İstikrar yolu çözümsüz değil - Esfender KORKMAZ
1 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

İstikrar yolu çözümsüz değil

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
27 Aralık 2020 Pazar

Basında esprili haber ve yorum, haberin okunması için bir teşvik unsurudur. Ama ekonomi için durum daha farklıdır. Çünkü ekonomik yorumlardan herkes kendi durumunu tahlil eder ve pozisyon alır.
Bu nedenle; ekonomik yorumlara fazla espri katarsanız, yozlaşır ve asıl yorum kaybolur. 
Ekonomide ideolojik yorum yaparsanız veya  militanca muhalefet yaparsanız, inandırıcı olamazsınız. 
Siyasi iktidarın yanlışlarını da objektif değerlendirmek lazım.
Bu yanlışlar olmasaydı bu günleri yaşamazdık. Mesele bundan sonra iktidarı ne yapması gerektiğini anlatmaktır.
Anlamazsa zaten sonu olmayan bir yoldayız.
O zaman iÅŸ halkın siyasi tercihlerine kalıyor. 
Faizleri ve etkilerini konuÅŸunca reel faizleri konuÅŸmak gerekir.
Eksi reel faiz, ülkelerin  içinde bulunduÄŸu risk durumuna, ekonomik istikrar durumuna ve istikrara baÄŸlı olarak farklı etki yapar.
Söz gelimi Almanya'nın beş yıllık tahvillerinin uluslararası iflas risk primi 10 baz puandır. (0,1 yüzdelik puan).
Almanya'da reel faiz eksi de olsa, riski olmadığı için yabancı sermaye yatırım yapar. Brezilya'da CDS oranı 146 puandır.
Brezilya'da eksi reel faiz var. Ama istikrarsızlıkta yüksek boyuttadır. Türkiye'nin CDS oranı yüzde 550 idi. Gösterge faizi yüzde 15'e çıkınca 350 baz puana geriledi. Şimdi de 331 puana geriledi. Demek ki Türkiye'de reel faiz oranı en az 3 yüzdelik puan olmalıdır. Merkez Bankası da bunu yaptı. 
Türkiye'de reel faiz vermezseniz, yeni kur şokları yaşayabiliriz.
Elde TL olsa da, ithalatın finansmanı ve dolayısıyla cari açık, dış borç faiz ve anapara ödemesi için dövize ihtiyaç var.
MB döviz rezervleri eksidedir. Ayrıca MB kendisinin ve Kamu bankalarının kurları tutmak için  döviz satmayacağı acıkandı. Dahası kur artışları Türkiye'nin CDS oranlarını da artırıyor ve dış borçların çevrilmesi zora giriyor. Kur artışını önlemek için MB'nın elinde üç araç var... Birisi reel faiz vermek... Ä°kincisi sıkı para politkası... Üçüncüsü TL mevduat karşılıklarını düşük, döviz mavduat karşılıklarını yüksek tutmak. 
Döviz mevduatı zorunlu karşılık oranları yüksek, yüzde 13 ile yüzde 21 arasında değişiyor. TL zorunlu karşılık oranı ise düşük, bir yıla kadar en fazla yüzde 6, bir yıldan sonra yüzde 1'dir.
Karşılık oranı yüksek olduğu için bankalar döviz mevduatına çok düşük faiz veriyorlar. Buna rağmen, TL'ye güven olmadığı için döviz mevduatı artıyor.
Sıkı para politikası zaten uygulanıyor. Krediler zorlaÅŸtırıldı. Ama pandemi nedeniyle bütçe harcamalarının kısılması çok mümkün görünmüyor. MB TL'de  sıkılaÅŸtırma yapsa da, bütçe harcamaları ile piyasaya para çıkar. 
Bu nedenlerle Türkiye'nin kısa dönemde dövize ihtiyacı var... Reel faiz vermeden yabancı sermaye girmez. Dolara ve altına talep azalmaz. 
Reel faiz ve kur artışlarının ekonomik etkilerine gelince; reel faiz üretim maliyetlerini ve yatırım maliyetlerini artırır ve enflasyona yansır.
Ama her zaman deÄŸil... Tersi de olabilir. Reel faiz harcamaların maliyetini artırıyor. Harcama yapan aynı zamanda faiz kazancından oluyor. Bu nedenle reel faiz harcamaların ve talebin kısılmasına neden olur ve enflasyonu frenler. 
Buna karşılık Kur artışları enflasyona daha çok yansıyor.
Ãœretimde ithal girdi oranı yüksek olduÄŸu için  kur artışı hemen maliyet artışına ve TÃœFE'ye yansıyor.
Kur şokunda ve iki ay önce doların 8 lirayı geçtiğinde bunu yaşadık.
İlave olarak kur artışı, dış borç riskini artırıyor. İthal girdi finansmanını zora sokuyor ve üretim ve kapasite kullanım oranı düşüyor. Kısaca kur artışının bozucu etkileri daha yüksektir.
Reel faiz günü kurtarmak için gereklidir. Ama istikrarı kurtarmaz.
İstikrar için yapılması gerekenler özetle;
Orta dönemde, dalgalı kur politikasını değiştirmek, yarı sabit kur politikasına geçmek.
MB kanununu deÄŸiÅŸtirmek, MB'nın siyasi irade dışında tutulmasını teminat altına almak, MB'nın TL yanında kuru da gözetmesini saÄŸlamak. 
Orta ve uzun dönemde, hukuk ve demokrasiyi yeniden tesis etmek.
Planlama yaparak; devleti kurumsal ve ÅŸeffaf devlet yapmak, üretimde ithal girdi oranını yüzde 10 seviyesine indirmek, piyasada oligopol yapıları, kartelleÅŸmeyi kırmak, devletin piyasa optimal dengesini saÄŸlamak ve benzer yapısal sorunları çözmesi gerekir. 
Bunlar zor değil, siyasi iktidarların niyetine bağlıdır.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Öğretemediklerimiz
Öğretemediklerimiz
A. Yağmur TUNALI
Öğretemediklerimiz
MHP neyin kavgasını yapıyor?
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Ahmet GÜRSOY
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Eğitim dâvâmız…
Eğitim dâvâmız…
Ahmet SEVGİ
Eğitim dâvâmız…
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Arslan BULUT
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Arslan BULUT
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
'Rektörümüz Öcalan!'
'Rektörümüz Öcalan!'
Arslan TEKİN
'Rektörümüz Öcalan!'
Türk'ün yeni vizyonu
Türk'ün yeni vizyonu
Arslan TEKİN
Türk'ün yeni vizyonu
İktisadın sustuğu yer
İktisadın sustuğu yer
Esfender KORKMAZ
İktisadın sustuğu yer
Dış güçler belli
Dış güçler belli
Esfender KORKMAZ
Dış güçler belli
Rakamsal veriden ötesi
Rakamsal veriden ötesi
Fatma ÇELİK
Rakamsal veriden ötesi
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Murat AĞIREL
Gelen tehlikenin farkında mısınız
''Kirlenmek güzeldir''
''Kirlenmek güzeldir''
Murat İDE
''Kirlenmek güzeldir''
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Orhan UĞUROĞLU
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Orhan UĞUROĞLU
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Tek adam sisteminin iflası!
Tek adam sisteminin iflası!
Özcan YENİÇERİ
Tek adam sisteminin iflası!
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Selcan TAŞÇI
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Selcan TAŞÇI
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Sebep ne?
Sebep ne?
Vedat BAYRAM
Sebep ne?
AKP bakın kimleri zengin etti!
AKP bakın kimleri zengin etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP bakın kimleri zengin etti!
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Evren Devrim ZELYUT
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Hakemin sahadaki yeri
Hakemin sahadaki yeri
Ertuğrul DİLEK
Hakemin sahadaki yeri
O sezonun bu haftası…
O sezonun bu haftası…
Murat TAŞKIN
O sezonun bu haftası…