Dışa bağımlı ekonomi dikiş tutmaz - Esfender KORKMAZ
8 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Dışa bağımlı ekonomi dikiş tutmaz

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
10 Kasım 2020 Salı

Ekonomide yaşanan istikrar sorunu, Merkez Bankası başkanının değişmesi ve Hazine ve Maliye Bakanının istifası ile ekonomi yönetimine de yansıdı. Ekonominin içinde bulunduğu yapısal ve kronik sorunlar karşısında hiçbir yönetim kısa dönemde işin içinden çıkamaz. Ekonomi yönetimleri panik içine girerse günü kurtarmakta zorlaşır.

Kısa vadede yapılacak tek yol, İMF ile anlaşarak taze döviz girişi sağlamaktır. İMF ile anlaşmanın maliyetleri de var. 2001 krizinde bu maliyetleri yaşadık. Güçlü ekonomiye geçiş programı işçi ve memura, çiftçiye kemer sıktırdı. Eğer bu günkü istikrar sorunu devam ederse ekonomi İMF'nin getireceği kısa dönemli maliyetlerden daha ağır sorunlara gebedir.

Neden bu duruma geldik? Bunun cevabı siyasidir ve bu cevabı seçmen verecektir.

Ekonomiye gelince… Bu defa geçmiÅŸ krizler gibi bir yılda yeniden büyüme sürecine girmemiz mümkün deÄŸildir. Çünkü ekonomi adeta iÅŸgal altındadır. 

Üretimin ithal girdiye bağımlı olması, bankaların yüzde 40'tan fazla yabancı sermayeye ait olması, bütçenin artık yol ve köprü müteahhitlerine çalışması, bunlardan birkaçıdır.

Üretimin ithal girdiye bağımlı olması devam ederse, ekonomi dikiş tutmaz.

Üretimin ithal girdiye bağımlı olması, işsizliği artırdı. Kur artışı enflasyona birebir yansıyor. Bu bağımlılık cari açığa neden oldu. Bu sorunları üretim dışa bağımlı iken çözme imkanımız yoktur.

Ãœretimin dışa bağımlı olmasında en büyük günah ithal girdi payının yüzde 40, yüzde 50 olmasını ÅŸehir efsanesi olarak yorumlayan, büyüme varken cari açığın önemi yok diyen iktisatçılarındır. Gerçekte Merkez Bankasının imalat sanayiinde yapmış olduÄŸu anketler var. Bu anketlerden Türkiye Ä°malat Sanayii Ä°thalat Yapısı Mart 2010'de imalat sanayii firmaları ile yaptığı anket  sonuçlarına göre, imalat sanayisinde "ithal hammadde ve malzeme kullanımının toplam girdi içindeki payı yüzde 65,1'dir. Toplam üretim maliyeti içindeki payı ise yüzde 54,6'dir." 

Yine Merkez Bankasının 'The Evolution of Import Content of Production and Exports in Turkey: 2002-2017' adlı başka bir araştırmasında, 2012 verilerini baz alarak 2017 ithal girdi tahminleri var. Aşağıda grafikte sektörler itibariyle ithal girdi oranları yer alıyor. Bu grafik, imalat sanayiinde yüksek oranda ithal girdi kullanıldığını çok net olarak gösteriyor.

 

Bu yapı neden oluÅŸtu? Merkez Bankası 2003 yılı ve TÃœFE  bazlı reel kur endeksine göre  TL kuru 2015 yılına kadar aşırı deÄŸerliydi. TL'nin dövize göre en yüksek deÄŸeri 2007 yılındaydı. 2007 yılında reel kur endeks deÄŸeri 128 oldu. TL yüzde 28 oranında daha deÄŸerliydi. TL'nin deÄŸerli olmasının nedeni cari açıktan daha yüksek oranda yabancı sermaye giriÅŸi ve bu yolla döviz arzının artması idi. Toplam net yabancı sermaye giriÅŸinin yüksek olduÄŸu dönemlerde TL de aşırı deÄŸer kazandı.

TL'nin aşırı değer kazanması nedeni ile ithal tüketim malları ve üretimde kullanılan girdiler, yerli üretimden daha ucuza geldi. Bunun için iplik üretim merkezleri olan Gaziantep'teki, Denizli'deki iplik fabrikaları kapatılarak tekstil sektöründe ithal iplik kullanılmaya başlandı. Bunun gibi üretimde ithal aramalı ve hammadde oranı arttı.

Şimdi tersi oldu… Kur şokları yaşıyoruz. TL aşırı değer kaybetti. Ancak ithalata bağımlı yapı değişmedi. Çünkü ekonomi yönetiminin ithal girdileri içeride üretmek gibi bir dertleri yoktur. Güven sorunu da ortaya çıkınca, ithal girdileri kimse içeride üretmeyi göze alamıyor.

Çözümü çok açıktır… Hukuki, demokratik ve siyasi güven ortamı yaratarak yatırımların yolunu açmak gerekir.

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Büyük yanılgı
Büyük yanılgı
Ahmet GÜRSOY
Büyük yanılgı
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Ahmet SEVGİ
20. Millî Eğitim Şûrâsı'nın ardından
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Arslan BULUT
Kriz mi, AKP eliyle Türkiye'ye darbe mi?
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Arslan TEKİN
Amirallere dava... Bindik bir alâmete!
Ekonomik gidişat korkutuyor
Ekonomik gidişat korkutuyor
Esfender KORKMAZ
Ekonomik gidişat korkutuyor
Belediyede çarçur edilen paralar
Belediyede çarçur edilen paralar
Murat AĞIREL
Belediyede çarçur edilen paralar
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
Orhan UĞUROĞLU
Gençlerin bütün hayalleri çalındı
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
Selcan TAŞÇI
''Müttefik Barzani''nin son ihanet ittifakı!
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP Lira'yı 1980-1990'lı yıllardan beter etti!
Yanlış düşünen kaptanlar
Yanlış düşünen kaptanlar
Ertuğrul DİLEK
Yanlış düşünen kaptanlar