Osmanlı laik olsaydı yinede dağılırmıydı? - Esfender KORKMAZ
19 Ocak 2022 Çarşamba
İstanbul Hava durumu İstanbul 6°C
Doviz verileri
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
YAZARLAR
Esfender KORKMAZ
Esfender KORKMAZ

Osmanlı laik olsaydı yinede dağılırmıydı?

esfender@esfenderkorkmaz.com
+
Aa
-
22 Ocak 2021 Cuma

Cumhurbaşkanı Erdoğan, birçok yerde ve son olarakta kadınlar toplantısında 'İslam'ı 14-15 asır öncesi hükümleriyle uygulayamazsınız, güncellenmesi gerekiyor.' dedi.
Türkiye'de dindarlıkla siyasi islamcılık karıştırılıyor. Kadir Has Üniversitesi Tu¨rkiye Egˆilimleri-2020 isimli kantitatif aras¸tırma raporuna göre; 2019 yılında siyasi açıdan kendinizi nasıl görüyorsunuz sorusuna deneklerden yüzde 27,9'u dindar olarak cevap vermişti. Ama 2020'de soru değiştirilmiş ve bu defa aynı deneklerin yüzde 8,9'u kendini siyasi islam olarak gördüğünü söylemiş. Siyasi islamdan bazıları laiklik ve demokrasiye karşı olduklarını söylüyorlar.
Bu durum akla Osmanlı İmparatorluğu'nu getiriyor? Osmanlı İmparatorluğu'nda şeriat düzeni hakimdi? Acaba İslamda güncelleme yapabilseydi, Osmanlı İmparatorluğu şerait devleti olmasaydı, yine de bu kadar hızlı dağılırmıydı ?

Osmanlılar, kuruluÅŸ döneminde  devlet teÅŸkilatını oluÅŸtururken, Türk-Ä°slamdevletlerini ve Anadolu Selçukluları'nı örnek almışlardı. Sonradan Osmanlı padiÅŸahı Yavuz Selim 1517'de Sunni mezhebinin dini liderliÄŸi olan Hilafeti uhdesine aldı.  Egemenlik, Allah adına padiÅŸaha aitti. Osmanlı'da mahkemeler ÅŸer'i mahkemelerdir. Şer'i mahkemeler, Tanzimat Fermanı'na kadar, Müslümanlar arasındaki bütün davalara, gayrimüslimlerin sadece kamu hukuku alanındaki anlaÅŸmazlıklarına, Osmanlı tebaası ile yabancı devletlerin tebaası arasındaki davalara bakmıştır. Gayrimüslimlerin davalarına cemaat mahkemelerinde, kendi dinlerinin hukuk kurallarına göre bakılmıştır. Ayrıca Osmanlı egemenliÄŸini kabul etmiÅŸ olanlarda din, inanç ve ibadet özgürlüğü vardı. Ancak o zamanda ÅŸeriat yanlıları devleti rahat bırakmadı.
Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nun geri kalmasının bir nedeni eÄŸitimdir, bir nedeni de  ÅŸeriat düzenine göre yönetilmesidir.
Bu durumu biz objektif olarak deÄŸerlendiremeyebiliriz. Bu alanda çalışma yapanlardan, Daron AcemoÄŸlu ve James A. Robinson, Ulusların Düşüşü'nde  OrtadoÄŸu'nun yoksul kalmasını da Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nun ÅŸeriat düzenine baÄŸlıyor; "Neolitik çaÄŸda Dünyaya öncülük eden OrtadoÄŸu'ydu. Ä°lk ÅŸehirler bugünkü Irak'ta ortaya çıkmıştı. Demir ilk kez Türkiye'de eritildi. OrtadoÄŸu, OrtaçaÄŸ'a kadar teknolojik bakımdan dinamik bir bölgeydi. OrtadoÄŸu'yu fakirleÅŸtiren coÄŸrafyası deÄŸildi. Nedeni Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nun kurumsal mirasıdır."

Aslında Daron Acemoğlu ve James A.Robinson, İslam'da geri kalmışlığı dine değil, kurumlara bağlıyor. Ancak şeriat düzeninde kurumlar da dinsel kurumlardır.
Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nda, batılılaÅŸma hareketi, padiÅŸah ve ve sadrazamlar tarafından, Lale devrinde baÅŸlatılmıştır.  Ä°lk defa Lale Devri'nde matbaa kuruldu, tiyatro baÅŸladı. Fakat Şeriatçılar Patrona Halil isyanını çıkardılar.
Matbaa neden Osmanlı Devleti'ne 1727 yılında yani Avrupa'dan 272 yıl sonra izinsiz gelebilmiÅŸtir? Bu Osmanlı Devleti'nin teknolojiye karşı tavrını da göstermektedir. Daha önce gayrimüslimler, Museviler, Ermeniler ve Rumların kurduÄŸu matbaaların izinleri de padiÅŸah tarafından verilmiÅŸti. Ancak Ä°slam devlet dini idi ve  Devlet yönetiminde ve bazı hukuk uygulamalarında ÅŸeriat kuralları geçerliydi. Bu kurallar aynı zamanda sermaye birikimini de olumsuz etkiledi.
III. Selim, Nizâm-ı Cedîd (Yeni Düzen) hareketini baÅŸlattı ve fakat yeniçeri isyanı, Kabakçı Mustafa PaÅŸa Ä°syanı patlak verdi. III. Selim öldürüldü. Düşünebiliyormusunuz? Dünyada islamın başı olarak bir halife dine zarar vermekle suçlanıp ve öldürülüyor. 
II. Mahmud, 1826'da ilmiyeyi yanına çekerek Yeniçeri Ocağı'nı yok etti. Bu büyük bir olaydı. Batılılaşma hareketi esas bu noktada başladı. Padişahın adı gavur padişaha çıkmıştı.
1839'da Sadrazam Mustafa Reşit paşa Tanzimat'ı ilan etti. Gülhane Hattı Hümayunu, bir rönasans'tı.
1856'da Islahat Fermanı ilan edildi. 1876'da Kânûn-ı Esâsî ilan edildi. 1868'de Şûrâ-yı Devlet kuruldu. Eğer Osmanlı şerait düzeninde olmasaydı, böyle bir tarihi çöküş yaşamazdı.

Avrupa' da feodal yapıdan kapitalist yapıya geçmekte, ulaştırma, pazarın genişlemesi, feodal soyluların kapitalist çiftçiye dönüşmesi yanında, rönesans ve reform, aydınlanma hareketi, batı toplumunu dini baskıdan kurtardı. Ruhani sınıfın sermaye üzerindeki kısmi egemenliğini kırdı.
Oysaki  Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nda tersine Tasavvuf veya Sufizm insanları maddi dünyadan uzaklaÅŸtırdı.
Prof. Dr. Sabri Ülgener, Osmanlı'da feodal düzenden kapitalizme geçilmemesinin bir nedeninin de tasavvuf olduğunu söylüyor ve bu durumu; "Başlangıçta sosyal gereklerden doğan kıymet ve idealler din ve tasavvuf dünyasına aktarıldıkça kelime aynı kaldığı halde, asıllarındaki renk ve ışık bolluğunu kaybederek kuru ve renksiz bir dogmatizme, kapalı bir tevekkül felsefesine çevrilmektedir." şeklinde izah ediyor. ( Sabri Ülgener, İktisadi İnhitat Tarihimizin Ahlak ve Zihniyet Meseleleri ,İsmail Akgün Matbaası , İstanbul - 1951)
Abdulhamit'te ümmeti tutkal olarak düşünmüş ve fakat hem İslam olmayanlar, hem de önce islam Araplar İngilizler'le işbirliği yaparak isyan etmiştir.

DİĞER YAZILARI
TÜM YAZILARI
DİĞER YAZARLAR
Apaçık bir çarpıtma örneği
Apaçık bir çarpıtma örneği
Ahmet GÜRSOY
Apaçık bir çarpıtma örneği
Rüya görmek…
Rüya görmek…
Ahmet SEVGİ
Rüya görmek…
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
Arslan BULUT
''ABD'nin verdiği yeni vazife!''
Bu kin sizi nereye götürür?!
Bu kin sizi nereye götürür?!
Arslan TEKİN
Bu kin sizi nereye götürür?!
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
Esfender KORKMAZ
İktidar dediklerinin tam tersini yaptı (2)
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
Murat AĞIREL
Bu paraları gariban vatandaş ödeyecek
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
Orhan UĞUROĞLU
AYM Başkanı Arslan'ın dikkat çeken mütalaası
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Selcan TAŞÇI
Hiçbir şey olmasa bile bir şarkı olur artık!
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Vedat BAYRAM
Futbolu temizleyecek Rıdvan
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Evren Devrim ZELYUT
Dolarda 14 er ya da geç kırılacak!
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…
Murat TAŞKIN
Trabzonspor'da istikrar ve sürdürülebilirlik…