Faiz-kur kısır döngüsü - Esfender KORKMAZ
8 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Faiz-kur kısır döngüsü

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
12 Ağustos 2020 Çarşamba

2019 yılında Merkez Bankası, önce yüzde 24 olan gösterge faizini yıl içinde 4 defa değiştirerek 13 Aralıkta yüzde 12'ye indirdi. Eğer uygulandıkları aylar itibariyle ağırlıklı ortalamasını alırsak, 2019 yılında Merkez Bankası ortalama gösterge faizi yüzde 20'dir. 2019 TÜFE oranı yüzde 11,84 oldu.

2020 içinde de Merkez Bankası gösterge faizini Mayıs ayına kadar beş defa indirdi. Bu beş ayda MB ağırlıklı ortalama gösterge faizi 9,65 oldu. Ancak Mayıs sonunda yıllık TÜFE oranı, 2019 yıl sonu TÜFE oranına göre arttı ve 12,66 oldu. Mayıs ayı yıllık enflasyonunda 2019'un da etkisi var. Ancak yıl sonu enflasyonu da farklı olmayacak.

Bu karşılaÅŸtırmadan çıkan sonuç: Ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası enflasyonu düşürmek için  faiz oranlarını düşürdü. Aynı zamanda ekonomi canlansın diye para arzını ve kredi hacmini artırdı. Artan likidite, güven sorunu yaÅŸandığı ve bu nedenle yatırım ortamı olmadığı için, dövize, altına ve gayrimenkule gitti. Artan kurlar enflasyonu daha da artıracaktır. Kedi kuyruÄŸunu kovalar gibi… Çıkmazdayız. Kısır döngü yaşıyoruz.

Deutch Bank bir notunda TL'nin dünyanın en ucuz parası olduğunu açıkladı. Bu günkü kurlardan bakarsak TL yüzde 35 oranında daha düşük değerdedir. Geçen yazımda söylemiştim; TL son 60 yılın en düşük değerindedir.

Merkez Bankası, faiz oranlarını enflasyonun üstüne çıkarıp reel faize geçmesi gerekiyor. Ancak bunu dolaylı yoldan yapmaya çalışıyor. Gösterge faizini deÄŸiÅŸtirmeden geç likidite penceresini kullanmaya baÅŸladı. Geç likidite faizi 11,25'tir. Bu nedenle gecelik faiz oranı bankaların açıklamasına göre yüzde 9,75 civarında oluÅŸtu. Ayrıca Merkez Bankası likiditeyi de kıstı. Ekonomi yönetimi de kredi geniÅŸlemesini durdurdu. 

Merkez Bankasına son yıllarda müdahale var. Ancak önceden de başarısızdı. İMF programına ve önerisine uygun olarak 2006 yılında açık enflasyon hedeflemesine başladı. Bu güne kadar hiçbir sene hedefi tutturamadı. Bu nedenle MB'ye olan güven kayboldu.

Ekonomi yönetiminin faiz ve kur politikasına, Türkiye'nin bu günkü şartlarında yeniden çalışması gerekir.

1. Faiz politikasının tek başına günlük geçici etkisi vardır. Para politikası, maliye politikası, kur politikası, istihdam politikası, gelir dağılımı politikası olarak iktisat politikaları bir bütündür. Bir plan içinde koordineli uygulanması gerekir.

2. Avrupa BirliÄŸi, Avrupa Ä°nsan Hakları Mahkemesi, Dünya Adalet Projesi, Türkiye de hukukun üstünlüğünde geri düştüğünü defalarca açıkladı. Bu ÅŸartlar altında yerli ve yabancı sermaye bizim yaratacağımız algıya mı bakar, yoksa bu kurumlara mı bakar? Hukukun üstünlüğü, mülkiyet güvencesini de barındırır. Hukukun üstünlüğünde geri düşmemiz, yatırım ortamını da zedeledi. Faizleri sıfır da yapsak yerli veya yabancı sermaye yatırım yapmıyor. 

3. Dalgalı kur politikası, Türkiye'nin döviz ve kur sorununu çıkmaza soktu.

Bu çıkmazı tahmin etmiyoruz, yaşıyoruz. Dalgalı kur sistemi kurları ve ödemeler  blançosunu otomatik dengeye getiren bir sistemdir. Ancak bu sistem ABD ve Avrupa için doÄŸrudur. Türkiye de piyasa yetersizliÄŸi ve vadeli döviz iÅŸlemlerinin sığlığı nedeni ile bu sistemin bozucu etkileri daha ağır basıyor. YaÅŸadıklarımıza gelince;

·   Bu kur politikası; Ãœretimin ithal girdiye bağımlı olmasına neden oldu ve 2019 sonuna kadar 575 milyar dolar cari açık verdik.

·   Dolarizasyonu artırdı;

·   TL deÄŸerli iken enflasyonu düşürdü, deÄŸersiz iken artırdı.

·   Para ve faiz politikasını çalıştırmadı.

·   Dünyanın en kırılgan ekonomisi olmamıza neden oldu.

·   IMF, Türkiye dışında, Tayland, Endonezya ve Filipinlere de aynı ÅŸekilde dalgalı kur politikası dayattı ancak bu ülkeler de hala düşük gelir düzeyini kıramadılar.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Büyük yanılgı
Büyük yanılgı
Ahmet GÜRSOY
Büyük yanılgı
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Ahmet SEVGİ
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Arslan BULUT
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Arslan TEKİN
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Ekonomik gidişat korkutuyor
Ekonomik gidişat korkutuyor
Esfender KORKMAZ
Ekonomik gidişat korkutuyor
Belediyede çarçur edilen paralar
Belediyede çarçur edilen paralar
Murat AĞIREL
Belediyede çarçur edilen paralar
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Orhan UĞUROĞLU
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
Selcan TAŞÇI
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
Yanlış düşünen kaptanlar
Yanlış düşünen kaptanlar
Ertuğrul DİLEK
Yanlış düşünen kaptanlar
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!