Cari açık veren ülkeler fakirleÅŸti - Esfender KORKMAZ
2 Aralık 2021 Perşembe
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Cari açık veren ülkeler fakirleşti

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
17 Ocak 2021 Pazar

Ä°kinci Dünya savaşından sonra geliÅŸmekte olan ülkeler için kalkınma ekonomisi alanında çok çalışma yapıldı. 1980 sonrası küreselleÅŸme ile birlikte bu çalışmalar  para politikaları ve büyüme alanına yöneldi. Ancak global ekonomi anlayışı, cari fazla eren bazı ülkelerin zenginleÅŸmesine ve cari açık veren bazı ülkelerinde daha fakir kalmasına neden oldu.

ABD için cari açık söz konusu deÄŸildir, çünkü dolar dünya parasıdır. Aynı paralelde kürselleÅŸme döneminde aynı ülke içinde de spekülasyon arttığı için, zengin bir sınıf  türemiÅŸ ve  yoksullar sayısı da arttı. Son yıllarda aşırı yoksullaÅŸan ülkeler, siyasi ve ekonomik olarak dünya düzenini bozmaya baÅŸladığı için, bu defa yeniden kalkınma ekonomisi ön plana çıkmaya baÅŸladı.

Kalkınmada doğru politika üretmek için doğru tespit yapmak gerekir. Bunun içinde, ''herşeyden önce neden bazı ülkeler zengin, bazı ülkeler yoksuldur?' sorusuna cevap aramak gerekir.

Kalkınmanın anahtarı doğal zenginlikler midir? Hayır… Çünkü dünyanın en yüksek petrol rezervlerine sahip ülkesi Venezuela'dır. Venzuela'da insanlar ilaç bulamıyor. 2 milyon insan Venezule'yı terk etti. İkinci petrol ülkesi suudi Arabistan'dır. Suudi Arabistan'ın 34 milyonluk nüfusunun yüzde 30'u gecekondularda oturuyor.

Sosyo ekonomik sistem mi? DeÄŸil... Sosyalist anlayışta, gelir dağılımında eÅŸitlik ön plandadır. Bu gün eski Sovyetlere mensup olan ülkelerden Avrupa'da kalanlar daha zengindir. Ama Avrupa'da kalanlar arasında da gelir farkı yüksektir. Söz gelimi fert başına gelir Çekya ve Slovanya'da 25 bin dolar üstü, Macaristan'da 20 bin dolar ve  Bulgaristan'da on bin dolar dolayındadır. Buna karşılık yine Sovyetlere dahil olmuÅŸ Türkmenistan'da 7 bin dolar ve Özbekistan 'da 2 bin dolar kadardır.

Avrupa'da kalan eski Sovyet ülkeleri arasında, sovyetler döneminde de bu gün olduğu gibi kalkınmışlık farkı vardı.

1985 yazında; uluslararası Maliye Sempozyumu için iki  akademisyen olarak Karayolu ile Macaristan'a gittik. Romanya'da  her duvarda Nikolay ÇavuÅŸesku'nun resimleri vardı. Ama halk çok zor durumda idi. Pazara gittik. Karpuz geldi. Satıcı dilimleyerek sattı. Kuyrukta bir dilim  karpuz almadan dönenler oldu. Resim çektim. Polis filmi çıkardı.

Aynı Sovyetlere dahil, Macaristan'da Amerikan pazarı vardı. Batı malları satılıyordu. Halkın refahı daha yüksekti. Halktan isteyene devlet yarım dönüm özel arazi tahsis etmişti. Özel arazilerde buğday yarım metre idi. Kolhozlara dahil olanlarda bir karıştı. O zaman özel mülkiyetin ne kadar doğal ve önemli olduğunu anladım.

Özetle, sosyo - ekonomik sistemlerde gelir ve serveti eÅŸit dağıtamadı, halkın refahını artıramadı ve dağıldı. 

Kakınmayı kapsayıcı kurumsal yapılara bağlayanlar da sonucu sebep gibi göstermiş oluyorlar. Gerçekte ülkeler kalkındıkça kapsayıcı kurumlar da gelişir. Kapsayıcı kurumlar geliştikçe ülkeler de kalkınır. Yani birbirini etkiler. Biri sebep diğeri sonuç değildir.

Geleneksel ve sosyal kurumlar; devlet, aile, eğitim, hukuk, ekonomi, siyaset ve din unsurlarını kapsar.

Devletin kalkınmada yeri, seçilen siyasilerin anlayışına baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸir. Seçilenler, devlet yönetiminin halk tarafından kendilerine verilen geçici bir görev olduÄŸu anlayışına sahip olurlarsa kalkınma devam eder, yok eÄŸer devleti kendi malları gibi görürlerse seçim popülizmi için kullanırlarsa kalkınma bir yere kadar devam eder. Sonrası durur. Şili ve Güney Kore'de dikta bir süre kalkınmaya imkan verdi ve fakat eÄŸer bu ülkeler zamanında demokrasiye geçmemiÅŸ olsalardı kalkınmaları tıkanma noktasındaydı. 

Eğitimi ideolojik kullanan iktidarlar, aynı zamanda kalkınmanın temel ögesi beşeri yatırımın önünü tıkamış olurlar.

Kalkınma için Hukukta istikrar; Çin örneğinde olduğu gibi, önemlidir. Bizde yasalar çok sık değiştiği için belirsizlik ve güven sorunu kalkınmayı engellemektedir.

Toplumun kültürü de kalkınmayı etkiler... Söz gelimi Latin kültürü ve Anglosakson kültürü farklı kültürlerdir. Latin ülkeleri vergiye karşı daha tepkilidir. Bu ülkelerde kayıt dışılık daha yaygındır. Latin ülkelerinde dolaylı vergilerin payı daha yüksektir.

Bütün dinlerde biat kültürü kalkınmayı engellemiÅŸtir. Ancak Ä°slam dışındaki dinler zaman zaman güncellemeye gitmiÅŸ ve seküler düzene geçmiÅŸtir. Ä°slam ülkeleri arasında kalkınmış bir ülke yoktur. Ä°slamda güncelleme yapmak, dinin toplumlarda daha etkili olmasının da yolunu açacaktır. 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
MHP neyin kavgasını yapıyor?
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Ahmet GÜRSOY
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Eğitim dâvâmız…
Eğitim dâvâmız…
Ahmet SEVGİ
Eğitim dâvâmız…
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Arslan BULUT
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Milleti Avrupa'nın ırgatı yapmak!
Milleti Avrupa'nın ırgatı yapmak!
Arslan BULUT
Milleti Avrupa'nın ırgatı yapmak!
Türk'ün yeni vizyonu
Türk'ün yeni vizyonu
Arslan TEKİN
Türk'ün yeni vizyonu
PKK'sız parti kurulabilir mi?
PKK'sız parti kurulabilir mi?
Arslan TEKİN
PKK'sız parti kurulabilir mi?
İktisadın sustuğu yer
İktisadın sustuğu yer
Esfender KORKMAZ
İktisadın sustuğu yer
Büyüme sürdürülebilir mi?
Büyüme sürdürülebilir mi?
Esfender KORKMAZ
Büyüme sürdürülebilir mi?
Krizden federasyon çıkmaz!
Krizden federasyon çıkmaz!
Hüseyin Macit YUSUF
Krizden federasyon çıkmaz!
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Murat AĞIREL
Gelen tehlikenin farkında mısınız
''Kirlenmek güzeldir''
''Kirlenmek güzeldir''
Murat İDE
''Kirlenmek güzeldir''
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Orhan UĞUROĞLU
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
AKP iktidarı başardı; ''Dünya Rant Rekoru''
AKP iktidarı başardı; ''Dünya Rant Rekoru''
Orhan UĞUROĞLU
AKP iktidarı başardı; ''Dünya Rant Rekoru''
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Selcan TAŞÇI
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Casusluk…
Casusluk…
Selcan TAŞÇI
Casusluk…
Geleneksel kültürümüzde kahve
Geleneksel kültürümüzde kahve
Mehmet YARDIMCI
Geleneksel kültürümüzde kahve
Hakemin sahadaki yeri
Hakemin sahadaki yeri
Ertuğrul DİLEK
Hakemin sahadaki yeri
AKP bakın kimleri zengin etti!
AKP bakın kimleri zengin etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP bakın kimleri zengin etti!
O sezonun bu haftası…
O sezonun bu haftası…
Murat TAŞKIN
O sezonun bu haftası…