Cari açık veren ülkeler fakirleÅŸti - Esfender KORKMAZ
19 Ocak 2022 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Cari açık veren ülkeler fakirleşti

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
17 Ocak 2021 Pazar

Ä°kinci Dünya savaşından sonra geliÅŸmekte olan ülkeler için kalkınma ekonomisi alanında çok çalışma yapıldı. 1980 sonrası küreselleÅŸme ile birlikte bu çalışmalar  para politikaları ve büyüme alanına yöneldi. Ancak global ekonomi anlayışı, cari fazla eren bazı ülkelerin zenginleÅŸmesine ve cari açık veren bazı ülkelerinde daha fakir kalmasına neden oldu.

ABD için cari açık söz konusu deÄŸildir, çünkü dolar dünya parasıdır. Aynı paralelde kürselleÅŸme döneminde aynı ülke içinde de spekülasyon arttığı için, zengin bir sınıf  türemiÅŸ ve  yoksullar sayısı da arttı. Son yıllarda aşırı yoksullaÅŸan ülkeler, siyasi ve ekonomik olarak dünya düzenini bozmaya baÅŸladığı için, bu defa yeniden kalkınma ekonomisi ön plana çıkmaya baÅŸladı.

Kalkınmada doğru politika üretmek için doğru tespit yapmak gerekir. Bunun içinde, ''herşeyden önce neden bazı ülkeler zengin, bazı ülkeler yoksuldur?' sorusuna cevap aramak gerekir.

Kalkınmanın anahtarı doğal zenginlikler midir? Hayır… Çünkü dünyanın en yüksek petrol rezervlerine sahip ülkesi Venezuela'dır. Venzuela'da insanlar ilaç bulamıyor. 2 milyon insan Venezule'yı terk etti. İkinci petrol ülkesi suudi Arabistan'dır. Suudi Arabistan'ın 34 milyonluk nüfusunun yüzde 30'u gecekondularda oturuyor.

Sosyo ekonomik sistem mi? DeÄŸil... Sosyalist anlayışta, gelir dağılımında eÅŸitlik ön plandadır. Bu gün eski Sovyetlere mensup olan ülkelerden Avrupa'da kalanlar daha zengindir. Ama Avrupa'da kalanlar arasında da gelir farkı yüksektir. Söz gelimi fert başına gelir Çekya ve Slovanya'da 25 bin dolar üstü, Macaristan'da 20 bin dolar ve  Bulgaristan'da on bin dolar dolayındadır. Buna karşılık yine Sovyetlere dahil olmuÅŸ Türkmenistan'da 7 bin dolar ve Özbekistan 'da 2 bin dolar kadardır.

Avrupa'da kalan eski Sovyet ülkeleri arasında, sovyetler döneminde de bu gün olduğu gibi kalkınmışlık farkı vardı.

1985 yazında; uluslararası Maliye Sempozyumu için iki  akademisyen olarak Karayolu ile Macaristan'a gittik. Romanya'da  her duvarda Nikolay ÇavuÅŸesku'nun resimleri vardı. Ama halk çok zor durumda idi. Pazara gittik. Karpuz geldi. Satıcı dilimleyerek sattı. Kuyrukta bir dilim  karpuz almadan dönenler oldu. Resim çektim. Polis filmi çıkardı.

Aynı Sovyetlere dahil, Macaristan'da Amerikan pazarı vardı. Batı malları satılıyordu. Halkın refahı daha yüksekti. Halktan isteyene devlet yarım dönüm özel arazi tahsis etmişti. Özel arazilerde buğday yarım metre idi. Kolhozlara dahil olanlarda bir karıştı. O zaman özel mülkiyetin ne kadar doğal ve önemli olduğunu anladım.

Özetle, sosyo - ekonomik sistemlerde gelir ve serveti eÅŸit dağıtamadı, halkın refahını artıramadı ve dağıldı. 

Kakınmayı kapsayıcı kurumsal yapılara bağlayanlar da sonucu sebep gibi göstermiş oluyorlar. Gerçekte ülkeler kalkındıkça kapsayıcı kurumlar da gelişir. Kapsayıcı kurumlar geliştikçe ülkeler de kalkınır. Yani birbirini etkiler. Biri sebep diğeri sonuç değildir.

Geleneksel ve sosyal kurumlar; devlet, aile, eğitim, hukuk, ekonomi, siyaset ve din unsurlarını kapsar.

Devletin kalkınmada yeri, seçilen siyasilerin anlayışına baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸir. Seçilenler, devlet yönetiminin halk tarafından kendilerine verilen geçici bir görev olduÄŸu anlayışına sahip olurlarsa kalkınma devam eder, yok eÄŸer devleti kendi malları gibi görürlerse seçim popülizmi için kullanırlarsa kalkınma bir yere kadar devam eder. Sonrası durur. Şili ve Güney Kore'de dikta bir süre kalkınmaya imkan verdi ve fakat eÄŸer bu ülkeler zamanında demokrasiye geçmemiÅŸ olsalardı kalkınmaları tıkanma noktasındaydı. 

Eğitimi ideolojik kullanan iktidarlar, aynı zamanda kalkınmanın temel ögesi beşeri yatırımın önünü tıkamış olurlar.

Kalkınma için Hukukta istikrar; Çin örneğinde olduğu gibi, önemlidir. Bizde yasalar çok sık değiştiği için belirsizlik ve güven sorunu kalkınmayı engellemektedir.

Toplumun kültürü de kalkınmayı etkiler... Söz gelimi Latin kültürü ve Anglosakson kültürü farklı kültürlerdir. Latin ülkeleri vergiye karşı daha tepkilidir. Bu ülkelerde kayıt dışılık daha yaygındır. Latin ülkelerinde dolaylı vergilerin payı daha yüksektir.

Bütün dinlerde biat kültürü kalkınmayı engellemiÅŸtir. Ancak Ä°slam dışındaki dinler zaman zaman güncellemeye gitmiÅŸ ve seküler düzene geçmiÅŸtir. Ä°slam ülkeleri arasında kalkınmış bir ülke yoktur. Ä°slamda güncelleme yapmak, dinin toplumlarda daha etkili olmasının da yolunu açacaktır. 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Apaçık bir çarpıtma örneği
Apaçık bir çarpıtma örneği
Ahmet GÜRSOY
Apaçık bir çarpıtma örneği
Rüya görmek…
Rüya görmek…
Ahmet SEVGİ
Rüya görmek…
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
Arslan BULUT
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
Bu kin sizi nereye götürür?!
Bu kin sizi nereye götürür?!
Arslan TEKİN
Bu kin sizi nereye götürür?!
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
Esfender KORKMAZ
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
Murat AĞIREL
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
Orhan UĞUROĞLU
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Selcan TAŞÇI
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Vedat BAYRAM
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Evren Devrim ZELYUT
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…
Murat TAŞKIN
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…