2 Temmuz 2022 Cumartesi
İstanbul Hava durumu İstanbul 26°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Arslan TEKİN
Arslan TEKİN

Turan Ordusu / İslâm Ordusu

[email protected]
+
Aa
-
1 Haziran 2019 Cumartesi

Azerbaycan'da 101 yıl önce 28 Mayıs 1918'de, Mehmet Emin Resulzade (Bakü 1884-Ankara 1955) önderliğinde, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'ni ilan etti. Ne yazık ki, diğer Türk cumhuriyetleri gibi, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin yaşamasına Rus Bolşevikler izin vermedi. Lenin'in askerleri saldırıya başlayınca Nuri Paşa komutasında, Kafkas İslâm Ordusu imdada yetişti. Ancak, Mondros Mütarekesi'nden sonra geri çekilmek zorunda kaldı. Kızıl Ordu karşısında fazla direnç gösterilemedi. 23 aylık cumhuriyet safhası 1920'de, 1990'lı yıllara gelene kadar kapandı. Kısa süren istiklal süresinde büyük işler de yapıldı. Millî ordu kuruldu, anayasanın hazırlandı, resmî dil Türkçeydi ve millî bayrağı vardı. Bu zorlu günlerde Avrupa'ya okumaları için 100 öğrenci gönderildi.

(20. Yüzyılın son çeyreğinde komünizm çökmeye başladığında, Sovyet ülkeleri bir bir ayrılırken, Ruslar, Azerbaycan Türklerinin bağımsızlığına hiçbir surette izin vermek istemediler. 19-20 Ocak 1990'da halka saldırdılar, büyük katliam yaptılar. Sonunda, Azerbaycan Türkleri 30 Ağustos 1991'de, bağımsızlıklarını ilân ettiler ama bu defa Ruslar ve Batı ülkeleri Ermeni militanları üzerlerine gönderdiler. Azerbaycan'ın yüzde 20 toprağı hâlâ işgal altındadır.)

Burada bir Turan ordusu olan Kafkas İslâm Ordusu'nun komutanı Nuri Paşa'ya dair yazılmış bir kitaptan bahsedeceğim. Uzun bir ismi var: "Afrika Gruplar Komutanı- Kafkas İslâm Ordusu Komutanı- Sütlüce Fabrikasının Sahibi Nuri Paşa (Killigil) (Enver Paşa'nın Kardeşi)" (Ötüken Neşriyat, 2. bs., 557 s.)

Kitabın yazarı Dr. Nejdet Karaköse. Nuri Paşa, N. Karaköse'nin doktora konusu idi. Sonra tez genişletilerek yayınladı. İkinci baskıda yeni ilaveler ve düzeltmeler yapıldı. Nuri Paşa ve dönemi için çok önemli bir kaynak.

Nejdet Karaköse, Birinci Dünya Savaşı ve İstiklal Savaşı'na katılan İstiklal madalyası sahibi dedesi Şaban Candaş'a ithaf ettiği kitabın "Ön Söz"ünde şunları kaydeder:

"Nuri Paşa (Killigil) Enver Paşa'nın kardeşidir. Son rütbesi Kaymakam (Yarbay) olmasına rağmen ölünceye kadar 'Nuri Paşa' olarak anılmış (Azerbaycan'da Nuru Paşa olarak söylenmektedir)... Yakın tarihimizin önemli şahsiyetlerinden birisi olmasına rağmen maalesef gerektiği kadar bilinmemektedir… Nuri Paşa'nın siyasi kişiliğinin en önemli özelliği ateşli bir Türkçü olma­sıdır. Fakat Nuri Paşa asla ırkçı olmamıştır. / Nuri Paşa'nın silah sanayicisi kişiliği ile ilgili en önemli özelliği; Cumhuri­yet'in ilk yıllarında Zeytinburnu ve Sütlüce'de kurduğu demir eşya, silah ve mühimmat fabrikaları ile onun büyük bir girişimci olmasıdır. Bunun yanın­da Nuri Paşa, araştırıcı, çalışkan ve mücadeleci karakteriyle işinde başarılı bir özel sektör yöneticisi olarak görülmektedir."

Biz Nuri Paşa'yı okurken, aynı zamanda, Enver Paşa'nın bazı hususiyetlerini, Doğu politikasını, Trablusgarp Savaşı'nı, Birinci Dünya Savaşı'nın en çetin yıllarını, bugüne de örnek olması gereken Kafkas İslâm Ordusu'nun kuruluş safhasını, Azerbaycan'da yürütülen millî mücadeleyi, Türkiye'de millî silah sanayi hamlesini ve bu sanayinin nasıl patlatılarak yok edildiği  (Nuri Killigil de bu patlamada hayatını kaybediyor) öğreniyoruz.

Kitapta çok gerekli gördüğüm, geniş bir "Kaynakça" ve "Dizin" yanında, belgeler ve fotoğraflar yer almaktadır.

Okumak lâzım.

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Milliyetçiler NATO'cu mu?
Milliyetçiler NATO'cu mu?
Ahmet GÜRSOY
Milliyetçiler NATO'cu mu?
Boris Johnson'ın ''Kahpe Bizans'' projesi!
Boris Johnson'ın ''Kahpe Bizans'' projesi!
Arslan BULUT
Boris Johnson'ın ''Kahpe Bizans'' projesi!
'Sovyet Tehdidi Karşısında Türkiye'nin NATO'ya Girişi'
'Sovyet Tehdidi Karşısında Türkiye'nin NATO'ya Girişi'
Arslan TEKİN
'Sovyet Tehdidi Karşısında Türkiye'nin NATO'ya Girişi'
Laiklik yoksa Türkiye de yok
Laiklik yoksa Türkiye de yok
Murat AĞIREL
Laiklik yoksa Türkiye de yok
Erdoğan'ın adaylığını koyamaması gerekir
Erdoğan'ın adaylığını koyamaması gerekir
Orhan UĞUROĞLU
Erdoğan'ın adaylığını koyamaması gerekir
Yazık değil mi bu ülkeye?
Yazık değil mi bu ülkeye?
Remzi ÖZDEMİR
Yazık değil mi bu ülkeye?
Kurtulmuş, ''Kibir kulesinden in'' çağrısını da kendi kendisine mi yaptı?
Kurtulmuş, ''Kibir kulesinden in'' çağrısını da kendi kendisine mi yaptı?
Selcan TAŞÇI
Kurtulmuş, ''Kibir kulesinden in'' çağrısını da kendi kendisine mi yaptı?
Doğru tercih yapmanın ipuçları
Doğru tercih yapmanın ipuçları
Yaşar ÖZAY
Doğru tercih yapmanın ipuçları
Siyasette sonucu kemik kitleler belirlemiyor
Siyasette sonucu kemik kitleler belirlemiyor
Servet AVCI
Siyasette sonucu kemik kitleler belirlemiyor