Faiz zor düzeltir çok kolay bozar! - Esfender KORKMAZ
8 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Faiz zor düzeltir çok kolay bozar!

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
3 Şubat 2021 Çarşamba

Bugün TÜİK enflasyon oranlarını açıklıyor. Açıklanan enflasyon oranı aynı zamanda, 18 ÅŸubat 2021 tarihinde toplanacak  Merkez Bankası Para Kurulu'nun gösterge faiz kararını da etkileyecektir. 2020 Enflasyonu artmazsa, faizde deÄŸiÅŸme olmaz. Düşük çıkarsa, MB baskı ile faizi düşürebilir. O zaman kurlarda sıkıntı yeniden baÅŸlar. Spekülatörlerin piyasada etkili olduÄŸu ve doldur - boÅŸalt yaptığı anlaşılır.

Türkiye sürekli nominal faizi konuşuyor. Gerçekte yüksek enflasyon faizlerde yanılgıya neden olur. Bu nedenle enflasyonun etkisini bertaraf etmek ve reel faizi konuşmak gerekir.

Eksi reel faiz, tüketimi artırır. Çünkü tüketimin fırsat maliyeti olan faiz maliyeti düşüktür. Para cep yakar. Paradan kaçış hızlanır. Enflasyon artar. Buna karşılık eksi reel faiz yatırımların maliyetini düşürür ve eğer güven unsuru gibi diğer şartlar uygunsa yatırımları teşvik eder.

Türkiye'de 2003-2009 arasında yüksek reel faiz ve düşük kur uygulaması, portföy yatırımlarını çekmiştir. Söz gelimi 2005 yılında MB faizi yüzde 18,5 iken, TÜFE oranı yüzde 7,72 idi. Yani yüzde 10 reel faiz kısa vadeli yabancı sermaye için çok cazip bir faizdi.

Yine 2007 yılında da MB faizi yüzde 22 idi. TÜFE oranı yüzde 8,39 idi. Yani reel faiz oranı yüzde 12,56 idi.

Bu yıllar arasında, yüksek reel faiz portföye yatırımlarının artmasına ve kur baskısına neden oldu, sonuçta TL aşırı değer kazandı. Merkez Bankası 2003 yılı ve TÜFE bazlı reel kur endeksi, yaklaşık değer olarak 2005 yılında ortalama yüzde 115 iken 2007 yılında yüzde 120 oldu. Yani, sıcak para da dediğimiz kısa vadeli yabancı sermaye hem yüksek reel faiz alıyor, hem de çıkarken daha ucuz fiyatla daha çok döviz alıyordu.

Türkiye'nin 2015 sonrası içinde bulunduğu 'derin göçük'ün temeli o yıllarda atıldı.

esfender-faiz.png

Not: MB faizi ve Reel kur endeksi aylar ağırlıklı yıllık ortalama olarak hesaplanmıştır. Yaklaşık değerlerdir.

O yıllarda  yüksek faiz aynı zamanda yatırım ve üretim maliyetlerini artırdı. Maliyet artışı, aksak rekabet ÅŸartları nedeni ile TÃœFE' ye yansıdı .

Ayrıca TL'nin aşırı deÄŸerli olması Türkiye'nin rekabet gücünü düşürdü... Yerli üretimin  ithalat fiyatları ile rekabet gücü kalmadığı için özel sektör firmaları özellikle hammadde ve aramalı üretimini kesti ve ithal etmeye baÅŸladı. O günkü bilinçsiz ve günübirlik politikalar ve yanlışlar Türkiye'nin potansiyel istikrarını bozdu.

2018 kur şokunda da kur artışı ithal girdi fiyatlarını artırdı. Ekim 2018 de Yİ-ÜFE yüzde 45 ve TÜFE yüzde 25 oldu. Bu defa Türkiye'nin rekabet gücü arttı. Ama iki nedenle yürümedi; Birisi, ithal girdi oranı yüksek olduğu için kur artışı ihracat avantaj sağlamadı. İkincisi, güven altyapısı olmadığı için içerde aramalı ve hammadde yatırımı yapılmadı.

Merkez Bankası para ve faiz politikasını da etkisiz hale getirdi. Faizleri önceden önlem almak amacı ile değil, kur arttığında döviz talebini sınırlamak ve kur artışını sınırlamak ve bunun enflasyona yansımasını önlemek için faiz kararı aldı. Kurlar sabit kaldığında veya düşmeye başlayınca bu defa MB faizleri düşürdü. Bundan sonra ne olur? MB bağımsız karar alabilir mi? Göreceğiz.

Özet olarak; yüksek reel faizde de maliyet yoluyla enflasyonu artırır. Ancak kur ÅŸokları ve kur artışları enflasyona daha hızlı yansıyor ve kur artışından daha yüksek enflasyon yaratıyor. Bu ÅŸartlarda kısa dönemde yatırım maliyetlerini artırsa da, kurları tutmak için reel faiz verilmesi gerekiyor.  

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Büyük yanılgı
Büyük yanılgı
Ahmet GÜRSOY
Büyük yanılgı
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Ahmet SEVGİ
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Arslan BULUT
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Arslan TEKİN
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Ekonomik gidişat korkutuyor
Ekonomik gidişat korkutuyor
Esfender KORKMAZ
Ekonomik gidişat korkutuyor
Belediyede çarçur edilen paralar
Belediyede çarçur edilen paralar
Murat AĞIREL
Belediyede çarçur edilen paralar
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Orhan UĞUROĞLU
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
Selcan TAŞÇI
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
Yanlış düşünen kaptanlar
Yanlış düşünen kaptanlar
Ertuğrul DİLEK
Yanlış düşünen kaptanlar