışına bağlı olarak değişecektir. Ancak yüzde 12 dolayında gerçekleşme olasılığı yüksektir.

Ä°nsanın aklına, acaba hükümet enflasyon mu istiyor; Yoksa yapısal reformdan mı korkuyor? sorusu geliyor. Zira dünyanın enflasyonsuz bir döneme girdiÄŸi bir konjonktürde yapısal reformlar yapılarak enflasyon sorunu çözülebilir. 

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Arslan BULUT
Katar Emiri gibi Bill Gates de özbeöz kardeşimiz mi?
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
Arslan TEKİN
Aziz Sancar 'Türk'ü kazandırdı!
TL cep yakıyor
TL cep yakıyor
Esfender KORKMAZ
TL cep yakıyor
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
Hüseyin Macit YUSUF
Düşman boş durmuyor biz birbirimizi yiyoruz!
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
Orhan UĞUROĞLU
''70 milyar dolar rantı vatandaş ödeyecek''
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
Selcan TAŞÇI
Ozan yapınca suç İbo yapınca ödül
İstifa hakkına veda ederken!
İstifa hakkına veda ederken!
Servet AVCI
İstifa hakkına veda ederken!
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
Mehmet YARDIMCI
Yesevî kültünün Yunus Emre'de görünümü
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?
Yavuz Selim DEMİRAĞ
Melih Gökçek itirafçı olmaya mı hazırlanıyor?