Kur sanayiimizi de vurdu - Esfender KORKMAZ
1 Aralık 2021 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 12°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Kur sanayiimizi de vurdu

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
18 Ağustos 2020 Salı

2016 yılına kadar TL deÄŸerli para idi. 2007 yılında Merkez Bankası TÃœFE bazlı reel kur endeksi 119,55 idi.  (TL döviz sepetine göre yüz 19,55 oranında daha deÄŸerliydi.) 2010 yılında bu endeks yüzde 121,60 idi. (TL döviz sepetine göre, yüzde 21,60 oranında daha deÄŸerliydi.) 2010 sonrası reel kur endeksi düşmeye baÅŸladı fakat 2016 yılında yine de endeks yüzde 101,84 idi. Yani TL hala yüzde 1,84 oranında daha deÄŸerli idi. Şimdilerde ise TL deÄŸeri yüzde 40 oranında düşük deÄŸerdedir.

Normalde, bir ekonomide milli para değer kaybederse ülkenin rekabet gücü artar, ihracatı artar ve sanayi üretim endeksi ile kapasite kullanım oranı büyür. Bunun içindir ki, Çin gibi cari fazla veren ülkeler milli paranın değer kazanmasını istemez. Bizde ise tam tersi, kur artınca ihracat artmıyor, kapasite kullanım oranı düşüyor.

Bunun iki nedeni var;

Birisi, üretimde ithal aramalı ve hammadde girdi oranı yüksektir. Yani üretim dışa bağımlıdır. Kur artınca ithal girdi fiyatı da artıyor.

İkincisi , Türkiye de yatırım için hukuki ve demokratik altyapı yoktur. İthalat pahalı da olsa kimse içerde ikame yatırımı yapmıyor.

2016 yılından beri  deÄŸer kaybeden TL,  BaÅŸkanlık sisteminin uyum sorunu ile birleÅŸince imalat sanayiinde kapasite kullanım oranı da düşmeye baÅŸladı.

AÅŸağıdaki grafikte reel kurun düşmesi, yani  TL'nin deÄŸer kaybetmesine paralel olarak imalat sanayiinde toplam kapasite kullanım oranı ve aynı zamanda ara malları ve hammadde üretiminde kapasite kullanım oranlarının düştüğünü görüyoruz. Oysaki ithalat pahalı olduÄŸu için tersine aramalı ve hammadde kapasite kullanım oranının artması gerekirdi.

   ekran-alintisi-960.jpg

Bu süreç aynı zamanda Türkiye'nin erken sanayileşme sürecini hızlandırdı.

Erken sanayisizleşme sanayi sektörünün GSYH payının azalması değildir. Azalma süreci yapısal dönüşümdür. Bu dönüşüm iktisadi gelişme sürecinde hizmetler sektörünün daha hızlı büyümesinden ileri gelir.

Türkiye'de de hizmetler sektörünün GSYH'da payı arttı. Sanayi sektörünün payı azaldı. Ancak bu düşüş teknoloji geliÅŸmeden ve Türkiye iktisadi geliÅŸmesini tamamlamadan ortaya  çıktı. Bu nedenle Türkiye erken sanayisizleÅŸme sürecine girdi.

Söz gelimi; Avrupa'da sanayisizleşme var ve fakat GSYH artıyor. Demek ki Avrupa da ekonomik bünye değişiyor. Bazı gelişmekte olan ülkelerde ve bizde ise sanayileşme tamamlanmadan erken sanayisizleşme başladı.

Bizde 2001 krizi ve IMF ile yaptığı stand-by düzenlemesi ile uygulamaya konulan güçlü ekonomi programı ile erken sanayisizleÅŸme dönemi baÅŸladı. Program; bankacılık sektörünün yeniden yapılanması, mali disiplin, özelleÅŸtirme üstüne inÅŸa edilmiÅŸti. Reel sektör ve özellikle sanayi sektörünün teÅŸviki ve geliÅŸtirilmesi için bir satır bile yoktu. 

2002 sonrasında, TL'nin aşırı deÄŸer kazanması nedeni ile Gaziantep'te, Denizli'de üretim yapan iplik fabrikaları kapandı. Ä°thalat daha ucuz geldiÄŸi için üretip yerine ithalat arttı. Türkiye'de 2003 -2007 arasında tekstil sektörü ihracatta ilk sırada idi. Ä°pliÄŸe ihtiyaç vardı. Ancak bu ihtiyaç ithalatla karşılanmaya baÅŸlandı. Birçok aramalı ithalatla saÄŸlandı. Ãœretimde ithalatın payı arttı, ithalata bağımlı bir üretim yapısı oluÅŸtu ve cari açıkta arttı. Türkiye de sanayi geliÅŸmeden  erken sanayisizleÅŸme dönemine girdik.

Öte yandan, sanayisizleÅŸme  genel anlamda sanayi sektörünün terk edilmesi olarak algılarsak, sanayi ötesi topluma geçmek, söz gelimi bilgi teknolojilerin ağırlıklı olması daha da önemli olacaktır. Ne var ki erken sanayisizleÅŸme sanayi toplumu ötesine geçmenin de yolunu kapattı.

AKP iktidarı önce 2001 IMF güçlü ekonomiye geçiÅŸ programını daha sıkı uyguladı. Sonraları   sanayileÅŸmenin önünü açan planlamayı rafa kaldırdı. 2009 öncesi düşük kur yüksek faiz çoÄŸu  sanayiciyi de spekülatör yaptı. TeÅŸvikler sanayi sektörü yerine konut sektörüne aktarıldı. SanayisizleÅŸme bağıra bağıra geldi.

 

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Öğretemediklerimiz
Öğretemediklerimiz
A. Yağmur TUNALI
Öğretemediklerimiz
MHP neyin kavgasını yapıyor?
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Ahmet GÜRSOY
MHP neyin kavgasını yapıyor?
Eğitim dâvâmız…
Eğitim dâvâmız…
Ahmet SEVGİ
Eğitim dâvâmız…
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Arslan BULUT
Millî parayı pul etmek millî güvenlik sorunu değil mi?
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Arslan BULUT
Omurga eğriliği ve tedavisi üzerine...
Türk'ün yeni vizyonu
Türk'ün yeni vizyonu
Arslan TEKİN
Türk'ün yeni vizyonu
'Rektörümüz Öcalan!'
'Rektörümüz Öcalan!'
Arslan TEKİN
'Rektörümüz Öcalan!'
İktisadın sustuğu yer
İktisadın sustuğu yer
Esfender KORKMAZ
İktisadın sustuğu yer
Dış güçler belli
Dış güçler belli
Esfender KORKMAZ
Dış güçler belli
Rakamsal veriden ötesi
Rakamsal veriden ötesi
Fatma ÇELİK
Rakamsal veriden ötesi
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Gelen tehlikenin farkında mısınız
Murat AĞIREL
Gelen tehlikenin farkında mısınız
''Kirlenmek güzeldir''
''Kirlenmek güzeldir''
Murat İDE
''Kirlenmek güzeldir''
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Orhan UĞUROĞLU
Tehdit, öfke ve siyasi saldırılar
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Orhan UĞUROĞLU
Kemal Kılıçdaroğlu sürpriz yapar mı?
Tek adam sisteminin iflası!
Tek adam sisteminin iflası!
Özcan YENİÇERİ
Tek adam sisteminin iflası!
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Selcan TAŞÇI
Cumhura karşı suç işleme özgürlüğü
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Selcan TAŞÇI
Hocaların hocası Kemalpaşazade(!)
Sebep ne?
Sebep ne?
Vedat BAYRAM
Sebep ne?
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Evren Devrim ZELYUT
Kredi notu düşecek dolar yeni rekorlara gidecek!
Hakemin sahadaki yeri
Hakemin sahadaki yeri
Ertuğrul DİLEK
Hakemin sahadaki yeri
AKP bakın kimleri zengin etti!
AKP bakın kimleri zengin etti!
Evren Devrim ZELYUT
AKP bakın kimleri zengin etti!
O sezonun bu haftası…
O sezonun bu haftası…
Murat TAŞKIN
O sezonun bu haftası…